Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi’nde alınan kararların Türkiye’nin bölge ülkeleriyle ekonomik ilişkilerine önemli katkılar sağlayacağını belirtti. Özbekistan ile ikili ticaret hacminin 10 milyar dolara, Kazakistan ile ise 15 milyar dolara çıkarılmasının hedeflendiğini açıklayan Bolat, gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesi, yatırımların artırılması ve Orta Koridor’un güçlendirilmesi konusunda yeni adımlar atılacağını bildirdi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, zirvenin sonuçlarını değerlendirirken ekonomik entegrasyon, Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru, Türk Yatırım Fonu, dijital ticaret ve üye ülkeler arasındaki ticari engellerin kaldırılmasının öncelikli gündem maddeleri arasında bulunduğunu ifade etti. Türkiye’nin dönem başkanlığı süresince alınan kararların uygulanmasını yakından takip edeceklerini kaydetti.
Özbekistan İle 10 Milyar Dolarlık Ticaret Hedefi
Türkiye ile Özbekistan arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla Tercihli Ticaret Anlaşması’nın kapsamını genişleten yeni bir protokol imzalandı. Ayrıca gümrüklerden geçen taşıt ve eşyalara ilişkin bilgilerin elektronik ortamda paylaşılmasını sağlayacak ek protokol de yürürlüğe alındı.
İki ülke arasındaki ticaret hacminin 2025 yılında 3,1 milyar dolar olarak gerçekleştiğini hatırlatan Bolat, Cumhurbaşkanları tarafından belirlenen 10 milyar dolarlık hedefe ulaşılmasında imzalanan belgelerin önemli rol oynayacağını belirtti.
Özbekistan ile İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konseyin Kurulmasına ilişkin anlaşmanın da imzalandığını aktaran Bolat, Kazakistan ile belirlenen 15 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine ulaşmanın da ortak öncelikler arasında bulunduğunu söyledi.
Zirve kapsamında alınan kararların, Türkiye’nin Özbekistan ve Kazakistan ile yürüttüğü stratejik ortaklık ilişkilerinin ekonomik boyutunu daha da güçlendirmesi bekleniyor.
Gümrük İşlemlerinde Dijital Dönem
Türkiye ile Özbekistan arasında imzalanan ek protokol, sınır kapılarından geçiş yapan araç ve eşyalara ilişkin bilgilerin gümrük idareleri arasında önceden elektronik ortamda paylaşılmasını sağlayacak. Böylece gümrük işlemlerinin hızlandırılması ve sınır kapılarındaki bekleme sürelerinin azaltılması amaçlanıyor.
Kazakistan ile de gümrük idareleri arasında veri paylaşımını ve kontrol süreçlerinin kolaylaştırılmasını öngören bir anlaşma imzalandığını belirten Bolat, geçiş belgelerine ilişkin çalışmaların sürdüğünü ifade etti.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülen Kara Ulaştırması Karma Komisyonu toplantılarında ülkeler arasındaki geçiş kotalarının artırılması ve elektronik geçiş belgesi uygulamasına geçilmesi için görüşmeler yapılıyor.
Basitleştirilmiş Gümrük Hattı, elektronik izin sistemi (e-Permit), elektronik taşıma senedi (e-CMR) ve dijital tır uygulamalarıyla kağıtsız ticaretin yaygınlaştırılması da hedefleniyor.
Bolat, TDT Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması kapsamında Türkiye ve Özbekistan’ın iç onay süreçlerini tamamladığını belirterek diğer ülkelerin de onay vermesiyle anlaşmanın yürürlüğe gireceğini bildirdi. Düzenlemenin elektronik fatura, elektronik imza ve kağıtsız ticaret alanlarında ortak uygulamaların önünü açması bekleniyor.
Türk Müteahhitlerden Kazakistan Ve Özbekistan’da 883 Proje
Türk müteahhitlik sektörünün Kazakistan ve Özbekistan’da önemli projelere imza attığını belirten Bolat, iki ülkede bugüne kadar toplam 883 projenin üstlenildiğini açıkladı.
Paylaşılan verilere göre Türk şirketleri, Kazakistan’da toplam değeri 30 milyar doları aşan 550 proje, Özbekistan’da ise 9,5 milyar doları aşan 333 proje gerçekleştirdi.
Önümüzdeki dönemde Karma Ekonomik Komisyon mekanizmaları ve Özbekistan ile kurulan yeni Yüksek Düzeyli Konsey aracılığıyla ticaretin yanı sıra karşılıklı yatırımların da artırılması planlanıyor.
Türk firmalarının her iki ülkedeki altyapı ve üstyapı projelerinde faaliyetlerini sürdürdüğünü kaydeden Bolat, Kazakistan ile imzalanan KEK Eylem Planı kapsamında ülkeye bir müteahhitlik heyeti gönderilmesinin gündemde olduğunu bildirdi.
Hafif sanayi başta olmak üzere ortak yatırım imkanlarının değerlendirileceğini belirten Bolat, Özbekistan ile de özel sektör temsilcilerinin karşılıklı ziyaretler gerçekleştireceğini ifade etti. Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan’ın ekonomik potansiyelinin üçüncü ülkelerde ortak projeler geliştirilmesine imkan sağlayabileceğini vurguladı.
Türkiye-Özbekistan KEK Toplantısı 24 Aralık’ta
Türkiye ile Özbekistan arasında kurulan İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konseyin, ticaret ve yatırım alanındaki ortak projeleri hızlandırması hedefleniyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı’nın eş başkanlığında faaliyet gösterecek Konseyin düzenli aralıklarla toplanması planlanıyor.
Bolat, Cevdet Yılmaz’ın kasım ayında iş insanlarıyla birlikte Özbekistan’ı ziyaret edeceğini açıkladı. Ayrıca Türkiye-Özbekistan Karma Ekonomik Komisyonu 9. Dönem Toplantısı’nın 24 Aralık’ta Türkiye’de gerçekleştirileceğini bildirdi.
Toplantı kapsamında imzalanacak Eylem Planı’nın iki ülkenin iş dünyaları arasındaki iş birliğini güçlendirmesi bekleniyor. Düzenlenecek iş forumunun da iş insanlarının karşılıklı temaslarını artırması amaçlanıyor.
Kazakistan ile ilişkiler konusunda da değerlendirmelerde bulunan Bolat, nisan ayında Astana’da gerçekleştirilen KEK 14. Dönem Toplantısı’nda alınan kararların uygulanmasının takip edildiğini belirtti.
Orta Koridor’un Ekonomik Önemi Artırılacak
TDT bünyesinde yürütülen ekonomik iş birliğinin önemli başlıklarından birini Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru oluşturuyor. Türkiye, Asya ile Avrupa arasındaki ticaret bağlantısını güçlendiren bu güzergahın yalnızca bir taşımacılık hattı değil, aynı zamanda bütünleşik bir ekonomik sistem haline getirilmesini hedefliyor.
Bolat, Orta Koridor’un Kuzey Koridoru’na kıyasla daha kısa ve güvenli bir ticaret güzergahı sunduğuna dikkat çekti. Demir yolları, limanlar, kara yolu bağlantıları ve gümrük sistemlerinin birbirini tamamlayacak şekilde geliştirilmesinin stratejik önem taşıdığını vurguladı.
Kazakistan ve Özbekistan’ın koridorun temel ortakları arasında bulunduğunu belirten Bolat, güzergah üzerindeki ülkelerle taşıma tarifelerinin uyumlaştırılması ve sınır geçişlerinin hızlandırılması için iş birliğinin sürdürüleceğini kaydetti.
Türkiye-Azerbaycan-Özbekistan üçlü mekanizmasının yanı sıra Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolu projesinin de Orta Koridor’a yeni yük akışı kazandırabilecek önemli girişimler arasında yer aldığını ifade etti.
Bolat, Orta Koridor’un Türkiye’nin TDT dönem başkanlığı boyunca öncelikli gündem maddelerinden biri olmaya devam edeceğini belirterek müteahhitlik, yatırım, enerji, madencilik ve dijitalleşme alanlarında Türk devletleri arasındaki iş birliğinin daha ileri seviyeye taşınmasının amaçlandığını bildirdi.
