Meme kanserinde zamanla gelişen ilaç direncini aşmaya yönelik yeni bir tedavi kombinasyonu bilim dünyasının gündemine geldi. Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmada, daha önce CDK4/6 inhibitörü kullanmış ve direnç geliştirmiş ileri evre hastalarda CDK7 inhibitörü samuraciclib ile fulvestrant kombinasyonu değerlendirildi. Medicana Sağlık Grubu Medikal Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Gülcan Bulut, tümörün biyolojik özelliklerine göre belirlenen tedavilerin ve biyobelirteç analizlerinin önemine dikkat çekti.
Kanser Hücreleri Zamanla İlaçlara Direnç Geliştirebiliyor
Hormon reseptörü pozitif ve HER2 negatif metastatik meme kanserinin tedavisinde kullanılan hedefe yönelik ilaçlar, kanser hücrelerinin zaman içinde geliştirdiği savunma mekanizmaları nedeniyle etkisini kaybedebiliyor. Başlangıçta tedaviye yanıt veren tümörlerin ilerleyen süreçte direnç kazanması, hastalığın kontrolünü zorlaştıran önemli sorunlardan biri olarak öne çıkıyor.
Medicana International İzmir Hastanesi Medikal Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Gülcan Bulut, kanser hücrelerinin aynı tümör içinde bile farklı özellikler gösterebildiğini belirterek tedavi sürecinde dirençli hücrelerin çoğalabileceğini ifade etti.
Bulut, zamanla ortaya çıkan genetik değişikliklerin, tümörün büyümesini sağlayan sinyallerin alternatif yollar üzerinden devam etmesinin ve hormon tedavisine duyarlılığın azalmasının ilaç direncine katkıda bulunabildiğini söyledi. Bu nedenle başlangıçta etkili olan bir tedavinin, hastalık ilerledikçe aynı yararı sağlamayabileceğini vurguladı.
Direnç Mekanizmalarını Hedefleyen Yeni Tedaviler Araştırılıyor
İlaç direncini aşmak amacıyla kanser hücrelerinin farklı biyolojik mekanizmalarını hedefleyen yeni tedaviler üzerinde çalışmalar sürüyor. Hormon sinyalleri, hücre çoğalmasını sağlayan yollar ve DNA hasarını onarma mekanizmaları, araştırmaların odaklandığı alanlar arasında bulunuyor.
Doç. Dr. Gülcan Bulut, tümörün özelliklerine göre akıllı ilaçların ve antikor-ilaç konjugatlarının da tedavi seçenekleri arasında değerlendirilebildiğini belirtti. Hangi yöntemin uygun olduğunun kanserin alt tipine, hastanın genel sağlık durumuna, önceki tedavilere ve tümörün moleküler özelliklerine göre belirlendiğini kaydetti.
Bu kapsamda Nature Communications dergisinde yayımlanan “A Randomized Controlled Trial of CDK7 Inhibitor Samuraciclib Plus Fulvestrant” başlıklı araştırmada, hücre döngüsünün farklı bir aşamasını hedefleyen CDK7 inhibitörü samuraciclib ile fulvestrant kombinasyonu incelendi.
Çalışmada 59 hastanın değerlendirildiğini belirten Bulut, kombinasyon tedavisi kollarında klinik açıdan anlamlı yarar oranları bildirildiğini aktardı. Ancak erken aşamadaki bu sonuçların, ilaç direncinin tüm hastalarda aşılabileceği anlamına gelmediğini ve daha geniş kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Kişiselleştirilmiş Tedavide Biyobelirteçler Öne Çıkıyor
Günümüz onkolojisinde tedavilerin yalnızca kanserin türüne göre değil, tümörün genetik ve moleküler özelliklerine göre de belirlenmesi önem kazanıyor. Doku analizleri ve kanda dolaşan tümör DNA’sının incelenmesiyle elde edilen biyobelirteçler, hastaya uygun tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesine yardımcı olabiliyor.
Doç. Dr. Gülcan Bulut, aynı kanser tanısına sahip hastaların farklı biyolojik özellikler gösterebildiğine dikkat çekerek moleküler analizlerin tedavi kararlarında giderek daha önemli hâle geldiğini ifade etti.
Bununla birlikte, saptanan her genetik değişikliğin tedavi seçimini yönlendirecek ölçüde kanıtlanmış olmadığını belirten Bulut, klinik araştırma sonuçlarının mevcut tedavi kılavuzları, hastalığın yaygınlığı ve hastanın kişisel tercihleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Tek bir klinik araştırmanın sonuçlarının mevcut tedavi standartlarını hemen değiştirmeyeceğinin de altını çizdi.
Yeni Tedaviler İçin Daha Fazla Klinik Çalışma Gerekiyor
İlaç direncine karşı farklı tedavi kombinasyonlarının araştırılmaya devam ettiğini belirten Bulut, önümüzdeki dönemde yeni hormon tedavilerinin, akıllı ilaçların ve antikor-ilaç konjugatlarının daha kapsamlı biçimde incelenmesinin beklendiğini kaydetti.
Araştırmaların önemli hedeflerinden birinin, hangi hastanın hangi tedaviden yarar görebileceğini daha doğru belirleyen biyobelirteçler geliştirmek olduğunu ifade eden Bulut, bu sayede etkisiz kalma olasılığı yüksek tedavilerin daha erken fark edilebileceğini ve uygun hastalarda alternatif seçeneklere zamanında geçilebileceğini belirtti.
Yeni tedavilerin etkinliğini, yan etkilerini ve en fazla yarar sağlayabilecek hasta gruplarını ortaya koymak için daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç duyuluyor.
Direnç Gelişen Vakalar İçin Biyobelirteç Temelli Yaklaşım
İlk basamak tedavinin ardından hastalık ilerlediğinde, tümörün geçirdiği biyolojik değişikliklerin yeniden değerlendirilmesi önem taşıyor. Doç. Dr. Gülcan Bulut, bu amaçla kandan yapılan sıvı biyopsi testlerinden veya tümörden alınan yeni doku örneklerinden yararlanılabildiğini belirtti.
Yapılan incelemelerde ESR1 gen mutasyonu tespit edilirse bu değişikliği hedefleyen ilaçlar değerlendirilebiliyor. PIK3CA, AKT1 veya PTEN gibi genlerde değişiklik saptanması durumunda ise ilgili moleküler özelliklere yönelik onaylı hedefe yönelik tedavi seçenekleri gündeme gelebiliyor.
Testlerde tedavi seçimini yönlendirecek bir genetik değişiklik bulunmadığında, hastalığın ilerleme hızı, kişinin genel sağlık durumu ve önceki tedavilerden elde edilen yararın süresi dikkate alınıyor. Bu bilgiler doğrultusunda hastaya uygun tedavi sıralaması belirlenebiliyor.
Uzmanlar, meme kanserinde ilaç direncine karşı geliştirilen yeni yaklaşımların umut verici araştırma alanları sunduğunu, ancak tedavi seçiminde bilimsel kanıtların ve hastaya özgü özelliklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
