Kadıköy-Kaynarca Metrosu ya da Anadoluray, İstanbul’un Anadolu yakasında, ilk durağı Kadıköy son durağı ise Kaynarca olan üç etaplı bir metro projesidir. İleride Sabiha Gökçen Havalimanı ve M6 hattı ile dikey hatlarla (Bostancı-Dudullu gibi) bağlanması düşünülmektedir. Temmuz 2012’de son durağı Kartal olmak üzere hizmete alınması planlanmaktadır. (Açılışı 4 defa ertelenmiştir; 29 Ekim 2011, 31 Aralık 2011, Şubat 2012, Mayıs 2012) Hattaki gecikmelerin nedeni sinyalizasyon çalışmaları olarak belirtilmiştir.
Kadıköy-Kaynarca arasında yapılmakta olan metro, E-5 güzergâhında ve ağır metro sınıfındadır. Yerin ortalama 40 metre altından geçmektedir. Saatte 70 bin kişi (tek yön) taşıma kapasitelidir. Ekim 2010’da kazı çalışmaları bitmiş, raylar döşenmeye başlanmış ve metroyu Marmaray’a bağlayacak istasyon olan Ayrılıkçeşme İstasyonu’nun inşaatı da başlamıştır. Haziran 2012 itibariyle birçok istasyonun yapımı tamamlanmış, ancak çevre düzenlemeleri hâlen devam etmektedir. Toplam 26,5 kilometre ile tamamlandığında İstanbul’un en uzun metrosu ünvanına sahip olacaktır.
Ulaşım Süreleri (Aktarma süreleri hariç)
Kartal – Hacıosman= 79 dakika
Kartal – Taksim= 55 dakika
Kartal – Kadıköy= 29 dakika
Kartal – Üsküdar= 35 dakika
Kartal – Yenikapı= 47 dakika
Kartal – Atatürk Havalimanı= 79 dakika
Kartal – Atatürk Olimpiyat Stadı= 89 dakika
Tarihi
Başlangıçta Harem-Tuzla olarak düşünülmesine rağmen Marmaray projesiyle bütünleştirilmesinin daha uygun olacağı için başlangıç noktası sonradan Kadıköy’e kaydırılmıştır. Projeye göre Acıbadem–Kadıköy arası delme tünel, Acıbadem’den Kartal köprüsüne kadar olan kısmın ise hemzemin olarak inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. Yıllarca İBB ve Karayolları arasında süren mülkiyet problemleri yüzünden hayata geçirilemeyen proje için 2002′de iki kurum arasında bir protokol imzalanarak, Harem-Tuzla arasında E-5 karayolunun orta refüjü İBB’ye devredilmiştir.
Ocak 2005′te Yapı Merkezi-Doğuş-Yüksel-Yenigün-Belen inşaat ortak girişimi yani Anadoluray grubu ile sözleşme imzalanmış ve 29 Ocak 2005′te de temel atılmıştır.
Çalışmalara başlandıktan sonra, yapılan analizlerde E-5 aksında yaşanan yoğunluğun enerji maliyetinin yıllık yaklaşık 80 milyon dolar olduğu, zaman kaybının ise yaklaşık 120 milyon dolar olduğu, inşaat maliyetleri çevresel faktörler ve artacak yoğunluk da göz önünde bulundurulduğunda kısa sürede (yaklaşık 6,5 yıl) kendini amorti edeceği ortaya çıkmıştır. İnşaat aşamasında E-5 karayolunun kısmen trafiğe kapatılacak olması, raylı sisteme ayrılacak bölüm dolayısı ile yolun kalıcı olarak daralacak olması, hafif raylı sistemin ihtiyaca tam olarak cevap veremeyecek olması gibi etkenler de göz önüne alınarak İTÜ görüşü, İETT önerisi ve UKOME kararıyla 2005 yılı Temmuz ayında dizgenin tamamen yer altında ve metro standartları ile inşasına karar verilmiştir.
Hattın metro olarak inşa edilmesi kararından sonra projeler gözden geçirilip Ocak 2008′de ikmal işleri Avrasya Metro Grubuna (Astaldi–Makyol–Gülermak) ihale edilmiş ve Mart’ta yer teslimi yapılmıştır.
Kadıköy–Kaynarca metrosunda kullanılacak araçlarla ilgili olarak da aranılan niteliklerde en uygun teklifi sunan İspanyol CAF firması ile Eylül 2009′da sözleşme imzalanmış ve vagon üretimleri başlatılmıştır. İlk vagonlar da 2011 Ocak’ta gelmiştir.
Kadıköy, Ayrılıkçeşme, Ünalan ve Göztepe istasyonları deniz seviyesinin altındadır. İstasyonlar arası mesafe ortalama olarak 1300 metre olup, birbirine en yakın istasyonlar Maltepe ve Huzurevi (800 metre), en uzak istasyonlar ise Bostancı ve Küçükyalı (2300 metre)’dir. Metro hattının komuta merkezi Esenkent istasyonunda konuşlandırılmıştır, projeye sonradan dâhil edilen Kaynarca’da ise depo sahası bulunacaktır. 180-90 saniye aralıklarla sefer yapılacaktır.
8′li metro dizilerine (2000 kişi) göre tasarlanan peronlara sahip metroda kullanılan araçlar enerji temininde rijit katener sistemini kullanmaktadır.
Tüm istasyonlarda yürüyen merdivenli giriş-çıkışların yanı sıra engeli asansörü de bulunmaktadır, E-5 karayolu güzergâhındaki tüm istasyonlarda kuzey ve güney taraflarda giriş-çıkışlar ve bu giriş-çıkışlar arasında alt geçitler de bulunmaktadır.
Sayılarla Kadıköy-Kaynarca Metrosu
- Çift hatta toplam tünel uzunluğu: 53 km
- Toplam tünel uzunluğu: 65.136 m (bağlantı tünelleri, şaftlar, merdiven tünelleri dâhil)
- Toplam proje maliyeti, (Kadıköy-Kartal): 1.600.000.000 USD ve (Kartal-Kaynarca): 200.000.000 $ olmak üzere 1.800.000.000 USD.
- Hatta çalışacak 120 vagonun ihalesi yapıldı. Vagonların çoğu geldi. Kaynarca kararı üzerine sipariş sayısı 144’e çıkarıldı.
- 5.350 ton ray kullanıldı.
- Rayları birleştirmek için 5.500 kaynak yapıldı.
- Ray altına uygulanan ve titreşimleri önleyen elastomer mesnet malzemesi, Türkiye’de kullanılan en kalın ve en fazla titreşim önleyen yastık.
- Dizgede toplam 67 asansör ve 272 yürüyen merdiven var.
