Palandöken Dağı, Erzurum’da bulunan, 3125 metre rakımlı, tektonik bir dağdır. Sadece Palandöken’e özgü bir çiçek olan Palandökenensis Mayıs ayında bulunabilmektedir. Başköy mevkiinde bir kayak merkezi bulunur.
Adı palan (eşek semeri) ile döken kelimelerinden kuruludur. Eşeğin palanına vurulan heybelerin dağın dik yollarında devrilmesine kinayedir.
Erzurum şehrinin 10 km kadar güneyinde bulunan zirvesiyle çevrenin en yüksek noktasıdır. Erzurum şehir merkezinin 1950 metreyi bulan yüksekliğinden ve kütle olarak bir sıradağ olmasından dolayı Türkiye’nin 3000 metrenin üzerindeki diğer dağları kadar büyük gözükmemektedir. Ancak mitolojide bilhassa da Anadolu’daki birçok efsânede ismi geçmektedir.
Palandöken, kış mevsiminde kuzey yamacında barındırdığı kar miktarı, kar kalitesi ve Türkiye’nin en uzun pistine sahip olan kayak merkezi ile ülkenin önde gelen kayak merkezlerinden biridir.
Teknik tırmanış açısından herhangi bir zorluğa sahip olmamasına rağmen kış mevsiminde diğer 3000’liklerde de olduğu gibi her türlü olasılık göz önünde bulundurularak, o şekilde teknik malzeme ile tırmanılmalıdır. Dağın bazı dik parkurları, yöresel olarak kışların aşırı sert geçmesinden dolayı tehlikeli olabilir. Erzurum şehir merkezinden 3125 m’lik zirveye giden en iyi ve en rahat yol kayak merkezinden geçer.
Erzurum şehir merkezine yaklaşık 4 km uzaklıkta olan 2100 m râkımdaki oteller mevkiinde her türlü ihtiyaç giderilebilecek imkânlar bulunmaktadır. Güvenlik açısından jandarma 24 saat görev yapmaktadır. Kamp için de bu mevkii idealdir. Devam eden karayolu ile daha yukarıda bulunan oteller mevkiine ulaşılır. Burası ise 2450 m yüksekliktedir ve bu seviyeden sonra telesiyej hattı tâkip edilerek sırt üzerinden zirveye ulaşılır. Diğer yol ise dağın güney yamacında bulunan Başköy köyünden zirveye ulaşılan yoldur. Bu rota da teknik bir tırmanış zorluğu içermez.
Palandöken Dağları’nın en yüksek noktası Büyükejder Tepesi olarak isimlendirilir. Burada, iletişim vericileri ve özel bir işletmeye ait kafeterya bulunmaktadır ve kayak sezonunda telesiyej vâsıtasıyla da zirveye ulaşılabilmektedir. Zirveden inen hat üzerinde, 2500 metre irtifâda Ejder Lifti’nin bitiminde de özel bir kafeterya bulunmaktadır.
Bunun yanında Palandöken Dağı ve Erzurum’da oluşturulan birçok tesis ve kayak merkeziyle 2011 Dünya Üniversitelerarası Kış Oyunları’na ev sahipliği yapmıştır.
