Türkiye’de şirket yönetim kurullarında ve üst düzey yönetimde yer alan kadın sayısı dünya ortalamalarının çok altında. Bunu iyileştirmek için, daha iyi düzenleme, raporlama, teşvikler ve destekleyici politikalar gibi bir dizi politika eylemine ihtiyaç vardır.
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın (EBRD) öncülüğünde, Odalar ve Borsalar Birliği’nin ev sahipliğinde düzenlenen çalıştayın kapanış oturumunda iş dünyası kuruluşları, düzenleyiciler, ilgili bakanlıklar ve akademisyenler geçtiğimiz günlerde İstanbul’da bir araya geldi. Türkiye (TOBB). Katılımcılar, Türk şirketlerinin yönetim kurullarında ve üst düzey yönetimde kadınların temsiline ilişkin düzenleyici çerçeveyi gözden geçirmek ve sayıları yerel bağlam ve uluslararası en iyi uygulamalarla uyumlu hale getirmek için düzenleyici reform önermek üzere oradaydılar.
Çalıştay, 2021 yılında EBRD’nin yardımıyla geliştirilen ve çok paydaşlı bir Yönlendirme Grubu tarafından onaylanan ilgili yol haritası kapsamındaki ilk uygulama faaliyetidir.
Tartışmalar, Türkiye’de kadınların kurumsal karar alma süreçlerinde sürekli olarak düşük temsilinin altını çizdi ve bu oran, OECD ortalaması olan yüzde 33,2’nin çok altında. Türkiye borsası Borsa İstanbul’da işlem gören 475 şirketin yönetim kurulu üyelerinin sadece yüzde 17,5’i kadındır ve borsaya kote 158 şirket, tamamı erkek yönetim kurulları tarafından yönetilmektedir. Borsa İstanbul’un en büyük 100 şirketinden 21’inin yönetim kurulunda kadın üye yok. Borsaya kayıtlı şirketlerin sadece yüzde 3’ünün kadın CEO’su var.
EBRD Türkiye’den Sorumlu Başkan Yardımcısı Şule Kılıç, toplumsal cinsiyet eşitliğinin Banka’nın temel önceliklerinden biri olduğunu vurguladı: “Türkiye’de kapsayıcı bir gelecek için kararlıyız. Kadınların ekonomik katılımını ve özellikle liderlik pozisyonlarında eşit temsilini teşvik etmek için ortaklarımız ve müşterilerimizle yakın işbirliği içinde çalışıyoruz.”
Ekonomilerin küresel şoklara karşı sık sık test edildiğini ve krizlerin aşılmasında sağlıklı karar almanın önemli olduğunu vurguladı.
“Çeşitli ve kapsayıcı bir liderlik olmadan etkili bir karar verme süreci var olamaz. İş liderleri olarak kadınların muazzam potansiyelinden yararlanmanın işletmeleri daha esnek, yenilikçi, çevreye duyarlı ve tüketicilerine hizmet etmede daha iyi hale getirdiğine inanıyoruz. Yönetim kurulu ve üst yönetim düzeyinde gelişmiş çeşitliliği destekliyoruz. Rakamlar, Türk şirketlerinin bu konuda kendilerini geliştirmesi gerektiğini şüphe götürmez bir şekilde kanıtlıyor.”
Sermaye piyasasının daha gelişmiş bölümleri için zorunlu hedefler, raporlama rejimindeki değişiklikler, teşvikler ve uygulama tedbirleri dahil olmak üzere, düzenleyici iyileştirme için çeşitli alanlar katılımcılar tarafından belirlendi.
Çalıştayın temel ilkesi, özel sektör, düzenleyiciler ve diğer kural koyucular arasındaki diyaloğun, kadınların ekonomik karar alma süreçlerine katılımını teşvik eden ve kapsayıcı bir liderliği teşvik eden yasal ve düzenleyici araçların tasarlanmasının ayrılmaz bir parçası olduğuydu.
Katılımcılar ayrıca, 2026 yılına kadar Avrupa Birliği üye ülkelerinden borsaya kayıtlı şirketlerde icra görevi olmayan yönetici pozisyonlarının en az yüzde 40’ının az temsil edilen cinsiyetten üyeler tarafından yapılmasını öngören, yakın zamanda onaylanan Avrupa Konseyi direktifinin altını çizdiler.
Bununla birlikte, düzenleyici araçların etkili bir ortamın yalnızca bir parçası olduğu ve şirketlerin her düzeyde toplumsal cinsiyet eşitliğini güçlendiren ve kadın yetenekleri çekip elde tutan daha iyi aday gösterme politikaları, eğitim, mentorluk ve destek mekanizmaları benimsemesi gerektiği kaydedildi. Finansal kuruluşlar, toplumsal cinsiyet eşitliğinin teşvik edildiği ve öncelikli olarak hareket edildiği şirketlere teşvik sağlamaya da teşvik edildi.
TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Cengiz Günay, “TOBB olarak kadınların şirket yönetim kurullarında temsilini artırmayı amaçlayan bu projeye ev sahipliği yapmaktan mutluluk duyuyoruz” dedi.
Kadınların iş hayatına katılımını artırmak ve toplum içindeki konumlarını güçlendirmek için 2007 yılından bu yana yoğun bir şekilde çalışıyoruz. Ulusal ve uluslararası paydaşlarla işbirliği içinde Türkiye’nin 81 ilinde birçok projeye öncülük ediyoruz. Kadın istihdamını ve karar alma mekanizmalarında kadın temsilini artırmak, TOBB Kadın Girişimci Kurullarımızın temel öncelikleridir. Kadın girişimcilerin ülkedeki görünürlüğünü artırmayı hedefliyoruz ve bu hedefimizi çok ciddiye alıyoruz.
“Bu çalıştayın önerilerine çok kapsamlı bir şekilde yaklaşıyoruz. Bu önemli davayı görünür kılan ve bu çalışmalara maddi destek sağlayan EBRD’ye teşekkür ederim. EBRD’nin Türkiye Genel Müdürü Arvid Tuerkner’e ve tüm EBRD çalışanlarına da teşekkür etmek istiyorum.”
Çalıştay, Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu Kurucu Direktörü Prof. Dr. Melsa Ararat tarafından yönetildi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı’ndan katılımcılar katıldı. Diğer katılımcılar arasında Türkiye Bankalar Birliği, Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği, TOBB, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Türkiye Sermaye Piyasası Kurulu gibi finans ve iş derneklerinin üyeleri yer aldı.
EBRD, 390 projeye yaklaşık 17 milyar Avro yatırımla Türkiye’nin önde gelen kurumsal yatırımcısıdır. Banka, EBRD’nin Cinsiyet Eşitliğini Teşvik Stratejisi (SPGE) 2021-25 ile uyumlu olarak, operasyonlarında kadınların payını artırmaları için özel finansman ve teknik danışmanlık hizmetleri aracılığıyla şirketleri desteklemektedir . 2022’de EBRD, Türkiye’de kadınların güçlendirilmesini ve ekonomik katılımını güçlendiren yeni kurumsal uygulamaları benimsemek için 20’den fazla müşteriyle çalıştı.
