Sayıştay’ın MEB’e İlişkin 2023 Denetim Raporu
Sayıştay’ın 2023 yılına ait Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) denetim raporunda, Mesleki ve Teknik Liselerde örgün eğitime devam eden öğrencilere yönelik devlet katkısı ödemelerinde bazı hatalı uygulamalar tespit edilmiştir. Raporda yer alan bulgular, özellikle işletmelere yapılan katkı ödemelerinde dikkat çekici eksiklikleri ve yanlışlıkları ortaya koymaktadır.
Raporun ana hatlarıyla öne çıkan bulguları şunlardır:
- Devlet Katkısı Ödemelerinde Hatalar: İşletmelere yapılan devlet katkısı uygulamalarında, işletme personel sayılarının gerçeği yansıtmadığı ve yirmi personele sahip işletmelere hatalı oranlarda ödeme yapıldığı belirtilmiştir. Ayrıca, stajını okulda yapan ortaöğretim öğrencileri için bazı özel okullara da devlet katkısı ödendiği ve staj yapmayan beklemeli durumundaki öğrencilere de ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, kamu kurum ve kuruluşlarına da gereksiz ödemelerin yapıldığı vurgulanmıştır.
- e-Okul Sistemindeki Uyuşmazlıklar: e-Okul sisteminde yer alan işletmelerin personel sayılarının gerçeği yansıtmadığı, birçok işletmenin personel sayısının 0 veya 1 olarak kaydedildiği, bu işletmeler arasında çok sayıda limited ve anonim şirket bulunduğu ifade edilmiştir. Ayrıca, farklı okullar aracılığıyla destek ödemesi alan işletmelerin personel sayılarının okullar itibarıyla sisteme farklı şekilde girilebildiği tespit edilmiştir.
- KDV Oranlarında Farklılık: Organize Sanayi Bölgelerine (OSB) yapılan Eğitim ve Öğretim Desteği ödemelerinde, fatura düzenlenmesi, KDV hesaplanması ve tevkifatı konularında uygulama birliği olmadığı görülmüştür. Özellikle bazı OSB’lerin fatura düzenlemediği ve bazı faturalarda KDV tevkifatının yapılmadığı belirtilmiştir. Bu durumun, Bakanlığın konu hakkında OSB’lere ödeme yapan birimleri yönlendirici düzenlemelerinin eksikliğinden kaynaklandığı değerlendirilmiştir.
- Vergi Kaybı Sorunları: Bakanlığa bağlı bazı döner sermaye işletmelerinde, üretim teşvik primi ve parça başı ücret ödemelerinin personelin kümülatif gelir vergisi matrahlarına dahil edilmediği veya bunun gecikmeli olarak yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, gelir vergisine tabi gelirlerin doğru bir şekilde vergilendirilmemesine ve dolayısıyla vergi kaybına yol açmaktadır.
- Yaklaşık Maliyette Hatalar: İl milli eğitim müdürlüklerince yapılan yapım işleri ihalelerinde, proje zorunluluğu gerektiren işlerde projelerin hazırlanmadığı ve metraj listelerinin eksik olduğu görülmüştür. Bu eksiklikler, yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanmasına neden olmuştur.
- Aşırı Muafiyet Oranları: Yapım işlerine ait tüm risklerin sigorta poliçelerinde muafiyet oranlarının, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen azami muafiyet oranlarının üzerinde belirlendiği tespit edilmiştir. Bu durum, yüklenicinin sorumluluğunu artırarak kamu idaresi ile yüklenici arasında hukuki ihtilafların doğmasına yol açabilir.
- TRT’ye Yapılan Ödemeler: MEB ile TRT arasında imzalanan “Eğitimde İş Birliği Düzenlenmesine Dair Protokol” kapsamında, TRT’ye yapılacak ödemelerin niteliği ve tutarının belirlenmeden ödeme yapıldığı anlaşılmıştır. 2020-2023 yılları arasındaki yayınlar için 15 milyon 395 bin 963 TL’nin bakanlıktan talep edildiği, ancak bu harcamaların net olarak değerlendirilmediği kaydedilmiştir. Ayrıca, uydu iletim ücretleriyle ilgili belirsizliklerin bulunduğu ve geçmişe yönelik ödemelerin tek seferde gerçekleştirildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Sayıştay raporu, MEB’in çeşitli uygulamalarında ciddi eksiklikler ve hatalar olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, hem eğitim sisteminin etkinliğini azaltmakta hem de kamu kaynaklarının israfına yol açmaktadır. Raporun bulgularının dikkate alınarak gerekli düzenlemelerin yapılması, eğitim alanındaki mali yönetimin iyileştirilmesi açısından büyük önem arz etmektedir.
