TCDD’nin kullandığı buharlı lokomotif ve yük vagonlarının onarımını yapma amacıyla 1939 yılında “Sivas Cer Atelyesi” adıyla kurulan TÜDEMSAŞ, yıllık bin 500 vagon üretimi, 7 bin 500 vagon onarımı ve 130 milyon TL ciroluk hasılat yapan bir kurum haline geldi.
Sivas merkezinde 100 bin m2’si kapalı olmak üzere toplam 418 bin m2 alan üzerine yerleşik olan Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayii A.Ş. (TÜDEMSAŞ), 270 memur ve bin 54 işçi personel olmak üzere toplam bin 324 kişi istihdam ediyor. 2011 yılında 435 adet vagon üretimi, 2 bin 520 adet vagon onarımı gerçekleştiren TÜDEMSAŞ, 2002-2011 yılları arasında 240 adet vagon karşılığında yaklaşık 12 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Vagon Üretim, Vagon Onarım, Metal İşleri İmalat Fabrikaları’ndan oluşan 3 ana üretim birimi ile Bakım Onarım, Kalite Kontrol, Malzeme, APK, Mali İşler, Ticaret ve Pazarlama, Personel ve Eğitim, Sağlık Sosyal İşler Daire başkanlıklarından oluşan 8 daire başkanlığından oluşan organizasyona sahip olan TÜDEMSAŞ’ın Genel Müdürü Selim Dursun’dan yaptıkları çalışmalara dair bilgiler aldık.
TÜRKİYE’NİN YÜK VAGONU İHTİYACI DAHA DA ARTACAK
Türkiye demiryolları son yıllarda hayli hareketli günler geçiriyor. Siz bu hareketliliği nasıl değerlendiriyorsunuz?
2003 yılından itibaren demiryollarına verilen önem sebebiyle gerek yolcu taşımacılığı gerekse yük taşımacılığı alanında yatırım çalışmalarına hız verildi. Hali hazırda işletmeye alınan veya altyapı çalışmaları yürütülen Ankara-Eskişehir-İstanbul, Ankara-Konya, Ankara-Sivas Yüksek Hızlı Tren (YHT) hatları öncelikli olmak üzere uzun vadede ülkemizin birçok iline Ankara merkezli hatların kurulması politika olarak belirlendi. Yine 2003 yılından itibaren demiryolu yük taşımacılığındaki gelişmelere paralel olarak artan siparişler sonucu şirketimizde de yük vagonu üretimi çalışmaları hız kazandı ve 2003-2011 yılları arasında çeşitli tipte 3 bin 587 adet vagonunun üretimini gerçekleştirdik. 2023 hedeflerine uygun olarak önümüzdeki yıllarda ülkemizin yük vagonu ihtiyacının artacağını, dolayısı ile şirketimiz ve gelişmekte olan özel sektör ile birlikte bu ihtiyacın karşılanacağını düşünüyorum.
Türkiye’de yük vagonları genelde hangi alanlardaki taşımacılığa yönelik kullanılıyor? Yük vagon sayısı Türkiye’deki taşıma yapan firmaların ihtiyacına yetiyor mu?
Ülkemizde yük vagonları ağırlıklı olarak konteyner taşıma, cevher taşıma, petrol taşıma, askeri amaçlara yönelik taşıma, hayvan taşıma, paletli yük taşımacılığı, hububat taşımacılığı gibi işlerde kullanılıyor. Bugün itibariyle lojistik firmalarının mevsimsel ve dönemsel olarak yük taşımacılığında kullandığı tiplere göre vagon sayıları yetersizlik gösterebiliyor. Önümüzdeki dönemde demiryolu yük vagonu işletmeciliğinin serbestleşmesiyle birlikte vagon ihtiyacı önemli oranda artacak.
TÜDEMSAŞ’ın hem Türkiye hem de bölge açısından nasıl bir önemi var? TÜDEMSAŞ’ın Türkiye ekonomisine katkıları nelerdir?
TÜDEMSAŞ Genel Müdürlüğü, 1939 yılından bugüne kadar ülkemizin yük vagonu ihtiyacını başarılı bir şekilde karşıladı. Son yıllarda yapmış olduğu kalite ve kapasiteyi artırıcı teknolojik yatırımlarıyla da ihracata yönelik çalışmalarını sürdürüyor. TÜDEMSAŞ, Sivas ilinin en büyük sanayi kuruluşu olup en önemli istihdam kaynağı konumundadır. 2008 yılından itibaren her yıl Türkiye’nin en büyük ilk 500 sanayi kuruluşu içerinde yer alıyor.
TÜDEMSAŞ’ta üretilen ürünler ve bakım onarım çalışmaları hakkında bilgi verir misiniz?
Şirketimizin faaliyete başladığı 1939’dan beri 31 değişik tiplerde 20 bin civarında yük vagon üretilmiştir. Ürünlerimiz konteyner taşıma vagonu, cevher taşıma vagonu, kömür taşıma vagonu, hububat taşıma vagonu, hayvan taşınan kapalı tip vagonlar, kargo vagonları, petrol taşıma vagonları ve demiryolu hizmetlerini yürütecek servis vagonlarıdır. Ayrıca çeken veya çekilen araçlara ait boji, tampon, koşum takımı, drezin tekeri gibi yedek parçalar da üretiliyor. Şirketimizde, aynı zamanda TCDD hatlarında çalışan vagonların 5 yılda bir periyodik revizyon bakımları ve çalışma esnasında hasar gören vagonların bakım ve onarım işleri yapılıyor. Kurulduğu yıldan bu yana toplam 335 bin civarında yük vagonunun bakım ve onarım çalışmaları yapıldı.
YENİLENME VE MODERNİZASYONA AĞIRLIK VERMEYE BAŞLADIK
Yeni ürün ve bakım onarım çalışmaları sürecindeki uyguladığınız kalite politikaları nelerdir?
TS EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim sistemi belgesine sahibiz. Üretimi ve onarımı yapılan vagonlar, kullanıcı ve işletme hataları dışında garantimiz altında. Arıza takipleri kayıt altına alınıyor. TS EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi gereği olarak da üretim ve onarım izlenebilirliği ile arıza izlenebilirliği sağlanıyor ve düzeltici önleyici faaliyetler yürütülüyor.
TÜDEMSAŞ’ta kullanılan teknoloji hakkında bilgi verebilir misiniz?
Yakın zamanlara kadar teknolojik olarak yeterli gelişmeyi gösteremedik, ağırlıklı olarak emek yoğun çalışma düzeni ile çalışmalarımızı sürdürdük. Ancak son yıllarda yapılan yatırımlarla özellikle enerji alt yapımızı yeniledik, Tezgah Tesis Yenileme ve İdame Yenileme projeleri ile teknolojik olarak yenilenme ve modernizasyon çalışmalarına ağırlık verdik. Bu kapsamda özellikle bilgisayar destekli yakım tezgahları, modern kumlama-boyama-kurutma tesisi, Otomatik Boji Kumlama Tesisi ve Robot Kaynaklı Boji Üretim Tesisi gibi kalite ve kapasiteyi artırıcı teknolojik yatırım kalemleri temin edilerek hizmete alındı. Ayrıca çevre duyarlılığı olan bir yönetim anlayışıyla faaliyetlerini yürütmekte olup TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim belgesine sahibiz. Standart gerekleri açısından üretim sırasında oluşacak atıkların tespit ve bertaraf işlemleri bu çerçevede yürütülüyor.
TÜDEMSAŞ’ın hem ihracat hem de başka ülkelerin vagonlarının onarımını potansiyeli nedir?
Ağırlıklı olarak TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü ihtiyaçları doğrultusunda üretim yapıyoruz. 2002-2003 yıllarında Irak Demiryolları’na 240 adet petrol taşıma vagonu ihraç ettik. Yük vagonu ihracatına dönük yatırımlarımız ve çabalarımız yoğun bir şekilde sürdürülüyor. Yakın komşularımızı, Ortadoğu, Kuzey Afrika, Orta Asya ülkelerini ve Avrupa Birliği ülkelerini ihracat pazarı olarak değerlendiriyoruz.
Orta ve uzun vadede yatırım planlarınız nelerdir? Yeni projeleriniz ve yeni ürün projelerinizden bahsedebilir misiniz?
Orta ve uzun vadede, ülkemizde ve Avrupa-Asya yük taşımacılığı sektöründeki gelişmeler takip edilerek oluşacak ihtiyaçların karşılanabilmesi için üretim çeşitliliği ve kapasite artımına dönük yatırım çalışmaları yürütüyoruz. Üretimi yapılacak yeni vagonlarda düşük daralı, yüksek yük taşıma kapasitesine sahip vagonların projelendirme çalışmalarını sürdürüyoruz.
