Anadolu Raylı Ulaşım Sistemleri Kümelenmesi (ARUS) Türkiye’de raylı ulaşım sistemlerinin tasarımından nihai ürüne kadar yerli ve milli marka olarak üretilmesi ve üretilen milli markaların uluslararası pazarda rekabet edebilir seviyeye getirilmesi amacıyla 2012 yılında kuruldu. 170 üyesi bulunan ARUS’un toplam istihdamı 35 bini aşıyor. ARUS, bugün artık rüştünü ispat etmiş ve kendi başarı hikayesini yazmış bir küme. Zira ARUS, yerli ve milli marka ürün hedefi doğrultusunda ülkemizde ilk defa Bursa İpekböceği ve İstanbul marka tramvayı, Bursa Green City LRT, Kayseri Talas marka tramvayı, Kocaeli ve Samsun Panorama tramvayı, Malatya TCV trambüsü gibi toplam 212 adet milli marka raylı ulaşım araçlarını üretmiş bulunuyor.
Yerlilik oranında ARUS örnek olmuştur
ARUS Küme Koordinatörü Dr. İlhami Pektaş, “İş birliği, güç birliği ve milli marka” inancı ile kümeyi kurduklarını, tüm Anadolu’yu kapsayan kümede Ankara’dan Bursa’ya, İstanbul’dan Malatya’ya, Afyon’dan Sivas’a 22 ilde üreticileri bulunduğunu aktarıyor. ARUS’un hayata geçiş sürecinin diğer kümelere de örnek olduğunu hatırlatan Pektaş, şu değerlendirmeyi yapıyor: “2012 yılında 324 metro alım ihalesi sırasında sanayicilerimiz bu araçların üretilebileceği ve ithal edilmemesi gerektiği üzerinde görüş birliğine vardı. ARUS olarak 2015 yılında Yerli Malı Tebliği’nin çıkmasında ve Sanayi İşbirliği Programı (SİP) yabancı alımlarda yerli katkı şartının artırılması çalıştaylarında aktif rol oynadık. Yerli Malı ve Sanayi İşbirliği Programı nihayet bir devlet politikası haline geldi. En az yüzde 51 yerli katkı şartını koydurduk. Bu Türkiye’de bir milat oldu. Bundan sonra tüm raylı sistem ihalelerinde yerlilik şartı konulmaya başlandı. Şu anda yerli katkı oranı yüzde 60 noktasına geldi. Buna ben ‘Milli İşbirliği’ diyorum. Bunu başardık. Artık ‘Milli Marka’ üretiyoruz. Bursa, Kocaeli, Samsun, İstanbul, Kayseri’de raylı sistemler milli marka olarak hizmet veriyor.” İlhami Pektaş’a göre raylı ulaşım sistemlerinde hiç yurtdışından destek alınmadan da projeler yürütülebilir. Bunun için devlet politikalarının oluşturulmasını isteyen Pektaş, şunları söylüyor: “ARUS sektöre girmeden önce yurtdışından bir tramvayı 3 milyon dolara alıyorduk. Biz üretime başladık ve tanesi 1 milyon dolara düştük. Ne değişti; rekabetten dolayı fiyat düştü. ARUS olarak 2023 yılına kadar ihale edilecek olan 96 adet hızlı tren ve 7000 adet metro, tramvay ve Hafif Raylı Araç (LRT), 250 adet elektrikli lokomotif, 350 dizel lokomotif, 500 adet banliyö seti ve binlerce yolcu ve yük vagon ihalelerinde 20 milyar Euro, alt yapı yatırımları ile birlikte yaklaşık 50 milyar Euro’nun ülke ekonomisinde kalmasında önemli bir katkı sağlayacağız.”
Türk sanayisindeki bu yeni vizyon yerli üretim politikaları ile 2035 yılına kadar yapılması planlanan havacılık ve savunma, enerji, ulaştırma, haberleşme, bilgi teknolojileri ve sağlık sektöründe toplam 700 milyar Euro’luk kamu ihalelerinde en az yüzde 51 yerli katkı şartı getirilmesi en az 360 milyar Euro’nun ülkemizde kalmasını sağlayacak. Dünyada yaklaşık 1.8 trilyon dolarlık bir pazar söz konusu. Pektaş, ARUS olarak bu pazardan da ihracatla pay almak istediklerini söylüyor. Geçmiş dönemlerde komşu ülkeler başta olmak üzere 160 milyon Euro’luk ihracat rakamlarına ulaşan sektörün, komşulardaki sıkıntılardan kaynaklı olarak geçen yıl 25 ülkeye 85 milyon Euroluk ihracat yaptığını hatırlatıyor.
Milli marka üretmeye başlayan firmaların ihracat başarısını anlatan Pektaş, Bozankaya’nın Bangkok Green Line metro projesi kapsamında her biri 4 vagondan oluşan 22 metro tren setinin ( toplam 88 adet vagon) üretimini üstlendiğini Blue Line Metro projesi için de 105 metro aracının gövdelerini üreteceğini açıklıyor. Bozankaya’nın bu yıl ihracatı 50 milyon Euro olacak. İkinci olarak da Durmazlar, Türkiye’nin ilk yerli tramvayını Polonya’ya ihraç ediyor. Panorama model tramvay 2020 yılından itibaren Olsztyn raylarında da sefere başlayacak. İlk etapta 12 tramvay üretimini kapsayan anlaşma ilerleyen dönemde büyüyerek, 24 adete kadar çıkabilecek. Durmazlar’ın tramvay ihalesinin bedeli yaklaşık 20 milyon Euro olacak.
Bu oranları yeterli görmediklerinin altını çizen Pektaş, şöyle özetliyor: “ARUS olarak Ekonomi Bakanlığı’nın URGE projesinin 2.’sini yapıyoruz. 30 firma URGE kapsamında yurtdışı ziyaretlere katılıp, raylı sistemler firmalarıyla yüz yüze ikili görüşmeler yapıyor. Hedefimiz tasarımından nihai ürüne yerli ve milli marka üreterek ihraç etmek ve 85 milyon Euro’yu 500 milyon Euro’ya çıkarmak.”
