Eskişehir’in göbeğinde 1986’da TCDD’nin bağlı ortaklığında yarı-özel bir anonim şirket hâline getirilen ve Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayii A.Ş. (TÜLOMSAŞ) adını alan fabrikanın levhası 34 yılın ardından TÜRASAŞ olarak değiştirildi.
Alman İmparatorluğu tarafından 1894 yılında Berlin-Bağdat Demiryolu’nun Anadolu’dan geçen hattındaki buharlı lokomotif ve vagon ihtiyacını karşılamak üzere Anadolu-Osmanlı Kumpanyası adı ile kurulan TÜLOMSAŞ, Mart ayında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii Anonim Şirketi’nin (TÜRASAŞ) kurulması için karar verdi. Bu karar ile TCDD’nin bağlı ortaklığı olan TÜVASAŞ, TÜDEMSAŞ ve TÜLOMSAŞ birleşerek TÜRASAŞ kuruldu. Bu kapsamda 34 yıldır TÜLOMSAŞ olan tabela geçen hafta TÜRASAŞ olarak değiştirildi.
Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Eskişehir ve tren atölyesi İngilizler tarafından işgâl edildi. 20 Mart 1920’de Kuvâ-yi Milliye tarafından geri alındı ve adı Eskişehir Cer Atölyesi olarak değiştirildi. 20 Temmuz 1920’de Yunanların’nın eline geçen atölye, 2 Eylül 1922’de yeniden kurtarıldı. II. Dünya Savaşı sırasında pek çok kişinin seferberlik kapsamında askere alınması üretimde durgunluğa yol açtı. Savaşın sonlarına doğru askerden dönen işçilerle birlikte üretim kapasitesi arttı. Bu dönemde git gide artan enerji ihtiyacını karşılamak için elektrik santrali kuruldu ve Eskişehir’in bazı mahallelerine elektrik sağlandı.
1957 yılında Eskişehir’deki bir parkta iki durak arasında çalışmak üzere iki adet ufak buharlı lokomotif üretildi. Ertesi yıl atölyenin adı Eskişehir Demiryolu Fabrikası olarak değiştirildi. 1961 yılında, 70 km/h hız yapabilen ilk yerli buharlı lokomotifi Karakurt üretildi.
1960 yılında ilk yerli otomobil olan Devrim, Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in talimatıyla Eskişehir Demiryolu Fabrikası’nda üretildi. Fabrikanın adı 1970 yılında “Eskişehir Lokomotif ve Motor Sanayii Müessesesi” (kısaltasıyla ELMS) oldu. Bu dönemlerde Fransız ve Alman şirketlerin lisansları kullanılarak lokomotifler ve motorlar üretildi.
ELMS, moderleşen finansal anlayışla birlikte 1986’da TCDD’nin bağlı ortaklığında yarı-özel bir anonim şirket hâline getirildi ve “Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayii A.Ş.” (TÜLOMSAŞ) adını aldı. İlerleyen yıllarda Amerikan ve Japon firmalarıyla da lisans antlaşmaları yapılarak teknoloji transferi yapıldı. Böylece 1994 yılında ilk yerli dizel hidrolik manevra lokomotifi üretildi.
