Ukrayna, tahıl ihracatını Moldova üzerinden Romanya’daki Constanța Limanı’na yönlendirecek olası demiryolu koridoru için Moldova’dan mevcut nominal navlun tarifesinde yüzde 50 indirim talep ediyor. Moldova ise daha düşük taşıma ücretini değerlendirmeden önce Ukrayna’dan belirli bir yük hacminin garanti edilmesini istiyor. Taraflar henüz anlaşmaya varmazken, görüşmelerde tarife, taşımacılık süresi ve sevkiyat miktarı gibi başlıklar ele alınıyor.
10 Ağustos’ta yapılan görüşmelerde Kiev’in, Ukrayna tahılının Moldova toprakları üzerinden Romanya’nın önemli limanlarından Constanța’ya taşınması için nominal tarifeden yüzde 50 daha düşük bir ücret önerdiği bildirildi. Moldova Demiryolları kaynaklarına göre Kişinev ise indirim uygulanabilmesi için Ukrayna’nın sevkiyat hacmini güvence altına almasını talep ediyor.
Görüşmelerde halen kesin bir fiyat, minimum tonaj veya işletme süresi belirlenmiş değil. Dolayısıyla yüzde 50 oranı üzerinde uzlaşılan nihai bir tarife değil, Ukrayna tarafından masaya getirilen indirim talebi niteliğinde bulunuyor.
Moldova İndirimi Sevkiyat Hacmine Bağlamak İstiyor
Moldova’nın daha düşük transit ücretine karşılık belirli bir taşımacılık hacmini güvence altına almak istemesi, iki ülke arasındaki önceki demiryolu anlaşmalarını da gündeme getiriyor. Temmuz 2023’te Moldova Demiryolları, Ukrayna tarım ürünlerinin Moldova üzerinden Reni, Giurgiulești ve Galați yönlerine transit taşınmasında mevcut tarifelere yüzde 27 indirim uygulanması konusunda anlaşma sağlamıştı.
Söz konusu düzenlemede indirim oranının uygulanması, aylık yük hacminin belirli seviyelerde gerçekleşmesine bağlanmıştı. Yük miktarı, ilgili ayın sevkiyatı veya önceki üç ayın ortalama hacmi üzerinden değerlendiriliyordu.
2023’teki uygulama, Moldova’nın demiryolu transit tarifelerinde indirimleri taşımacılık hacmiyle ilişkilendirebildiğini gösteriyor. Ancak bu anlaşma, yeni Constanța koridorunda uygulanacak fiyatı veya gerekli minimum tonajı belirlemiyor. Ayrıca yeni görüşmelerde talep edilen yüzde 50 indirim, önceki düzenlemedeki yüzde 27’lik oranın oldukça üzerinde bulunuyor.
Yeni Koridor İçin Hacim Belirsizliği Sürüyor
Constanța üzerinden planlanan taşımacılığın potansiyeline ilişkin çeşitli tahminler bulunsa da bunlar henüz taraflar arasında resmi bir garantiye dönüşmüş değil. Moldova Demiryolları’nın eski yöneticilerinden Oleg Tofilat, Moldova üzerinden kurulacak transit koridorunun yıllık 4,5 milyon tona kadar yük taşıyabileceğini öne sürmüştü.
Ukrayna tarafındaki değerlendirmelerde ise işler durumda bir güzergahın ülkenin toplam ihracatının yaklaşık yüzde 10’unu karşılayabileceği ifade ediliyor. Ancak bu tahminlerin hiçbiri mevcut müzakerelerde Moldova’nın talep ettiği garanti edilmiş sevkiyat miktarı olarak kabul edilmiyor.
Ukrayalı sektör temsilcileri de potansiyel yük miktarlarının ilgili ihracatçılardan halen toplandığını belirtiyor. Bu nedenle yeni demiryolu koridorunda taşınacak toplam yükün ne kadar olacağına ilişkin kesin bir rakam bulunmuyor.
Karadeniz’deki Riskler Alternatif Arayışını Artırıyor
Ukrayna’nın demiryolu üzerinden yeni ihracat güzergahları aramasında Karadeniz limanlarına yönelik güvenlik riskleri de etkili oluyor. Ülkenin tahıl ihracatının yüzde 90’dan fazlası normal koşullarda deniz limanları üzerinden gerçekleştiriliyor. Ancak Karadeniz’de artan saldırı riskleri ve liman altyapısına yönelik tehditler, alternatif kara ve demiryolu rotalarının önemini artırıyor.
Ukrayna ayrıca 2026-2027 sezonuna ilişkin tahıl ihracatı beklentisini daha önce 43 milyon tondan 38-40 milyon ton aralığına çekmişti. Bu durum, mevcut liman kapasitesinin yanı sıra farklı transit güzergahlarının ekonomik açıdan değerlendirilmesini de daha önemli hale getiriyor.
Constanța Rotası Henüz Kesinleşmedi
Moldova üzerinden Constanța Limanı’na uzanması planlanan demiryolu koridorunun devreye alınabilmesi için tarafların birkaç temel konuda anlaşması gerekiyor. Bunların başında uygulanacak transit tarifesi, minimum sevkiyat hacmi ve taşımacılığın operasyon süresi geliyor.
Ukrayna daha düşük maliyetli bir taşıma modeli oluşturmayı hedeflerken, Moldova ise indirim karşılığında öngörülebilir ve yeterli miktarda yük akışı sağlamak istiyor. Taraflar bu koşullarda henüz ortak noktaya ulaşmış değil.
Dolayısıyla yüzde 50’lik indirim talebi ve olası yük hacimleri şu aşamada müzakere konusu olmaya devam ediyor. Nihai bir anlaşma sağlanmasının ardından yeni koridorun taşıma kapasitesi, ücretlendirme modeli ve işletme takviminin netleşmesi bekleniyor.
