ASELSAN tarafından Kovid-19 salgını ile birlikte başlatılan çalışma sonunda hızla geliştirilen ve patent başvuruları yapılan mikroelektronik optik tabanlı virüs tanı sistemi klinik test aşamasına geldi. ASELSAN Teknoloji ve Strateji Yönetimi Genel Müdür Yardımcılığı (TSYGMY), Haberleşme ve Bilgi Teknolojileri (HBT) Sektör Başkanlığı ve Mikroelektronik Güdüm ve Elektro-Optik (MGEO) Sektör Başkanlığı ekiplerinden mühendislerin çalışmalarıyla yerli ve milli bir sistem geliştirildi. Mikroelektronik optik tabanlı bu sistemle Kovid-19 virüsü de tespit ediliyor.
ASELSAN, yeni tip koronavirüs (Kovid-19/SARS-Cov-2) tespitinde de kullanılabilecek yenilikçi virüs tanı sistemi geliştirdi. Kovid-19 salgınının ortaya çıkmasıyla birlikte ASELSAN Araştırma Merkezinde, kimyasal ve biyolojik
tehditlerin tespitine yönelik araştırmalar kapsamında elde edilen bilgi birikimiyle Kovid-19 tespitinde kullanacak şekilde bir cihaz geliştirme çalışması başlatıldı.
Antikor tabanlı dijital tespite dayanan sistem, mercekler kullanılarak optik yöntemle tespit yapıyor. Hastalardan
alınan örnekler tek kullanımlık kasetler üzerinde inkübe ediliyor. Hastadan alınan örneğin yer aldığı kartuş, yapay
zeka yazılımıyla analiz ediliyor ve sonuç raporlanıyor. Virüs tanı sistemi, yapısı bozulmamış virüsün, kartuş
içinde bulunan ve anahtar-kilit uyumu ile çalışan antikorlar tarafından tutularak optik temelli olarak tespit edilmesini sağlıyor. ASELSAN, sistemin kritik görülen bileşenleri için patent başvuruları yaptı.
Bu sistem ile Kovid-19, influenza gibi üst solunum yolu enfeksiyonu semptomlarını gösteren virüslerin tek kaset üzerinde aynı anda tespit edilmesi amaçlanıyor. Sistem testleri sırasında antijenler, inaktif ve aktif virüsler ile çalışmalar yapıldı ve başarılı sonuçlar alındı.
Virüs tanı sistemi için yüzde 99 test doğruluk oranına ulaşılması amaçlanıyor. Sistem, hastane testleri için etik kurul onay aşamasında bulunuyor. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) onaylarını takiben hasta örnekleriyle çalışmalar da kısa sürede başlayacak. ASELSAN, öncelikli olarak Türkiye’nin ihtiyaçlarını karşılamayı ardından ihracatı hedefliyor.
Salgına karşı hızlı çözüm
ASELSAN, 45 yıldır çok farklı alanlarda savunma sanayisine yönelik yerli ve milli çözümlerle ülke ihtiyaçlarını karşılıyor. ASELSAN, salgın döneminin sağlık alanında da yerli ve milli çözümlere ihtiyaç olduğunu göstermesi üzerine ve hızlı çözümler üretti. ASELSAN; kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer (KBRN) tehditlerin tespitine yönelik bilgi birikimleriyle virüs tanı sistemine odaklandı. ASELSAN mühendislerinin çalışmalarıyla yerli ve milli bir sistem geliştirildi. Mikroelektronik optik tabanlı bu sistemle Kovid-19 virüsü tespit ediliyor.
Hastanelerin demirbaşı olacak
Sistemin, Yeditepe Üniversitesi ve TÜBİTAK Biyogüvenlik Seviye 3 (BSL3) Laboratuvarında onaylı testleri tamamlandı. ASELSAN, bunun yanı sıra YÖK KBRN ekibi içerisinde yer alarak üniversitelerimizle de temas halinde görev yapıyor. Cihazın çok yakında hastanelerde yerini alması için çalışmalar devam ediyor.
Cihazımız optik tabanlı, dünyada ilk defa bu alanda ürünleştirilmiş bir sistem. Çoklu tanı yapabiliyor. Birden fazla hastalığı aldığımız sürüntü örneği ile tek seferde tespit etme imkanı var. Cihazdaki tek kullanımlık kasetleri değiştirerek çok farklı çeşitteki hastalığın tespiti için uygulama yapma imkanı tasarlanabiliyor. Proje ile sadece SARS-Cov-2 özelinde değil, tüm virüslerin tespiti için sürekliliği olan ve hastanelerde demirbaşa dönüşebilecek bir cihaz geliştirmesi amaçlandı. Hastane klinik testlerinin tamamlanmasının ardından cihazın üretim sürecine başlanarak hastanelerde yerini alacak.
Benzer belirtilerden nokta atışı hastalık tespiti
Sistem geliştirirken yerli ekosistemle işbirliği içinde üniversite ve laboratuvarların altyapılarını kullanarak
destek alındı. Sistem, birbirine benzer belirtiler gösteren hastalıkların kolayca ayırt edilmesine de katkı sağlayacak. Geliştirilen cihazla belirlenen, hastane ihtiyaçlarına göre kurgulanan her tür hastalık tek örnekle tespit edebilecek. Böylece maliyet etkin çözümlerle çok daha hızlı teşhis ve tedaviye başlama imkanı sunulacak.
Etik kurul onay işlemleri devam eden prototip sistem, sonraki adım olarak Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz
Kurumunda (TİTCK) onaya arz edilecek. Hastane klinik testlerinin tamamlanmasından sonra seri üretim safhasına geçilecek.
Farklı hastalıklar için de kullanılabilecek
Hastadan alınan örnek yaklaşık 2 saatte analize hazır hale gelecek. Bu süreyi kısaltmak için çalışmalar sürüyor ve analiz sonucu da dakika mertebesinde alınabiliyor.
Geliştirilen cihazın ana ünitesi değiştirilmeden farklı senaryolar için kullanılabilecek. Sistemde her türlü hastalığın ihtiyaçlarına göre kaset geliştirme imkanı var. Dolayısıyla ihtiyaç dahilinde üst solunum yolu enfeksiyonu yaratan patojenlere de bakabilecek. Gerekiyorsa farklı sistem hastalıkları için de kullanabilecek. Böylece hastanelerimize çok çeşitli alanlarda kullanım imkanı sunulacak.
