İran’ın Hava Saldırısı ve BOP Kavramı
1 Ekim günü saat 20:00’de İran, İsrail’e balistik füzelerle büyük bir hava saldırısı gerçekleştirdi. Bu olayın ardından sosyal medya kullanıcıları, “BOP” kelimesinin ne anlama geldiğini merak edip araştırmaya başladı. Peki, BOP nedir? BOP ne demek, açılımı nedir? Türkiye BOP’a dahil mi?
BOP NEDİR?
Büyük Orta Doğu Projesi (İngilizcesi: Greater Middle East), 21. yüzyılın ilk on yılında, özellikle Müslüman dünyasıyla bağlantılı olarak İran, Türkiye, Afganistan ve Pakistan gibi ülkeleri kapsayan bir siyasi terimdir. Bu terim, Amerika Birleşik Devletleri’nde George W. Bush yönetimi tarafından ortaya atılmıştır. Projenin hedefleri arasında zaman zaman Güney Kafkasya ve Orta Asya’daki bazı ülkeler de yer almaktadır.
Bu terim, bazı konuşmalarda önemli oranda Müslüman çoğunluğa sahip bölgeleri ifade etmek amacıyla kullanılmakla birlikte, bu tür bir kullanım evrensel değildir. Proje ilk kez gündeme geldiğinde ABD’de başkanlık seçimleri yaklaşmış ve bu süreçte BOP, bir süreliğine arka planda kalmıştır. Ancak, George W. Bush’un bu seçimlerde ikinci kez ABD Başkanı seçilmesinin ardından, proje yeniden ön plana çıkmıştır. Bazı kaynaklar, projenin hazırlanma nedenlerinden birinin ABD’de gerçekleşen 11 Eylül saldırıları olduğunu belirtmektedir.
Projenin hazırlanmasından önce, dikkat çeken bir diğer önemli unsur ise ABD ve CIA’ye stratejik araştırma ve geliştirme hizmeti veren “RAND Corporation” adlı düşünce kuruluşunun, 2004 yılında “Sivil Demokratik İslam: Ortaklar, Kaynaklar ve Stratejiler” başlıklı bir rapor hazırlayarak Bush yönetimine sunmuş olmasıdır. Bu raporda İslam dünyası farklı kategorilere ayrılmış ve ABD’nin İslam’ı kontrol altına alabilmesi için atması gereken adımlar sıralanmıştır. Ayrıca, bu raporda Türkiye’nin İslam dünyasındaki “demokratik İslam” örneğine en yakın ülke olarak gösterilmesi, laiklik anlayışının etkisiyle birlikte ülke halkının ABD’ye karşı olan duyarlılıkları ile bağlantılıdır; Kemalizm ve milliyetçilik gibi akımlar nedeniyle Türkiye’nin ABD’ye yönelik olumlu bir bakış açısına sahip olmadığı vurgulanmıştır.
BOP’UN ARKA PLANI
BOP ile ilgili olarak bugüne kadar herhangi bir resmi belge yayınlanmamıştır. Bush, proje ile doğrudan bağlantılı olmasa da, yaptığı bazı konuşmalarda projenin kapsamı hakkında ifadeler kullanmıştır. Bu sözler arasında Endonezya, Malezya, Bangladeş gibi Müslüman nüfusa sahip ülkelerin yanı sıra Gana ve Gambiya gibi ülkeler ile birlikte Arnavutluk ve Bosna-Hersek’in projeye dahil olmadıkları ancak istekleri doğrultusunda projeye katılabilecekleri belirtilmiştir.
