İZBAN her gün 20 bin özel arabanın trafiğe çıkmasını engelliyor :Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden Samet Şen’in, Doç. Dr. Yalçın Alver başkanlığında hazırladığı “İzmir Banliyö Sistemi Öncesi&Sonrası Çalışması” konulu bitirme tezi, İZBAN yolcularının yüzde 37’sinin özel araba sahipleri olduğunu ortaya çıkardı. Buna göre 20 bine yakın özel araba sahibi veya ortağı, bunları kullanmak yerine İZBAN’ı tercih ediyor. Böylelikle trafik sıkışıklığı ve yakıt sarfiyatı azalırken çevre kirliliğinin önlenmesine de yardımcı olunuyor.
İzmir’in özellikle kuzey bölgesini merkeze bağlayan Altınyol’daki trafik rahatlaması İZBAN’ın bu özelliğine bağlanırken en önemli delili olarak da istasyonlar önündeki otoparkların devamlı dolu olması gösteriliyor. Özellikle Mavişehir ve Aliağa istasyonları önündeki otoparklarda yer bulmakta zorlanılıyor. Ankete katılan özel araba sahiplerinin yüzde 55’i haftada bir, yüzde 20’si iki üç, yüzde 21’i ise dört beş gün İZBAN’ın tercih ettiklerini belirtti.
Diğer yandan İZBAN’ın 30 Ağustos 2010’da yolculu ön işletmeye başlamasından kısa bir süre sonra özellikle Çiğli ve Aliağa organize sanayi bölgelerindeki işyerleri de personel servislerini devredışı bıraktı. Çalışanlarına toplu taşıma kartları dağıtan işyerlerinin İZBAN’ın sağladığı kolaylığa dayalı bu uygulaması da yine kuzey bölgesindeki karayolu taşıt trafiğinin önemli ölçüde azalmasını sağladı.
Araştırmacılara gerçekten de kalpten teşekkürler. Ancak tesbit edilen şey yeni bir şey, tekerleğin yeniden bulunuşu değil. Ama çok önemli, faydalı; demekki –sonradan görme davranış özürlü, neredeyse tuvalete bile arabayla gitmeye kalkan- bizde de davranış şekli değişebiliyor. Bilinenlere göre; bu sayı önümüzdeki süreç içerisinde daha da artacaktır. İleri ülke örneklerinde olduğu gibi Verbund/Bütünleşik sistemin ögeleri devreye girdikçe, şehir içerisine girişler zorlaştırıldıkça, park ücretleri arttırıldıkça, banliyö istasyonlarındaki P + R (Park & Ride) oto park yerleri yapıldıkça, yayıldıkça, bu tendens daha da artacaktır… Bunun büyük şehir (ör.: NewYork, Berlin, Paris, London…) veya küçük şehir (Zürih, Erlangen, Freiburg, Nice,…) ile alakası yok. Bu bir sistem meselesi. Önemli olan bu sistemi oluşturabilmek… Sadece basitçe taklit değil, öğrenmek, görmek, incelemek, hazmetmek, irdelemek, model oluşturmak, ortak özellikleri, gerekli ve faydalı tarafları bir konsept çerçevesinde birleştirerek, projeyi gerçekleştirebilmek… Böyle olmak ta zorunda.
Ama, gerçek şuki, henüz İZBAN deneyimi olmayan bir topluluk için bile, inme/binme işini olması gerektiği gibi organize edemedik! Hala daha koyun sürüsü gibi, kapı önlerine yığılıyor, binmek isteyenler, inenlere engel oluyor… Bu durum ya teknik sistemlerle düzenlenir (ki bu çözüm yolu tercih edilmemiştir), ya da insan odaklı alıştıracak sistem organizasyonu ve koordinasyonu ile… İşte sonuncusunu bile beceremedik! Bu bir BÜTÜNDÜR ve sistem bütünleşik düşünce (: toplam sistem) gerektirir. Demekki sadece sunucudan satın almak, gidip bir yerlerde görüp sadece onu taklitle olmuyor!
Halbuki bu konuda alışkanlığı olmayan insanın, insan faktörünün olduğu yerlerde, Dünyadaki en kolay şey, ataleti en yüksek olan insanı, yönlendirmek, onu otomatize etmekten geçer. Kaldıki bu konuda üstadızdır… Askerde selam vermesini bilmeyen genci alır, bir hafta müddetle gece, gündüz çöp kovasına selam verdirirsiniz… Sonuçta şartlanan asker, bırakın üstü, haki renkli çöp kovasını ve arkadaşlarını bile görse, eli otomatik olarak şapkasına gider. İnme/Binme olayı da aynen bu şekilde çözülebilirdiii… Aslında TRAFİK sorunları ve kaosu da bu şekilde çözülür, ama istenince, doğru ve makul sistem oluşturulunca… Tekerleği yeniden keşfetmeye gerek yok!