Patlamalar ve Etkileri
Patlamalar, yerel saatle 15:30 (1230 GMT) civarında, Beyrut’un Dahiye adıyla bilinen güney bölgelerinde ve Hizbullah’ın kalesi olarak bilinen Bekaa Vadisinin doğusundaki alanlarda meydana geldi. Görgü tanıkları ve Dahiye sakinleri, saat 16:30 itibarıyla hâlâ patlama sesleri duyduklarını ifade ederken, bu olayların yaklaşık bir saat boyunca sürdüğü bildirildi.
Güvenlik kaynaklarının sağladığı bilgilere ve Reuters tarafından incelenen görüntülere göre, bazı patlamalar, çağrı cihazlarının çalmasından sonra gerçekleşti. Bu durum, “Hizbullah üyelerinin çağrı cihazlarını ellerine almalarına ya da ekranları kontrol etmek için yüzlerine yaklaştırmalarına” neden oldu.
Patlamaların Boyutu
Sosyal medyada yayımlanan görüntülere göre, patlamalar oldukça sınırlı kaldı. Süpermarketlerin kapalı devre kameralarından elde edilen iki ayrı görüntüde, patlamaların yalnızca çağrı cihazını takan veya ona en yakın olan kişiyi yaraladığı görüldü. Hastanelerden gelen ve sosyal medya üzerinde paylaşılan videolarda ise yüzleri yaralanmış, parmaklarını kaybetmiş ve çağrı cihazının takılı olduğu kalça bölgelerinde açık yaralara sahip bireylerin bulunduğu gözlemlendi. Ancak, hiçbir vakada patlamaların büyük hasara yol açtığı ya da yangın çıkardığı bildirilmedi.
Çağrı Cihazlarını Kim Üretti?
Lübnanlı üst düzey bir güvenlik kaynağı, Reuters’a yaptığı açıklamada, “İsrail dış istihbarat örgütü MOSSAD’ın, patlamalardan aylar önce Hizbullah tarafından sipariş edilen 5 bin adet Tayvan yapımı çağrı cihazının içine az miktarda patlayıcı yerleştirdiğini” ifade etti. Bu kaynak, örgütün Tayvan merkezli Gold Apollo tarafından üretilen çağrı cihazlarını sipariş ettiğini ve bu cihazların, çeşitli kaynaklar tarafından bu yılın başlarında Lübnan’a getirildiğini öne sürdü. Cihazlardan bir kısmının AP900 model olduğunu belirtti. Reuters, yapılan incelemeler sonucunda imha edilmiş çağrı cihazlarının, Tayvan merkezli Gold Apollo tarafından üretilen cihazlarla eşleştiğini bildirdi. Hizbullah, Reuters’in çağrı cihazlarının markasıyla ilgili sorularına henüz yanıt vermedi.
Şirketin Açıklaması
Gold Apollo’nun kurucusu, Lübnan’daki patlamalarda kullanılan çağrı cihazlarının şirket tarafından üretilmediğini iddia etti. Şirketin açıklamasına göre, bu cihazlar, “Tayvanlı firmanın markasını kullanma hakkına sahip olan Avrupa’daki bir şirket” tarafından üretilmişti. Örgütün operasyonları hakkında bilgi sahibi iki kaynağın Reuters’a verdiği bilgiye göre, “Hizbullah militanları, İsrail’in yerlerini tespit etmesinden kaçınma düşüncesiyle bu yıl çağrı cihazları kullanmaya başlamıştı…” denildi. Üç güvenlik kaynağı, patlayan çağrı cihazlarının Hizbullah tarafından son aylarda getirilen en yeni model cihazlar olduğunu aktardı.
Patlamaların Sebepleri
Bazı güvenlik kaynakları, patlamaların cihazların bataryalarında meydana gelen aşırı ısınmadan kaynaklanmış olabileceğini belirtti. Ancak genel görüş, MOSSAD’ın Hizbullah’ın çağrı cihazı tedarik zincirine sızmış olabileceği yönünde. New York Times’a göre, İsrail istihbaratı, Lübnan’a ithal edilmeden önce çağrı cihazlarının içine hafif bir patlayıcı madde yerleştirmiş olabilir. Newcastle Üniversitesi’nde lityum iyon pil güvenliği uzmanı olan Paul Christensen, basına verdiği demeçte, “Burada söz konusu olan nispeten küçük bir bataryanın alevler içinde patlaması. Burada ölümcül bir patlamadan bahsetmiyoruz… Sezgilerim bana patlayıcı yerleştirmenin pek olası olmadığını söylüyor…” şeklinde konuştu.
Austin’deki Texas Üniversitesi‘nden makine mühendisliği profesörü Ofodike Ezekoye, “Patlamaların aşırı ısınan pillerden kaynaklandığından şüphe duymanın bir başka nedeni, yalnızca tam şarjlı bir pilin alev alabilmesi veya patlayabilmesi” şeklinde belirtti. Ezekoye, “Yüzde 50’nin altında şarj, gaz ve buhar üretir, ancak yangın veya patlama olmaz. Çağrı cihazı arızalanan herkesin pilinin tam dolu olması pek olası değil…” ifadelerini kullandı. 2018’de yayınlanan “Rise and Kill First” adlı kitaba göre, İsrail istihbarat güçleri daha önce düşmanlarını hedef almak için kişisel telefonlara patlayıcı yerleştirmişti. Bilgisayar korsanlarının da kişisel cihazlara kötü niyetli kodlar göndererek bazı durumlarda aşırı ısınma ve patlamalara neden olabildiği bilinmektedir. İsrail ordusu, Reuters’in patlamalarla ilgili sorularına yanıt vermeyi reddetti. Öte yandan, ABD Dışişleri Bakanlığı ise Washington’un bilgi topladığını ve olayla hiçbir ilgisinin bulunmadığını belirtti.
Patlamaların Olası Sonuçları
Pek çok uzman, geçen Ekim ayında Gazze’de patlak veren İsrail-Hamas çatışmalarının, Hizbullah’ı da içine alacak şekilde Lübnan’a sıçramasından endişe ediyor. Ancak bu konuda farklı görüşler mevcut. ABD Hazine Bakanlığı’nın eski istihbarat müdür yardımcısı ve Hizbullah üzerine yazılmış bir kitabın yazarı Matthew Levitt, “Patlamaların Hizbullah’ın faaliyetlerini bir süre sekteye uğratabileceğini” söyledi. ABD hükümetinin Orta Doğu’dan sorumlu eski ulusal istihbarat yetkilisi Jonathan Panikoff, Hizbullah’ın “on yıllardır yaşadığı bu en büyük istihbarat zafiyetini” küçümseyebileceğini ve diplomasinin yetersiz kalmaya devam etmesi halinde, “yükselen tansiyonun sonunda tam ölçekli bir savaşa dönüşebileceğini” ifade etti.
