Tayland’da 6,7 Milyar Dolarlık Hızlı Tren Krizi: Üç Havalimanı Projesine Yeni Model

Tayland'da üç havalimanı demiryolu projesini anlatan temsili hızlı tren ve havalimanı manşet görseli

Tayland’ın Don Mueang, Suvarnabhumi ve U-Tapao havalimanlarını birbirine bağlamak için planladığı 220 kilometrelik yüksek hızlı demiryolu projesi, finansman krizi ve kamu-özel sektör ortaklığındaki anlaşmazlıklar nedeniyle kritik bir aşamaya geldi. Yaklaşık 224 milyar bahtlık yatırımın geleceği tartışılırken, tren hızının 250 km/saatten 160 km/saate düşürüldüğü daha düşük maliyetli bir model gündeme alındı.

Bangkok’u ülkenin doğusundaki sanayi ve lojistik merkezlerine bağlaması hedeflenen üç havalimanı demiryolu projesinde belirsizlik sürüyor. Tayland Devlet Demiryolları (SRT) ile Charoen Pokphand (CP) Grubu bağlantılı Asia Era One şirketi arasındaki anlaşmazlık, yıllardır ilerlemeyen yatırımın yeniden tasarlanması seçeneğini güçlendirdi. Doğu Ekonomik Koridoru (EEC) yönetimi ise demiryolunun bölgesel kalkınma açısından önemini koruduğunu vurguluyor.

220 Kilometrelik Projede Finansman Düğümü

2019’da kamu-özel sektör ortaklığı modeliyle başlatılan proje, Bangkok’un Don Mueang ve Suvarnabhumi havalimanlarından geçerek Rayong bölgesindeki U-Tapao Havalimanı’na uzanmayı amaçlıyor. Yaklaşık 224–225 milyar baht düzeyindeki yatırım bedeli, finansman bulma güçlükleri ve sözleşme koşullarına ilişkin görüş ayrılıkları nedeniyle hayata geçirilemedi.

Asia Era One, sözleşmeden çıkmak istediğini SRT’ye bildirdi. Tayland basınındaki güncel açıklamalarda, finans kuruluşlarının projenin ekonomik uygulanabilirliği ve yatırım riskleri konusunda çekinceleri bulunduğu aktarılıyor. Öte yandan taraflar arasında arazi teslimi, yatırım teşvikleri ve uygulama başlangıç koşulları da tartışma konusu.

SRT ile Asia Era One Arasında Hukuki Süreç

SRT, 21 Ekim 2026 tarihinde Asia Era One ve ilişkili taraflara karşı yaklaşık 13,3 milyar baht tutarında Airport Rail Link işletme/yatırım hakkı ödemelerine ilişkin alacak davası açtı. Bu tutarın tamamını, yeni hızlı tren hattının gecikmesinden doğan fırsat maliyeti tazminatı olarak tanımlamak doğru değil.

19 Kasım’da paylaşılan son bilgilere göre SRT, şirketle süren müzakerelerin 28 Kasım 2026’ya kadar sonuçlandırılmasını hedefliyor. Bununla birlikte sözleşmenin kesin olarak feshedildiği veya alternatif demiryolunun onaylandığı açıklanmış değil.

250 Yerine 160 Km/Saatlik Tren Seçeneği

EEC Ofisi Genel Sekreteri Chula Sukmanop, mevcut modelin sürdürülememesi halinde devlet tarafından finanse edilen veya yeniden yapılandırılmış bir ortaklıkla gerçekleştirilecek daha düşük maliyetli demiryolu projesinin değerlendirilebileceğini belirtti. Öneriler arasında azami işletme hızının 250 km/saatten 160 km/saate indirilmesi de bulunuyor.

Bu değişikliğin inşaat maliyetini yaklaşık yüzde 30 azaltabileceğine ilişkin öngörüler dile getirilse de rakam, tamamlanmış yeni bir fizibilite çalışmasının kesin sonucu değil. Ayrıca mevcut 220 kilometrelik projenin bazı kesimleri zaten farklı hız standartlarıyla tasarlandığı için alternatifin toplam maliyeti ve seyahat süresinin ayrıntılı yeniden hesaplanması gerekiyor.

Üç Havalimanının Ötesinde Rayong ve Liman Bağlantısı

Uzmanlar, yalnızca üç havalimanı arasında hızlı bağlantı kurmanın yatırımın ekonomik getirisini garanti etmeyeceğine dikkat çekiyor. Alternatif demiryolunun Rayong’daki yerleşimlere, üretim tesislerine ve liman lojistiğine erişimi de güçlendirmesi gerektiği görüşü öne çıkıyor.

Tayland’ın Doğu Ekonomik Koridoru; otomotiv, elektrikli araç, dijital altyapı ve sanayi yatırımları açısından stratejik önem taşıyor. Bangkok ile bu bölge arasında güvenilir bir demiryolu bağlantısı, karayolu yükünü azaltma ve istihdam merkezleri arasındaki erişimi iyileştirme potansiyeline sahip. Bununla birlikte yolcu talebi, durak sayısı, bağlantılı ulaşım türleri ve işletme maliyetleri fizibilitenin belirleyici unsurları olacak.

Yeni Model İçin Karar Henüz Verilmedi

Projenin geleceği, mevcut sözleşmeye ilişkin görüşmelerin ve hukuki sürecin seyrine bağlı. Eski modelin sona ermesi halinde, teknik özellikleri değiştirilmiş yeni bir yatırım önerisinin değerlendirilmesi bekleniyor. SRT’nin mevcut Airport Rail Link işletmesinin devrine ilişkin hazırlıkları da ayrı bir gündem maddesi oluşturuyor.

Tayland’ın önündeki temel soru yalnızca trenlerin ne kadar hızlı gideceği değil; havalimanlarını, kent merkezlerini, sanayi alanlarını ve limanları ekonomik olarak sürdürülebilir bir demiryolu ağıyla nasıl birleştireceği. Hız düşürülerek sağlanabilecek tasarrufun, talep ve bölgesel kalkınma hedefleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.