Joker: İkili Delilik – Devam Filmine Dair Derin Bir Bakış
2019 yılında Venedik Film Festivali’nde büyük ödül olan Altın Aslan’ı kazanarak sinema dünyasında büyük bir yankı uyandıran Todd Philips’in Joker filmi, 2020 Oscarlarında Joaquin Phoenix’e en iyi erkek oyuncu ve besteci Hildur Guonadottir’e en iyi müzik ödüllerini kazandırdı. 60 milyon dolarlık yapım bütçesine sahip olan bu film, dünya genelinde 1 milyar dolardan fazla gişe hasılatı elde ederek büyük bir başarıya imza attı. Phoenix, karanlık, psikopat ve antisosyal bir karakter olan Joker rolü için tam 35 kilo vererek bu karakterin derinliklerine inmeyi başardı. Aradan geçen beş yılın ardından, Todd Philips, Joker’in devamı niteliğindeki Joker: İkili Delilik filmine imza attı.
Yönetmen Todd Philips, bu yeni filmde süper kahraman filmlerinin klişelerinden uzak durarak, aksiyonsuz ve komedi müzikal olarak tanımladığı bir yapım ortaya koydu. Anti-kahraman Joker, tıpkı Robert Louis Stevenson’un “Doktor Jekyll ve Bay Hyde” hikayesindeki gibi, çift kimliğini mercek altına alıyor.
Hayranların Tehlikeli Bağımlılığı
Joker, ya da gerçek adıyla Arthur Fleck, Doktor Hyde ve Bay Jekyll gibi iki kimliği arasında sıkışıp kalır. Annesi dahil olmak üzere altı kişiyi öldürdükten sonra Gotham Şehri’ndeki suçluların bulunduğu Arkham tutukevine kapatılır. Todd Philips’in dramatik komedi müzikal, psikolojik gerilim ve fantastik unsurlar barındıran bu devam filminde, Joker idam cezasıyla yargılanmaktadır.
Açılış sekansında, 1940’ların büyük stüdyo filmlerinde sıkça görülen Looney Tunes tarzı bir animasyonda, Joker’in alter egosuyla olan savaşını izliyoruz. Bu kısa animasyonu, meslektaşı Sylvain Chomet’e emanet eden Phillips, Belleville’de Randevu ve Sihirbaz gibi animasyonların ustası olan Chomet’in tüm yeteneğini gözler önüne seriyor.
Artık hapishanedeki polislerin şiddeti ve aşağılamaları içinde dava gününü bekleyen Arthur, bir gün dişil alter egosu Lee ile karşılaşır. Süper kahramanların ve onların çok sayıda alter egosunun çoklu kimlik olgusu yaygın bir durumdur; bu durum, karakterlerin kendilerini keşfetmelerine olanak tanır. Arthur’un avukatı, onun gerçek kimliğini açığa çıkarmaya çalışırken, savcı idam cezasını talep eder. Lee ve hayranlarının gözünde, Arthur’un başka bir kimliğe sahip olması mümkün değildir; o sadece katil Joker’dir. Yönetmen, “Canavar kimdir, nedir?” sorusunu gündeme getirir. Arthur, zihninin kurbanı mı yoksa bilinçli bir manipülatör müdür?
ABD Eleştirisi
1877 yılında Fransız psikiyatrlar Ernest Charles Lasègue ile Jean-Pierre Falret, bu iki kişilik durumu için “folie à deux” (paylaşılan psikotik rahatsızlık) terimini kullanmışlardır. 1933 yılında, Papin kız kardeşlerin hizmetçilik ettikleri evin sahibesi ve kızını öldürmeleri, bu çifte cinayet vakası, Jean Genet’nin Hizmetçiler adlı eserine ilham vermiştir. Bu olay, Jean-Paul Sartre ve Simone de Beauvoir gibi ünlü yazarların ilgisini çekmiştir. Yönetmen, kurmaca şiddetin bulaşıcı olduğunu ve kitleleri etkileyerek gerçeğe dönüşebileceğini vurgulayarak, devam filminde şiddete daha az yer vermektedir.
Arthur, Joker davasında kendini savunurken, gerçek ve hayal dünyası iç içe geçer. Katilin iç dünyasını, kimliğini, psikiyatrik sorunlarını ve eylemlerinin nedenlerini izleriz. Savunma sürecinde Arthur’un terapisi de başlar. Lee, Arthur’un itici gücüdür; Joker’i uyandırır, müziği getirir ve kaosu besler. Müzikallerdeki görkemli numaralara benzer şekilde, küçük şeyler için büyük gürültü çıkarır.
Arthur’un alter egosu, onun en büyük düşmanıdır ve “Ben Joker değilim” dediğinde Lee, ona olan ilgisini kaybeder. Dava sürecinde Arthur, Joker fanatiklerinin gözünde, onun Arthur değil, her zaman Joker olmasını istediklerini anlar; bu, tıpkı büyük aşkı olarak gördüğü Lee için de geçerlidir. Düş sahnelerinde Arthur ve Lee birlikte şarkı söylerler. Phillips, müzikal komedilerin ustası Jacques Demy’ye Les Parapluies de Cherbourg (Cherbourg Şemsiyeleri/1964) filmi ile selam göndererek ona saygı duruşunda bulunur. Hollywood’un unutulmaz müzikallerinden Easter Parade, That’s Entertainment, ve kült şarkılar Get Happy, For Once in My Life, What the World Needs Now is Love, That’s Life yeniden sahnede yer alır.
Todd Philips, Johnny Depp-Amber Heard davasına, Donald Trump’ın başkanlık tartışmalarına ve seçim öncesi Trump’a yapılan iki suikast girişimlerinin kurgulanmış olduğunu belirterek Amerika Birleşik Devletleri’ni eleştirir. Joaquin Phoenix, Lady Gaga, Brendan Gleeson, Steve Coogan, Catherine Keener, Leigh Gill ve Zazie Beetz’in rol aldığı Joker: İkili Delilik filmi, sinema salonlarında izleyiciyle buluşuyor.
