Suriye, Beşar Esad yönetiminin devrilmesinden dört gün önce Şam’dan ayrılarak Libya’ya giden Rus yapımı Il-76T ağır nakliye uçağını yaklaşık iki yıl sonra geri aldı. 12 Kasım 2026’da Suriye’ye dönen uçak, Suriye Hava Kuvvetleri, Dışişleri Bakanlığı ve Doğu Libya’daki yetkililer arasında yürütülen diplomatik görüşmelerin ardından ülkeye getirildi.
YK-ATD tescil numarasını ve 0013431915 seri numarasını taşıyan uçak, 4 Aralık 2024’te Şam’dan havalanarak Libya’nın Bingazi kentindeki Benina Uluslararası Havalimanı’na gitmişti. Uçağın Suriye’den ayrılması, Esad rejiminin devrilmesinden yalnızca dört gün önce gerçekleşmişti.
Uçağın geri alınması için yürütülen müzakerelere Suriye Hava Kuvvetleri Komutanlığı ve Dışişleri Bakanlığının yanı sıra Doğu Libya’daki yetkililer katıldı. Görüşmelerde, Libya Arap Silahlı Kuvvetleri Başkomutan Yardımcısı Korgeneral Saddam Halife Hafter de yer aldı.
Il-76T, 12 Kasım’da saat 08.37 UTC’de Bingazi’den hareket ederek Suriye’ye doğru yola çıktı. Uçak, yerel saatle 14.08’de Şam bölgesine ulaştı.
Uçak Libya’da Yedi İç Hat Uçuşu Gerçekleştirdi
Army Recognition tarafından aktarılan bilgilere göre YK-ATD, Libya’da kaldığı süre boyunca yedi kayıtlı yurt içi uçuş gerçekleştirdi. Bu seferler arasında Ocak 2025’te Bingazi ile Sebha arasında yapılan uçuşlar da bulunuyordu.
Uçak, 9 Ocak 2025’te iki şehir arasında iki kez uçuş yaptı. Yaklaşık 640 kilometrelik doğrudan mesafeye sahip güzergâhta gerçekleştirilen bu seferlerin ardından 5 Şubat 2025’ten önce toplam yedi yurt içi hareket kaydedildi.
16 Şubat 2025’te Benina Uluslararası Havalimanı’nda park hâlinde görüntülenen uçağın üzerindeki SyrianAir işaretlemelerinin kaldırıldığı veya kapatıldığı görüldü. Uçak, bu süreçte Halife Hafter kontrolündeki bölgelerde kaldı.
Il-76T’nin Suriye’ye dönüşü, iki ülke arasındaki diplomatik temasların yeniden başlamasının ardından gerçekleşti. Bu kapsamda Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, Ekim 2026’da Bingazi’de Saddam Hafter ile bir araya gelmişti.
Il-76T, Esad Rejiminin Son Günlerinde Şam’dan Ayrılmıştı
YK-ATD, 4 Aralık 2024’te Şam’dan ayrılarak yaklaşık 2 bin kilometrelik doğrudan mesafeye sahip Bingazi güzergâhında uçuş gerçekleştirmişti. Uçağın hareket ettiği dönemde Suriye hükümet güçleri, muhalif grupların 30 Kasım 2024’te Halep’i ele geçirmesinin ardından geri çekiliyordu.
Esad yönetiminin son günlerinde 4’üncü Zırhlı Tümen, Cumhuriyet Muhafızları, Ulusal Güvenlik teşkilatı ve 25’inci Özel Görev Kuvvetleri Tümeni ile bağlantılı bazı personelin tahliye edildiği belirtiliyor. Ancak söz konusu personelin YK-ATD ile taşındığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
YK-ATD’nin Üretim Ve Hizmet Geçmişi
Taşkent’te üretilen YK-ATD, 0013431915 seri numarasının yanı sıra 2309 üretim numarasını taşıyor. İlk uçuşunu 31 Temmuz 1981’de Il-76M askerî nakliye uçağı olarak gerçekleştiren platform, 1994 yılında Il-76T standardına dönüştürüldü.
Uçağın geçmişte farklı ülkelere uçuşlar gerçekleştirdiği biliniyor. Bu kapsamda Ocak 1982’de Londra Heathrow, 9 Mayıs 1985’te Amsterdam Schiphol ve 29 Eylül 1990’da Malta Luqa havalimanlarına iniş yaptığı kaydedildi.
Suriye Hava Kuvvetleri’nin Nakliye Filosunda Görev Yapıyordu
SyrianAir tescilini taşıyan YK-ATD, Suriye Hava Kuvvetleri bünyesindeki 29’uncu Hava Nakliye Tugayı’na bağlı 585’inci Nakliye Filosu’nda görev yapıyordu. Şam Uluslararası Havalimanı merkezli faaliyet gösteren filo, Suriye’nin envanterindeki dört Il-76 nakliye uçağını işletiyordu.
Söz konusu uçaklar, Şam ile İran, Rusya, Libya ve Suriye’nin kuzeydoğusu arasındaki nakliye faaliyetlerinde kullanılıyordu. YK-ATD’nin Libya’da yaklaşık iki yıl kalmasının ardından ülkeye geri getirilmesiyle Suriye, nakliye filosunda görev yapan uçaklardan birini yeniden envanterine kazandırmış oldu.