TMMOB Kocaeli İl Koordinasyon Kurulu Sekreteri Murat Kürekci yaptığı yazılı açıklamayla olası deprem öncesi, fabrikalar ve üretim tesislerinde risklerin belirlenmesi ve alınacak önlemlere dair önerilerde bulundu.
Kürekci yaptığı açıklamada, “Ülkemizde ve dünyada yaşanan en büyük depremler arasında yer alan 17 Ağustos 1999 Büyük Marmara Depreminin üzerinden tam 21 yıl geçti. Halen yüreğimizi yakan acı sonuçlarından gerekli ve yeterli dersler çıkarılmamıştır.
TMMOB Kocaeli İl Koordinasyon Kurulu (İKK) olarak Üretim-Deprem ilişkisi üzerine aşağıda belirtilen birkaç uyarının önemine dikkat çekmek istiyoruz.
- Öncelikle 6331 sayılı İş Kanunun ve ilgili ikincil mevzuat uygulanmalı ve ilgili kamu kurumlarınca yeterli denetim yapılmalıdır.
- Olası deprem senaryolarına karşın potansiyel tehlike noktaları belirlenmeli, detaylı risk değerlendirmeleri yapılmalı ve gerekli önlemler uygulanmalıdır.
- Üretimin değişik yerlerinde (imalat, büro, depo vs.), değişik zamanlarda (gece, gündüz, çalışma anında, dinlenme anında, işe gidiş-dönüş, vardiya değişiklikleri vs.) olası deprem şiddetlerini de içeren senaryolara dair İtfaiye ve Afet Koordinasyon Merkezi gibi kurumların da zaman zaman katıldığı tatbikatlar sıklaştırılarak uygulanmalı ve bu durum ilgili kamu kurumları tarafından da zaman zaman denetlenmelidir.
- Tüm bina ile makina ve ekipmanların depreme dayanıklılık kontrollerinin yapılması, gerekiyor ise bina güçlendirme ve makinelerin sabitleme işleri yapılmalıdır.
- Hammadde ve ürün depolama alanları ile raf sistemlerinin depreme karşı dayanıklılıkları kontrol edilmelidir. Raf sistemlerinin dayanımları ve periyodik kontrolleri ilgili standartlar doğrultusunda uzman kurum ve kuruluşlarca yapılmalıdır.
- Üretim sahasında ara stoklar azaltılmalı, deprem anında kaçış ve yardım yollarının açık tutulması sağlanmalıdır.
- Yanıcı, Parlayıcı-Patlayıcı ürünlerin depolandığı alanlarda, deprem sonrası olası riskler değerlendirilmeli, patlama ve yangınlara karşı önlemler alınmalıdır.
- Asit gibi riskli ve kirletici sıvı depolama tankları için taşmaya karşı stok havuzları oluşturulmalıdır. Bu sıvıların depolama tank seviyeleri güvenlik seviyelerinde (standardında belirtilmemişse en fazla %80 dolulukta) tutulmamalıdır.
- Boğucu gaz depolanan tesislere komşu tesisler ve bölge yerleşimleri ile risk ve olası afet anında yapılacaklar hakkında bilgilendirme yapılmalıdır. Amonyak gibi boğucu gaz depolanan sahaların yakınlarına yeni yapı kullanım izni verilmemeli, bu bölgelerin acil durum tahliye planları hazırlanmalıdır.
- Boğucu gaz depolanan tesislerde yeterli sayıda acil kaçış maskesi gibi kişisel koruyucu donanımlar bulundurulmalıdır. Olası bir kaçak durumunda yapılacaklar personele tatbiki olarak anlatılmalıdır. Kaçak algılama, otomatik kapama sistemleri çalışır durumda tutulmalı, güvenlik sistemi basınçlı hava ile çalışıyor ise olası enerji kesintisi durumunda kompresörler otomatik olarak jeneratörden beslenmelidir.
- Ana Doğalgaz hatlarında, Sismik hareketleri algılayıp, doğalgaz hatlarını otomatik kapatan vanalar bulunmalı ve etkinlikleri periyodik olarak kontrol edilmelidir.
- Deprem ile olası boru hattı kaçaklarını engellemek için, gerekli boru sabitlemeleri yapılmalı, kompansatör kullanımı ile hatlara esneklik kazandırılmalıdır.
- Deprem sonrası olası elektrik kesintisi için önlem alınmalıdır. Jeneratörler çalışır tutulmalı ve personel kaçış yolları otomatik aydınlatılmalıdır. Seyyar aydınlatma ekipmanları çalışır durumda bulundurulmalıdır.
- Yangın söndürme sistemlerindeki pompalar,enerji kesintisine karşı alternatifli enerji kaynağı (Jeneratör destekli veya Dizel yakıtlı pompalar gibi) ile desteklenmelidir.
- Liman tesislerinde iskele vinçleri çalışmadığı durumlarda sabitlenmelidir. Sıvı tahmil-tahliye işlemi yapılan limanlarda transfer hattı hortum kopmalarına karşı acil ayırma kaplini kullanılmalıdır.
- Deprem sonrası Fabrika sahasında dahili haberleşme için telsizler çalışır durumda tutulmalıdır. Hangi kısımlarda telsiz bulunması gerektiği değerlendirilmeli, revir, güvenlik, tehlikeli madde depo alanlarında muhakkak telsiz bulunması sağlanmalıdır.
- Fabrikaya ait ambulans var ise her vardiyada en az iki ambulans sürücüsü olacak şekilde vardiya düzeni oluşturulmalıdır.
Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve Küçük Sanayi Site (KSS) yönetimleri öneri ve talepleri değerlendirilmeli, Deprem koordinasyon toplantılarına OSB ve KSS yönetimleri de dahil edilmelidir.
Burada dikkat çekilen konuların ve önlemlerin dışında, her firmanın kendi özel durumlarına dair değerlendirme yapması gerekmektedir. Bununla birlikte, yakınında ve bölgesinde bulunan diğer üretim tesisleri ve üretim konularına göre de önlemleri genişletmeli ve mümkünse aynı bölgede bulunan fabrikaların depreme karşı ortak önlemleri de birlikte tatbik etmeleri önem arz etmektedir.
