Demiryolu güvenliğine yerli çözüm :Türk mühendisler, ray üzerindeki kırık ve çatlakları uzaktan, titreşim yoluyla algılayan yeni bir sistem geliştirerek buluşlarını patentle tescilledi. ASELSAN’la işbirliği yapılarak geliştirilmesine devam edilmesi planlanan sistem, Hindistan, Avusturalya ve Japonya’dan ilgi gördü.
Dünya üzerinde raylı sistemler hızlı, ekonomik, çevre dostu, güvenli ve çağdaş sistemler olmalarından dolayı her geçen gün daha da önem kazanıyor. Raylı sistemlerin önemi, yüksek güvenlikli toplu ulaşım sağlamalarından kaynaklanıyor. Bu özelliğin devam ettirilebilmesi ise düzenli bakımlarla hat güvenliğinin sağlanmasından geçiyor. Bakımlar arasında deformasyon ölçümleri, ray üzerindeki kırık ve çatlakların tespiti önemli yer tutuyor.
Halen dünyada en yaygın olarak bilinen ve kullanılan ray kırığı algılama yöntemini, ray üzerindeki elektriksel devamlılık prensibiyle çalışan ray devreleri oluşturuyor. Ancak rayın aynı zamanda bir geri dönüş akım hattı olarak da kullanılması nedeniyle bu yöntem ciddi algısal yanılmalara neden olabiliyor.
Ayrıca, yol kontrol görevlisinin gözle veya temel el ölçüm aletleri yardımıyla rayı adım adım kontrol etmesinin de aralarında bulunduğu diğer yöntemler, güvenli sonuçlar vermemesi, kullanım zorluğu/kısıtlılığı ya da yüksek maliyet gibi olumsuzluklar barındırıyor.
Ar-Ge çalışmalarını ODTÜ Teknokent’te sürdüren Enekom firması, bu alandaki ihtiyaca cevap vermek ve yerli bir çözüm üretmek amacıyla “Ray Kırığı ve Çatlağını Uzaktan Yansıma Yöntemiyle Algılayan Sistem” geliştirdi.
Sistem, ray üzerinde belirli bir frekansta oluşturulan titreşimin, biri uzakta olmak üzere 2 noktadan algılanması prensibiyle çalışıyor.
Ray üzerinde tamamen elektromekanik yöntemle çalışan sistemde, bir taraftan raya titreşim enjekte edildikten sonra eş zamanlı olarak diğer bir noktadan bu titreşim sinyali okunuyor. Sağlam ray ile kırık veya belirli bir düzeyde çatlak taşıyan rayın iki nokta arasında taşıdığı titreşim sinyal seviyeleri arasındaki fark ve hatalı bölgeden yansıyarak geri gelen sinyal, sistemin hassas algılama elektroniği tarafından algılanıp işleniyor ve sonuç fiber optik iletişim hattı üzerinden kontrol merkezine taşınıyor.
Her 2 kilometrede bir kurulan titreşim uygulama ve algılama modülleriyle donatılan hat üzerinde, istenilen zaman aralıklarıyla uzaktan ölçüm yapılabiliyor.
Ankara-Konya Hızlı Tren Hattı üzerinde ilk seviye sistem performans testleri başarıyla tamamlanan özgün sistemde, raylarda kırık veya çatlak olup olmadığı güvenli şekilde algılanabiliyor ve bu bilgi kontrol merkezine fiber optik tabanlı bir iletişim sistemi üzerinden ulaştırılıyor.
