5 Şubat, Miladi takvime göre yılın 36. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan gün sayısı 329.
Demiryolu
- 5 Şubat 1850 Osmanlı Devleti’nde ilk demiryolu inşa faaliyetleri başladı.
Olaylar
- 1869 – 78 kilogram ağırlığında ve %91’i saf altından oluşan, “Hoş Geldin Yabancı” adı verilen dünyanın en büyük altın külçesi, Avustralya’nın Victoria eyaletinde yerin birkaç santimetre altından çıkarıldı.
- 1877 – Mithat Paşa, sadrazamlıktan azledildi. Daha sonra Taif zindanında boğduruldu.
- 1885 – Belçika Kralı II. Léopold, Kongo’yu kendi kişisel mülkiyeti ilan etti.
- 1917 – Amerika Birleşik Devletleri Kongresi, Başkan Woodrow Wilson’un vetosuna rağmen, Asyalıların ülkeye göçünü yasaklayan göçmen yasasını onayladı.
- 1919 – Charlie Chaplin, Mary Pickford, Douglas Fairbanks ve D.W. Griffith birlikte United Artists film şirketini kurdular.
- 1919 – Karakol Cemiyeti adlı direniş örgütü kuruldu.
- 1924 – Nezihe Muhittin’in Başkanlığında Türk Kadınlar Birliği kuruldu.
- 1924 – Greenwich Gözlemevi, saat başı sinyallerini yayınlamaya başladı.
- 1932 – İlk Türk tangosu olan Mazi Kalbimde Bir Yaradır, Seyyan Hanım tarafından ilk kez yorumlandı.
- 1932 – İlk Türkçe hutbe, Süleymaniye Camii’nde okundu.
- 1933 – Atatürk, 1 Şubat’ta Bursa’da bir grubun, ezan ve kametin Türkçe okunmasını bahane edip, gösteri yapması üzerine Ege gezisini yarıda keserek Bursa’ya geldi.
- 1936 – Charlie Chaplin’in son sessiz filmi, Modern Zamanlar gösterime girdi.
- 1937 – Anayasa’nın 2. maddesinde yapılan değişiklikle, altı ilke Anayasa metnine girdi: Türkiye Devleti Cumhuriyetçi, Milliyetçi, Halkçı, Devletçi, Laik ve İnkılapçıdır. Resmi dili Türkçedir. Makam Ankara şehridir.
- 1939 – Uludağ’da ilk kez kayak yarışmaları yapıldı.
- 1956 – Meriç ve Tunca nehirleri dondu; Yeşilköy ve Mecidiyeköy’e kurtlar indi ve İstanbul halkı ekmeksiz kaldı.
- 1958 – Cemal Abdünnasır, Birleşik Arap Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı olmak için aday gösterildi.
- 1958 – ABD Hava Kuvvetleri, Georgia eyaleti sahili açıklarında bir hidrojen bombası kaybetti. Bomba bulunamadı.
- 1959 – Birleşik Krallık, Türkiye ve Yunanistan arasındaki “Kıbrıs” konulu görüşmeler Zürih’te başladı.
- 1971 – Apollo 14, Ay yüzeyine indi.
- 1972 – Bob Douglas, Basketball Hall of Fame’e seçilen ilk siyah Amerikalı oldu.
- 1973 – Güney Afrika’da 20 bin siyah işçi greve başladı.
- 1975 – ABD Kongresi’nin 11 Aralık 1974’te aldığı, Türkiye’ye silah ambargosu kararı uygulanmaya başlandı. Ambargonun gerekçesi, Türkiye’nin Temmuz-Ağustos 1974’te Kıbrıs’a askeri müdahalede bulunmasıydı.
- 1976 – Amerikan uçak firması Lockheed, Türkiye’de rüşvet verdiklerini açıkladı.
- 1983 – 12 Eylül Darbesi’nin 37 ve 38. idamları: 20 Mart 1973’te kardeşleri Hasan Karaköse’nin Halil Çatal tarafından öldürülüşünden tam bir yıl sonra, 20 Mart 1974’te tarlaya gitmekte olan Halil Çatal’ın karısı Nafia Çatal ve oğlu Mevlut Çatal’ı öldüren Rıdvan Karaköse ve Cavit Karaköse, idam edildiler.
- 1983 – Nokta dergisi yayın hayatına başladı.
- 1988 – Manuel Noriega’ya kaçakçılık ve para aklama suçlarından dava açıldı.
- 1988 – Yunan uyrukluların Türkiye’de bulunan gayrimenkulleri üzerindeki haklarını donduran 1964 tarihli kararname kaldırıldı.
- 1993 – ANAP İstanbul milletvekili Adnan Kahveci, eşi ve kızı, Bolu-Gerede yakınlarında geçirdikleri trafik kazasında öldüler; Kahveci’nin oğlu, kazadan yaralı kurtuldu.
- 1994 – Bosna Savaşı sırasında Markale Pazar yerinde bomba patladı; 68 kişi öldü, 144 kişi yaralandı.
- 2007 – Amerikalı astronot Sunita Williams, Uluslararası Uzay İstasyonunun soğutma sistemini tamir etmek amacıyla yaptığı 22 saat 27 dakikalık uzay yürüyüşle “en uzun uzay yürüyüşünü yapan kadın” oldu.
- 2020 – 2193 sefer sayılı uçuş: İzmir-İstanbul seferini yapan Pegasus Hava Yolları uçağı, Sabiha Gökçen Havalimanı’na inişi sırasında pistten çıkarak parçalandı. Kazada 3 kişi öldü, 179 kişi yaralandı.
Doğumlar
- 1626 – Madame de Sévigné, Fransız aristokrat (ö. 1696)
- 1723 – John Witherspoon, Amerikalı Presbiteryen rahip ve Amerika Birleşik Devletleri’nin kurucu babalarından (ö. 1794)
- 1737 – Park Ji-won, Koreli Neo-Konfüçyüsçü filozof, merkantilist, diplomat, ekonomist ve romancı (ö. 1805)
- 1788 – Robert Peel, Birleşik Krallık Başbakanı (ö. 1850)
- 1799 – John Lindley, İngiliz bitki bilimci ve orkidolog (ö. 1865)
- 1804 – Johan Ludvig Runeberg, Finlandiya İsveçlisi şair (ö. 1877)
- 1808 – Carl Spitzweg, Alman şair ve ressam (ö. 1885)
- 1812 – Georges-Charles de Heeckeren d’Anthès, Fransız bir subay ve politikacı senatör (ö. 1895)
- 1835 – Friedrich August Theodor Winnecke, Alman astronom (ö. 1897)
- 1836 – Nikolay Alexandrovich Dobrolyubov, Rus eleştirmen ve gazeteci (ö. 1861)
- 1840 – John Boyd Dunlop, İskoçyalı mucit (ö. 1921)
- 1848 – Ignacio Carrera Pinto, Şilili subay (ö. 1882)
- 1852 – Terauchi Masatake, Japon asker ve devlet adamı (ö. 1919)
- 1858 – Saffet Atabinen, ilk Türk orkestra şefi (ö. 1939)
- 1867 – Bernard Carra de Vaux, Fransız oryantalist (ö. 1953)
- 1872 – Selma Rıza Feraceli, ilk Türk kadın gazeteci (ö. 1931)
- 1877 – Vladimir Minorski, Rus doğubilimci (ö. 1966)
- 1878 – André Citroën, Fransız mühendis ve iş adamı (ö. 1935)
- 1885 – Burton Downing, Amerikalı bisikletçi (ö. 1929)
- 1889 – Recep Peker, Türk asker ve siyasetçi (ö. 1950)
- 1897 – Dirk Stikker, Hollandalı bankacı, sanayici, siyasetçi ve diplomat (ö. 1979)
- 1897 – Anton Graf von Arco auf Valley, Alman aşırı sağ aktivist (ö. 1945)
- 1907 – Eren Eyüboğlu, Türk ressam (ö. 1988)
- 1912 – Hedwig Potthast, Heinrich Himmler’in metresi (ö. 1994)
- 1914 – William Burroughs, Amerikalı roman ve deneme yazarı (ö. 1997)
- 1917 – Kerime Nadir, Türk romancı (ö. 1984)
- 1918 – Kara Karayev, Azeri besteci (ö. 1982)
- 1918 – Otto Scrinzi, Avusturyalı bir sinir hastalık uzmanı, gazeteci ve aşırı sağcı siyasetçi (ö. 2012)
- 1919 – Andreas Papandreou, Yunan iktisatçı ve siyasetçi (Yunanistan’ın eski Başbakanı) (ö. 1996)
- 1919 – Red Buttons, Amerikalı aktör ve komedyen (ö. 2006)
- 1932 – Cesare Maldini, İtalyan futbolcu (ö. 2016)
- 1932 – Vladimir Maneyev, Rus güreşçi (ö. 1985)
- 1940 – Özay Gönlüm, Türk halk müziği sanatçısı (ö. 2000)
- 1945 – Jale Parla, Türk edebiyat teorisyeni ve eleştirmeni
- 1946 – Charlotte Rampling, İngiliz oyuncu
- 1950 – Nihat Nikerel, Türk oyuncu ve yazar (d. 2009)
- 1951 – Yaşar Nuri Öztürk, Türk akademisyen, gazeteci, yazar ve siyasetçi (ö. 2016)
- 1951 – Robin Sachs, İngiliz sinema ve Tv oyuncusu (ö. 2013)
- 1952 – Daniel Balavoine, Fransız şarkıcı (ö. 1986)
- 1956 – Sevda Karaca, Türk pop müzik ve sinema sanatçısı
- 1957 – Mustafa Elitaş,Türk siyasetçi
- Orhan Alkaya, Türk şair, yazar, tiyatro ve sinema oyuncusu, yönetmen ve gazeteci
- Kenneth Holm, İsveçli kızakçı
- 1959 – Lütfü Türkkan, Türk siyasetçi
- 1961 – Ersin Kalkan, Türk gazeteci ve yazar
- 1961 – Hakan Peker, Türk şarkıcı
- 1962 – Jennifer Jason Leigh, Amerikalı oyuncu
- 1964 – Duff McKagan, Amerikalı müzisyen ve besteci
- 1964 – Laura Linney, Amerikalı oyuncu
- 1965 – Gheorghe Hagi, Rumen teknik direktör ve eski futbolcu
- 1966 – Soner Arıca, Türk şarkıcı
- 1973 – Judith Katrijntje “Trijntje” Oosterhuis, Hollandalı pop şarkıcı.
- 1974 – Deniz Yılmaz, Türk gitarist, şarkıcı ve Kurban’ın solisti
- 1975 – Giovanni van Bronckhorst, Endonezya asıllı Hollandalı futbolcu
- 1976 – Altan Aksoy, Türk millî futbolcu
- 1980 – Manaf Abushgeer, Suudi Arabistanlı futbolcu
- 1981 – Ahu Sungur, Türk oyuncu
- 1981 – Nora Zehetner, Amerikalı oyuncu
- 1984 – Erika, İtalyan pop şarkıcısı
- 1984 – Carlos Tevez, Arjantinli futbolcu
- 1985 – Cihan Özdemir, Türk şarkıcı
- 1985 – Cristiano Ronaldo, Portekizli futbolcu
- 1986 – Manuel Fernandes, Portekizli futbolcu
- 1987 – Özge Gürel, Türk oyuncu
- 1992 – Neymar, Brezilyalı futbolcu
- 1995 – Adnan Januzaj, Kosovalı-Arnavut asıllı Belçikalı futbolcu
- 2002 – Davis Cleveland, Amerikalı oyuncu
- 2003 – Sümeyye Boyacı, Türk yüzücü
Ölümler
- 1661 – Shunzhi, Çin’in Qing Hanedanı’nın üçüncü imparatoru (d. 1638)
- 1790 – William Cullen, İskoç doktor (d. 1710)
- 1807 – Pasquale Paoli, İtalyalı devlet adamı ve yurtsever (d. 1725)
- 1818 – XIII. Karl, İsveç-Norveç arasında kurulan birliğin ilk kralı (d. 1748)
- 1881 – Thomas Carlyle, İskoç asıllı, deneme ve hiciv yazarı, tarihçi ve eğitmen (d. 1795)
- 1883 – Pertevniyal Sultan, Abdülaziz’in annesi, Valide Sultan ve II. Mahmud’un eşi (d. 1810)
- 1887 – Beşir Fuad, Türk asker, çevirmen, gazeteci ve fikir adamı (d. 1852)
- 1888 – Anton Mauve, Hollandalı realist ressam (d. 1838)
- 1889 – Ole Jacob Broch, Norveçli matematikçi, fizikçi, ekonomist ve politikacı (d. 1818)
- 1894 – Auguste Vaillant, Fransız anarşist (d. 1861)
- 1926 – André Gedalge, Fransız besteci ve öğretmen (d. 1856)
- 1931 – Mihal Grameno, Arnavut milliyetçi, politikacı, yazar, özgürlük savaşçısı ve gazeteci (d. 1871)
- 1937 – Lou Andreas-Salomé, Rus asıllı bir psikanalist ve yazar (d. 1861)
- 1939 – Gheorghe Țițeica, Rumen matematikçi (d. 1873)
- 1946 – George Arliss, İngiliz aktör (d. 1868)
- 1958 – Lili Berky, Macar aktris (d. 1886)
- 1960 – Mustafa Kurucu, Türk mutasavvıf, öğretmen ve İslam alimi (d. 1887)
- 1961 – Helmuth Theodor Bossert, Alman asıllı Türk dil bilimci ve arkeolog (d. 1889)
- 1967 – Violeta Parra, Şilili folk müziği sanatçısı (d. 1917)
- 1969 – Thelma Ritter, Amerikalı oyuncu (d. 1902)
- 1971 – Mátyás Rákosi, Macar komünist siyasetçi ve 1945-1956 arasında Macaristan Komünist Partisi lideri (d. 1892)
- 1976 – Arnold Petersen, Amerika Sosyalist İşçi Partisi Ulusal Sekreteri (d. 1885)
- 1990 – Sümeyra Çakır, Türk ses sanatçısı (d. 1946)
- 1993 – Adnan Kahveci, Türk siyasetçi (d. 1949)
- 1993 – Joseph L. Mankiewicz, Amerikan yapımcı, yönetmen, senarist ve En İyi Yönetmen Akademi Ödülü, En İyi Özgün Senaryo Akademi Ödülü sahibi (d. 1909)
- 1994 – Hermann Josef Abs, Alman bankacı ve maliye uzmanı (d. 1901)
- 1999 – Wassily Leontief, Rus ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi (d. 1906)
- 2005 – Gnassingbé Eyadéma, Togo devlet başkanı (d. 1935)
- 2006 – Andrea Santoro, İtalyan misyoner rahip (d. 1945)
- 2006 – Cemal Kutay, Türk tarihçi ve yazar (d. 1909)
- 2008 – Maharişi Maheş Yogi, Hint guru (Transandantal Meditasyon tekniğini geliştiren) (d. 1918)
- 2014 – Carlos Borges, Uruguaylı futbolcu (d. 1932)
- 2020 – Carlos Barisio, Arjantinli futbolcu (d. 1951)
- 2020 – Kirk Douglas, Amerikalı oyuncu (d. 1916)
- 2021 – Christopher Plummer, Kanadalı film, tiyatro, dizi oyuncusu ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (d. 1929)
