Çin’in yaklaşık 50 yıl önce başlattığı kapsamlı ağaçlandırma programı, çölleşmeyle mücadelede uluslararası ölçekte örnek gösterilen projeler arasına girdi. Taklamakan Çölü çevresinde binlerce kilometrelik yeşil bariyer oluşturan ülkenin deneyimi, Sahra Çölü’nün yayılmasını önlemeyi amaçlayan Afrika ülkelerinin çalışmalarına da yön veriyor.
Çin, Çölleşmeye Karşı Yeşil Duvar Oluşturuyor
Çin, çölleşmenin önüne geçmek ve tarım arazilerini kum fırtınalarından korumak amacıyla 1978 yılında geniş kapsamlı bir ağaçlandırma programı başlattı. Ülkenin 13 eyaletini kapsayan ve 2050 yılına kadar tamamlanması planlanan çalışma, dünyanın en büyük ekolojik restorasyon girişimlerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Program kapsamında yalnızca ağaç dikimi yapılmıyor. Kumulların sabitlenmesi, toprak kalitesinin iyileştirilmesi ve kuraklığa dayanıklı bitki türlerinin yaygınlaştırılması da çalışmaların temel unsurları arasında yer alıyor.
Projenin en önemli sonuçlarından biri, Taklamakan Çölü’nün çevresinde 3 bin 46 kilometre uzunluğunda yeşil bir kuşağın oluşturulması oldu. Kasım 2024’te tamamlanan çalışmalarda kavak, saksaul ve ılgın gibi bitki türlerinden yararlanıldı. Böylece kum hareketlerinin azaltılması, çevredeki vahaların ve tarım alanlarının korunması hedeflendi.
Çinli yetkililer, restorasyona uygun arazilerin yaklaşık yüzde 53’ünün rehabilite edildiğini bildiriyor. Ancak yetersiz su kaynakları ve uzun süreli kuraklık, projenin sürdürülebilirliği açısından önemli sorunlar olmaya devam ediyor.
Afrika’da 7 Bin Kilometrelik Büyük Yeşil Duvar Hedefi
Çin’in çölleşmeyle mücadeledeki deneyimi, Afrika ülkelerinin yürüttüğü çalışmalara da örnek oluşturuyor. Afrika Birliği tarafından 2007 yılında başlatılan Büyük Yeşil Duvar girişimi, Sahra Çölü’nün güneyinde yaklaşık 7 bin kilometrelik bir hat boyunca arazi restorasyonunu amaçlıyor.
Proje, kesintisiz bir orman kuşağı oluşturmaktan ziyade farklı bölgelerde ağaçlandırma, otlakların iyileştirilmesi, su kaynaklarının korunması ve tarımsal üretimin desteklenmesi gibi uygulamaları kapsıyor.
Moritanya’da Çin ile yürütülen işbirliği de girişimin önemli örnekleri arasında bulunuyor. 2017 yılından bu yana devam eden çalışmalarla kumlu arazilerin sabitlenmesi, çevresel izleme sistemlerinin geliştirilmesi ve yerel uzmanların yetiştirilmesi hedefleniyor.
Haziran 2025 itibarıyla çalışmalar kapsamında 100 hektarlık kumlu arazi stabilize edildi, 4 hektarlık alan vaha haline getirildi. Ayrıca 45 yerel uzmana eğitim verilirken 120 kişiye istihdam sağlandı. Ağaçlandırma çalışmalarının 10 bin hektara çıkarılması da planlandı.
Güneş Enerjisiyle Sulama Ve Kuraklığa Dayanıklı Bitkiler
Moritanya’daki projede güneş enerjisiyle çalışan pompalar, akıllı sulama sistemleri ve kum hareketlerini engellemek amacıyla özel ağlar kullanılıyor. Yerel fidanlıklarda ise kurak koşullara dayanıklılığıyla bilinen moringa gibi bitki türleri yetiştiriliyor.
Moritanya Çevre Bakanlığı verilerine göre, güneş enerjisiyle sulama yapılan teknoloji parkında yetiştirilen fidelerin hayatta kalma oranı yüzde 90’ın üzerine çıktı.
Çin’in uzun yıllara yayılan ağaçlandırma deneyimiyle Afrika’daki bölgesel çalışmaların bir araya gelmesi, çölleşmeyle mücadelede teknoloji, su yönetimi ve yerel bitki türlerinin önemini ortaya koyuyor.
