Avustralya’nın Melbourne kentinin güneydoğusunda hayata geçirilmesi planlanan Suburban Rail Loop (SRL) East projesinde tünel kazıları başladı. Cheltenham ile Box Hill arasında yaklaşık 26 kilometrelik çift tüp tünel oluşturulmasını öngören projede, sekiz tünel açma makinesinden ilki Burwood’dan Glen Waverley yönüne doğru kazıya başladı.
Burwood’daki fırlatma sahasında konumlandırılan ilk tünel açma makinesine, Melbourne’lu müzisyen ve yapımcı Alice Ivy’den esinlenilerek “Alice” adı verildi. Aynı sahada bulunan ikinci TBM’ye ise Empowered Women in Trades kuruluşunun kurucusu Hacia Atherton’ın adı verildi. Hacia’nın birkaç hafta içinde paralel tünelin kazısına başlaması bekleniyor.
Clarinda’da ise üçüncü TBM olan Aayushi’nin montaj çalışmaları sürüyor. Projenin ilerleyen aşamalarında Burwood’dan Box Hill’e, Heatherton’dan Cheltenham’a ve diğer güzergahlara doğru yeni makinelerin devreye alınması planlanıyor.
Victoria’da İlk Kez Yeni Fırlatma Tekniği Kullanıldı
Burwood’daki tünel açma makinelerinin tamamı monte edilmiş halde yer altına indirilemedi. Fırlatma kutusunun genişliği buna imkan vermediği için projede Victoria’da ilk kez “göbek bağı yöntemi” olarak adlandırılan farklı bir TBM başlatma tekniği uygulandı.
Bu yöntemde makinenin ön bölümü kazıya başlarken, diğer bölümleri ilerleyen süreçte arkasına monte ediliyor. Elektrik, güç ve çeşitli hizmet bağlantıları ise uzun kablolar ve hortumlar aracılığıyla yüzeyden makineye ulaştırılıyor.
Yaklaşık 500 ton ağırlığındaki TBM kalkanları önce zemin seviyesinde birbirine bağlandı. Ardından ağır yük vinciyle fırlatma şaftına indirildi. Bu yaklaşım, makinenin montajı devam ederken şantiyedeki diğer çalışmaların da sürdürülmesine imkan sağladı.
Burwood sahasının kuzey bölümünde ikinci bir fırlatma kutusunun kazısı da devam ediyor. Buradan çalışmaya başlayacak iki TBM’nin 2027 yılında Box Hill yönünde ilerlemesi planlanıyor.
Sekiz TBM İki Farklı Noktadan Çalışacak
SRL East projesindeki tünel kazıları iki ayrı fırlatma alanından gerçekleştirilecek sekiz TBM tarafından yürütülecek. Burwood’dan dört makine hareket edecek. Bunlardan ikisi Glen Waverley yönünde, diğer ikisi ise Box Hill yönünde ilerleyecek.
Clarinda’dan başlayacak dört makinenin ikisi Clayton ve Monash üzerinden Glen Waverley’e doğru kuzeye ilerlerken, diğer iki TBM Heatherton’daki depolama alanından geçerek Cheltenham yönünde batıya ilerleyecek.
Güney bölümünde kullanılacak dört tünel açma makinesi Herrenknecht tarafından üretildi. Kuzey bölümünde görev yapacak dört makine ise China Railway Engineering Equipment Group tarafından tedarik edildi.
Sekiz TBM’nin tamamının yenilenebilir elektrik kullanması planlanıyor. Projenin güney bölümünde görev yapacak ekiplerden birinin dünyanın ilk tamamen kadınlardan oluşan TBM ekibi olması bekleniyor. Söz konusu ekibin 2027’den itibaren tünel kazı çalışmalarına başlaması öngörülüyor.
Tamamlanacak tünellerin ortalama 26 metre derinlikte olması, en derin noktanın ise yaklaşık 60 metreye ulaşması planlanıyor. Zemin koşullarının elverişli olduğu kesimlerde her bir TBM’nin haftada 90 metreye kadar ilerleyebilmesi hedefleniyor.
Projenin Kapsamı Maliyet Tartışmalarıyla Daraltıldı
Tünel kazılarının başlaması, Victoria hükümetinin projede yaklaşık 1 milyar Avustralya dolarlık kapsam daraltmasına gitmesinden kısa süre sonra gerçekleşti. Hükümet 25 Ağustos’ta bazı ek unsurların projeden çıkarıldığını açıkladı.
Box Hill ve Glen Waverley’deki yeraltı istasyon aktarmaları, Clayton’daki ikinci giriş ile Burwood ve Cheltenham’daki bazı karmaşık yaya köprüleri iptal edilen çalışmalar arasında yer aldı. Glen Waverley’de planlanan otopark için de farklı bir çözüm uygulanması öngörülüyor.
Victoria hükümeti, Suburban Rail Loop projesi için toplam tahmini yatırımı 33,3 milyar Avustralya doları olarak belirledi. Ayrıca maliyetleri ve projenin kapsamını değerlendirmek amacıyla bağımsız bir teknik inceleme başlatıldı. İnceleme tamamlanana kadar bazı yeni sözleşmelerin imzalanmayacağı belirtildi.
Toplu Taşımacılık Bakanı Vicki Ward ise tünel çalışmalarının başlamasını projenin ilerlediğinin göstergesi olarak değerlendirdi ve hattın planlanan sürede ve bütçe hedefleri doğrultusunda tamamlanacağını ifade etti.
Sayıştay Projenin Maliyetinden Endişeli
Victoria Sayıştay Başkanlığı tarafından 26 Ağustos’ta yayımlanan değerlendirmede ise projenin maliyet ve takvim açısından daha ciddi risklerle karşı karşıya olduğu belirtildi.
Raporda SRL East’in daha önce açıklanan 34,5 milyar Avustralya dolarlık maliyet sınırını aşmasının muhtemel olduğu ve toplam maliyetin 36 milyar doların üzerine çıkabileceği ifade edildi. Ayrıca trenlerin 2035 yılına kadar işletmeye alınmasına ilişkin hedefin gerçekleştirilmesinin de risk altında olduğu değerlendirildi.
Maliyet baskısında zemin koşulları ve kirliliğin yanı sıra istasyon ve hat inşaatlarına ilişkin paketlerin başlangıçta öngörülenden daha yüksek fiyatlara ulaşmasının etkili olduğu belirtildi. Raporda ayrıca 2024 yılında bazı harcamaların ertelenmesinin de projenin finansman yapısını etkilediğine dikkat çekildi.
Haziran 2026 itibarıyla onaylanmış finansmanda 5,5 milyar Avustralya dolarlık açık bulunduğu kaydedildi. Federal hükümetin Victoria’nın talep ettiği 11,5 milyar dolarlık katkının 6 milyar dolarını taahhüt ettiği, toplam onaylanmış proje finansmanının ise 29,3 milyar dolara ulaştığı bildirildi.
Altı İstasyon Sahasında Çalışmalar Sürüyor
SRL East projesinin Cheltenham, Clayton, Monash, Glen Waverley, Burwood ve Box Hill olmak üzere altı istasyon sahasında çalışmalar devam ediyor. Temmuz ayı sonu itibarıyla projede 4 binden fazla kişinin görev yaptığı belirtildi.
Burwood istasyonu, Deakin Üniversitesi’nin karşısında inşa edilecek. İstasyonun hizmete girmesiyle üniversitenin doğrudan demiryolu bağlantısına kavuşması hedefleniyor.
Tünel kazılarının aşamalı biçimde ilerlemesiyle Melbourne’un doğu ve güneydoğusundaki banliyölerin birbirine ve mevcut ulaşım ağına daha güçlü şekilde bağlanması amaçlanıyor. SRL East hattında tren seferlerinin 2035 yılında başlaması planlanıyor.
