Nesli tehlike altında bulunan şah kartallar, farklı nedenlerle yaralandıktan sonra tedavi için İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Veteriner Fakültesine getiriliyor. Kanat kırıkları başta olmak üzere çeşitli sağlık sorunları nedeniyle tedavi gören kartalların rehabilitasyon süreçleri uzun ve hassas bir çalışma gerektiriyor.
Fakülteye getirilen şah kartallarda en sık kanat kırıklarıyla karşılaşılırken, bacak problemleri, sistemik enfeksiyonlar ve yabancı cisim yutulması gibi rahatsızlıklar da görülebiliyor. Rüzgar türbinleri, olumsuz hava koşullarında binalara çarpma ve şehirleşmenin yanı sıra ateşli silahlardan kaynaklanan saçma yaraları da kartalların yaralanmasına neden oluyor.
Saçma Yaraları Tedaviyi Zorlaştırıyor
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Veteriner Fakültesi Yabani Hayvan Hastalıkları ve Ekoloji Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Emine İrem Deveci, fakültede şu anda 4 şah kartal bulunduğunu belirtti.
Kartalların yaralanma nedenlerine ilişkin bilgi veren Deveci, özellikle kanat kırıklarının sık görüldüğünü, bazı vakalarda bacak sorunlarıyla karşılaşıldığını söyledi. Daha nadir olarak sistemik enfeksiyonlar ve yabancı cisim yutulması gibi durumların da görülebildiğini aktardı.
Şah kartalların araç çarpması nedeniyle yaralanmasının diğer bazı yaban hayvanlarına kıyasla daha az görüldüğünü belirten Deveci, kötü hava koşullarında binalara çarpma, şehirleşmenin etkisi ve rüzgar türbinlerinin de yaralanmalarda rol oynadığını ifade etti.
Deveci, ateşli silahlardan kaynaklanan saçma yaralarının da önemli bir sorun olduğunu vurgulayarak, kanatları saçma nedeniyle kırılan kartalların tedavi süreçlerinin daha güç ilerlediğini dile getirdi.
Tedavi Fakülteye Geldikleri Anda Başlıyor
Yaralı kartallar fakülteye ulaştığında ilk olarak genel sağlık durumlarının toparlanmasına yönelik müdahaleler yapılıyor. İhtiyaç halinde bandaj, serum ve ilaç tedavisi uygulanan hayvanların daha sonra operasyonları planlanıyor.
Ameliyatın ardından uzun süreli bakım ve rehabilitasyon sürecine alınan kartallar, fizik tedavi uygulamalarıyla yeniden uçabilecek seviyeye getirilmeye çalışılıyor.
Deveci, yaban hayatında yaralanan hayvanların olayın hemen ardından bulunamayabildiğine dikkati çekerek, fakülteye geldikleri andan itibaren tedavi sürecinin başlatıldığını söyledi.
Kanat Kırıkları Uçuş Yeteneğini Etkiliyor
Şah kartalların doğaya geri dönebilmesinde kanatların iyileşme süreci belirleyici önem taşıyor. Kuşların uçuşunu sağlayan kanat kemiklerinin özel yapısı nedeniyle kırıkların tedavisi oldukça hassas ilerliyor.
Deveci, kanat kemiklerinin içerisinde hava bulunan ve uçuşa uygun şekilde özelleşmiş yapılar olduğunu belirterek, kırıkların birden fazla parçaya ayrılabildiğini ve bu durumun tedaviyi zorlaştırdığını anlattı.
İyileşme sırasında kemik yapısındaki değişikliklerin kanadın ağırlığını artırabileceğine işaret eden Deveci, uçuş performansının yeterli seviyeye ulaşamamasının kartalın doğada yaşamını sürdürmesini engelleyebileceğini söyledi.
Doğaya dönemeyen bir kartalın yalnızca tek bir hayvanın kaybı anlamına gelmediğini belirten Deveci, bunun aynı zamanda üreme potansiyelinin azalmasına ve yeni yavruların dünyaya gelmemesine yol açarak türün geleceğini de etkileyebileceğini ifade etti.
Doğaya Dönemeyen Kartallar Ömür Boyu Bakılıyor
Tedavi sonrasında uçuş yeteneğini yeterli seviyeye çıkaramayan şah kartalların bakımı fakültede yaşamları boyunca sürdürülebiliyor. Bu hayvanların beslenme ve genel bakımlarının yanı sıra streslerinin azaltılmasına da çalışılıyor.
Deveci, doğaya dönemeyen kartalların fakültede korunmaya devam edildiğini ancak burada üreme imkanlarının bulunmadığını belirtti.
Fakültede bulunan 4 şah kartaldan 3’ünün kanat kırıkları nedeniyle operasyon geçirdiğini aktaran Deveci, bu hayvanlardan yalnızca birinin rehabilitasyon ve fizik tedavi sürecinin ardından doğaya dönebilecek duruma geldiğini söyledi.
Diğer üç kartalın vakaların geç ulaşması ve tedavi sırasında ortaya çıkan komplikasyonlar nedeniyle yeterli uçuş performansına ulaşamadığını belirten Deveci, bu hayvanların doğada yaşamlarını sürdürebilmelerinin mümkün olmadığını kaydetti.
Doğaya Salınmadan Önce Halkalanacak
Fizik tedavi süreci tamamlanan şah kartalın uygun hava koşullarının oluşmasının ardından doğaya bırakılması planlanıyor. Salım öncesinde kartalın halkalanması ve üzerine bir verici takılması da öngörülüyor.
Verici sayesinde kartalın doğaya bırakıldıktan sonraki hareketlerinin takip edilmesi, doğal yaşamına nasıl adapte olduğunun gözlemlenmesi ve rehabilitasyon sonrasında yaşamını nasıl sürdürdüğüne ilişkin bilgi elde edilmesi hedefleniyor.
