Türkiye’de yatırım fonu piyasasında eylül ayında dikkat çekici bir daralma yaşandı. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerine göre yabancı yatırımcıların fon portföyü, ağustos sonundaki 11,1 milyar dolar seviyesinden eylül sonunda 5 milyar dolara geriledi. Böylece bir ayda yaklaşık 6,1 milyar dolarlık düşüş kaydedildi.
Yabancı yatırımcıların fon varlıklarındaki gerileme yaklaşık yüzde 55’e ulaşırken, yatırımcı sayısındaki değişimin oldukça sınırlı kalması dikkat çekti. Bu tablo, fon piyasasındaki küçülmenin nedenlerine ilişkin farklı değerlendirmeleri beraberinde getirdi.
Yabancıların Fon Varlıkları 6,1 Milyar Dolar Azaldı
Eylül sonunda yabancı yatırımcıların Türkiye’deki yatırım fonlarında bulunan portföyünün dolar bazındaki büyüklüğü 5 milyar dolara indi. Ağustos sonunda bu rakam 11,1 milyar dolar seviyesindeydi.
Böylece yabancıların fon varlıklarında yalnızca bir ay içerisinde 6,1 milyar dolarlık azalma gerçekleşti. Söz konusu değişim, yabancı yatırımcıların Türkiye’deki yatırım fonlarında taşıdığı toplam portföyün yarısından fazlasının değer kaybettiğini gösterdi.
Ancak portföy büyüklüğündeki düşüşün tamamını Türkiye’den çıkan nakit miktarı olarak değerlendirmek mümkün değil. Fon fiyatlarındaki değişimler, yatırımcıların gerçekleştirdiği alım ve satımlar, döviz kurlarındaki hareketler ve portföylerin içeriğindeki değişiklikler toplam varlık değerini etkileyebiliyor.
Bu nedenle yabancı yatırımcıların fon portföyündeki 6,1 milyar dolarlık düşüş, tek başına aynı miktarda sermaye çıkışı yaşandığı anlamına gelmiyor. Gerçekleşen net sermaye hareketinin ortaya konulabilmesi için alım ve satım işlemlerinin değerleme değişimlerinden ayrıştırılması gerekiyor.
Toplam Fon Piyasası 1,5 Trilyon Lira Küçüldü
Yabancı yatırımcıların portföylerindeki gerilemeye paralel olarak Türkiye’deki toplam yatırım fonu büyüklüğünde de önemli bir düşüş görüldü.
Ağustos sonunda yaklaşık 11 trilyon lira seviyesinde bulunan toplam yatırım fonu büyüklüğü, eylül sonunda 9,5 trilyon liraya geriledi. Böylece fon piyasasının toplam büyüklüğü bir ay içerisinde yaklaşık 1,5 trilyon lira azaldı.
Dolar bazında bakıldığında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Toplam yatırım fonu büyüklüğü ağustos sonunda 228,2 milyar dolar seviyesindeyken, eylül sonunda 194,4 milyar dolara indi. İki dönem arasındaki fark yaklaşık 33,8 milyar dolar olarak hesaplandı.
Bu veriler, eylül ayındaki daralmanın yalnızca yabancı yatırımcıların portföyleriyle sınırlı kalmadığını ve yatırım fonu piyasasının genel büyüklüğüne de yansıdığını gösterdi.
Bununla birlikte TL ve dolar bazındaki değişimlerin değerlendirilmesinde kur hareketlerinin de dikkate alınması gerekiyor. Aynı varlıkların değerindeki değişimler, kullanılan para birimine bağlı olarak farklı büyüklüklerde ortaya çıkabiliyor.
Yabancı Yatırımcı Sayısı Sadece 373 Kişi Azaldı
Fon portföylerinde yüzde 55’e yaklaşan küçülmeye karşın yabancı yatırımcı sayısındaki değişim oldukça sınırlı kaldı.
Ağustos sonunda 57 bin 417 olan yabancı yatırımcı sayısı, eylül sonunda 57 bin 44 olarak kaydedildi. Böylece yatırımcı sayısı bir ayda yalnızca 373 kişi azaldı. Bu da yaklaşık yüzde 0,65’lik bir gerilemeye karşılık geldi.
Portföy büyüklüğündeki yaklaşık yüzde 55’lik düşüş ile yatırımcı sayısındaki yüzde 0,65’lik azalma arasındaki belirgin fark, eylül verilerinin en dikkat çekici unsurlarından biri oldu.
Yatırımcı sayısındaki sınırlı değişim, toplam portföy değerindeki sert gerilemenin yalnızca yatırımcıların piyasadan çıkmasıyla açıklanamayacağını ortaya koyuyor. Bununla birlikte bu durum, düşüşün doğrudan büyük yatırımcıların satışlarından kaynaklandığını da tek başına kanıtlamıyor.
Fon türleri arasındaki değerleme farklılıkları, portföy aktarım işlemleri ve yatırımcıların fonlardaki varlık miktarlarındaki değişimler de toplam büyüklük üzerinde etkili olabiliyor.
Fon Soruşturmalarıyla Bağlantı Henüz Netleşmedi
Eylül ayında Türkiye’de yatırım fonu piyasasına ilişkin bazı soruşturmalar da gündeme geldi. Bazı portföy yönetim şirketleri ve fon işlemleri hakkında yürütülen incelemeler, piyasanın güven ve likidite koşullarına ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi.
Yabancı yatırımcıların fon portföylerinde aynı dönemde yaşanan sert gerileme, söz konusu gelişmelerle olası bağlantısı bakımından da dikkat çekti. Ancak mevcut aylık portföy verileri, 6,1 milyar dolarlık düşüşün ne kadarının soruşturmalarla bağlantılı olduğunu ortaya koymuyor.
Bu nedenle yatırım fonu piyasasındaki toplam küçülmenin tamamını soruşturmalara veya belirli fonlardaki gelişmelere bağlamak için yeterli veri bulunmuyor.
Fon Türlerindeki Hareketler Belirleyici Olacak
Yabancı yatırımcıların portföylerindeki sert düşüşün niteliğinin anlaşılabilmesi için önümüzdeki dönemde fon türlerine göre alım ve satım hareketlerinin daha ayrıntılı biçimde izlenmesi önem taşıyor.
Para piyasası fonları, hisse senedi fonları ve diğer yatırım fonlarındaki değişimlerin ayrı ayrı incelenmesi, eylül ayında yaşanan küçülmenin geçici bir portföy değerleme hareketi mi yoksa yabancı yatırımcıların Türkiye piyasasındaki pozisyonlarını kalıcı şekilde azaltmasının bir göstergesi mi olduğunu ortaya koyabilecek.
Bu kapsamda yatırımcı sayısının büyük ölçüde korunmasına karşın portföy büyüklüğünün sert biçimde gerilemesi, yatırım fonu piyasasındaki hareketlerin yalnızca yatırımcı sayısı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğine işaret ediyor.
