Yaklaşık 1,5 yıl önce Tülomsaş bünyesinde kurulan Dijital Dönüşüm Ofisi gerçekleştirdiği çalışmalar ve çalıştaylar sonucunda belirlediği yol haritası doğrultusunda ilk olarak lokomotif sistemlerinin dijital platforma dönüştürülmesi kararı aldı. Bu kapsamda Türkiye’nin ilk yerli ve milli Dizel Elektrikli Lokomotifi DE10000’de yer alan tüm elektrik-elektronik kumanda sistemlerinin tasarımları ve çalışma algoritmalarının geliştirilmesi Tülomsaş ArGe Merkezi tarafından gerçekleştirilmiştir. Elektrik-elektronik kumanda sistemlerinin bir parçası olan TLMS(Tülomsaş Locomotive Monitoring System) ile DE10000 Milli Dizel Elektrikli Manevra Lokomotifi’nin alt sistemlerinden gerçek zamanlı olarak alınan verilerin; yazılımları Tülomsaş personeli tarafından gerçekleştirilen UIC612 standartlarındaki kullanıcı arayüzlerinin bulunduğu HMI’lar(Human Machine Interface) üzerinden makiniste aktarılması sağlanmıştır. Bunun yanı sıra yapılan bu yazılımlar vasıtası ile, ilgili alt sistemlere ait 200 civarında veri uzaktan takip, diyagnostik ve kayıt amaçlı kullanılabilmektedir.
TLMS ile Araç Kontrol Ünitesi, Cer Kontrol Ünitesi, Dizel Motor Kontrol Ünitesi, Soğutma Kontrol Ünitesi, Fren Kontrol Ünitesi gibi ünitelerin bilgileri görüntülenmektedir. Ayrıca, marş verilmesi, cer verilmesi, dizel motor run, stop, rölanti komutları ile ilgili olarak şartların müsaitlik bilgileri, cer motorlarına ait akım, tork, devir, sıcaklık, patinaj bilgileri, makinist kumanda girişleri ve tüm sistemlere ait spesifik bazı ek veriler görüntülenebilmektedir.
TLMS ve ARAÇ KONTROL SİSTEMİ’NİN DE10000 LOKOMOTİFİ’NDE SAĞLADIĞI FAYDALAR
Yapılan dijitalizasyon çalışmaları sayesinde eski lokomotiflerdeki analog sistemlere nazaran makinist ile lokomotif arasındaki etkileşim çok daha ergonomik bir hale getirilmiştir. Ayrıca, arıza kayıtları, spesifik alarm durumları ve makinistin lokomotif kullanım alışkanlıkları ile ilgili istatistiksel değer teşkil eden veriler kayıt altına alınacaktır. Lokomotif geliştirme, yeni sistem entegrasyonu, arıza onarım ve bakım/revizyon süreçlerinde test ve arıza bulma işlemlerini daha kolay hale getirecek olan TLMS sayesinde bahsi geçen süreçlerde maliyet ve zaman tasarrufu yapılarak müşteri isterlerine uygun ürünün zamanında oluşturulması daha da kolay hale getirilmiştir.
TÜLOMSAŞ ArGe Merkezi tarafından geliştirilen TLMS sayesinde, yeni nesil TKYS’nin (Tren Kontrol ve Yönetim Sistemleri) oluşturulması için gerekli tecrübeler, lokomotif verilerine HMI’lar üzerinden erişilmesi ve GSM(Global System Mobile) teknolojisini destekleyen donanımların entegre edilmesi ile ilgili verilere uzaktan erişim sağlanarak, üzerinde istatistiksel çalışmalar yapılmak üzere “büyük veri”(big data) yönetimi kapsamında “bulut”(cloud) ve “Nesnelerin İnterneti”(IoT) teknolojilerinin alt yapısı oluşturularak ilgili lokomotiflerde “Kestirimci Bakım” konuları kapsamında Endüstri 4.0 gereksinimlerine uyumluluğun sağlanması için gerekli olan altyapı kurulması için gereken tecrübeler kazanılmıştır. TÜLOMSAŞ’ta yapılan Lokomotifler için Dijital Dönüşüm Çalıştayı’ nda üniversiteler ve özel şirketlerin de katılımıyla araç üstü sistemlerin entegrasyonu ve dijital dönüşüm konusunda ulusal yol haritalarının belirlenmesi için önemli bir adım atılmıştı.
KISA, ORTA ve UZUN VADEDE GELİŞTİRİLMESİ AMAÇLANAN SİSTEMLER
Kısa vadede dizel elektrikli manevra lokomotiflerinde olmak üzere orta vadede hibrit lokomotifler, elektrikli ve dizel elektrikli ana hat ve manevra lokomotifleri, dizel hidrolik lokomotifler ve Milli YHT’de(Yüksek Hızlı Tren) kullanılmak üzere yerlilik oranı ve katma değeri yüksek TKYS’lerin TÜLOMSAŞ ArGe Merkezi tarafından minimum maliyetlerle üretilmesi amaçlanmaktadır.
Diğer yandan yine orta vadede Endüstri 4.0 uyumluluk süreçleri kapsamında TÜLOMSAŞ ArGe Merkezinin yapacağı “Kestirimci Bakım” çalışmaları ile ilgili olarak eklenecek sensör, sensör okuyucu elektronik kartlar, GSM donanımları ve kazanılacak “büyük veri”(big data) yönetimi, “bulut”(cloud) ve “Nesnelerin İnterneti”(IoT) tecrübeleri sayesinde arızaların önceden tespiti için istatistiksel veri toplama çalışmaları yapılabilecektir. Akademisyenler ve girişimcilerin dünyanın en ileri uygulamalarını TÜLOMSAŞ lokomotifleri üzerinde uygulayabilmeleri için olanak sağlanmış olacaktır.
Uzun vadede Endüstri 4.0 uyumluluk süreçleri ile ilgili olarak uzun bir zaman diliminde toplanmış olan istatistiksel veriler ve kazanılan uzmanlık deneyimleri sayesinde “Kestirimci Bakım” konusunda tüm gereklilikler yerine getirilerek lokomotif bakım/onarım maliyetleri minimuma indirilecektir.
Devreye alınan sistem 10-12 Nisan 2019 tarihlerinde İzmir’de düzenlenecek EURASİA RaiL fuarında da ilk defa sergilenecek milli elektrikli manevra lokomotifinde görülebilecektir.
