Ermenistan’ın Savunma Politikası ve Silah Alımları
AA muhabiri, Ermenistan’ın savunma alanında silah envanterini yenilemek için Hindistan ve Fransa’dan gerçekleştirdiği yeni silah alımları ile ABD, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Güney Kore ve Çin gibi ülkelerle savunma alanında işbirliği girişimlerini kapsamlı bir şekilde derledi. Ermenistan, 2024 savunma bütçesini 2020 yılına kıyasla %80’in üzerinde artırmasına rağmen, 2. Karabağ Savaşı’nda yaşadığı silah ve teçhizat kayıplarını telafi etmek ve modern savaş taktiklerine uygun hale getirmek amacıyla belirli öncelikler belirlemek durumundadır. Bu bağlamda, mevcut envanterindeki silahları yenileme, mühimmat temin etme ve lojistik desteği zamanında sağlama konusunda uygun ortaklar bulma çabası içindedir.
Başta Başbakan Nikol Paşinyan olmak üzere, devlet yetkilileri artık savunma alanında yeterli destek sağlayamayan Rusya’ya bağımlılıklarını azaltmak istediklerini sıkça dile getirmektedir. Bu doğrultuda savunma işbirliği ve dış politika yönelimlerini çeşitlendirme çabaları öne çıkmaktadır. Ermenistan Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Armen Grigoryan, 18 Eylül’de yaptığı açıklamada, daha önce %96 seviyelerine ulaşan Rusya ile askeri bağımlılığının şu anda %10’lara düştüğünü belirtti.
Hindistan ile Askeri İşbirliği
Ermenistan, bu hedefler doğrultusunda ilk olarak maliyet açısından etkin ve nispeten ucuz silahlar üreten Hindistan’a yönelmiştir. Hindistan, Ermenistan’ın son dönemde en fazla silah alımı yaptığı ülke konumuna gelmiştir. Ermenistan ile Hindistan savunma bakanlıkları arasında 15 Mayıs’ta imzalanan 2024-2025 İşbirliği Planı çerçevesinde, Ermenistan 600 milyon dolarlık silah siparişi vererek Hindistan’ın en önemli silah ithalatçısı olmuştur.
Ermenistan, envanterindeki 4 adet Su-30SM (NATO adı Flanker) av bombardıman uçağını, modern uçuş ve silah sistemleri entegrasyonu konusunda “Hindustan Aeronautics Limited” şirketinin yardımıyla modernize etmeyi planlamaktadır. Bu kapsamda, radar sistem modernizasyonu, elektronik harp sistemlerinde iyileştirmeler ve yeni nesil havadan karaya ve havadan havaya füze entegrasyonu üzerinde durulmaktadır. 1992’den bu yana üretimi devam eden Su-30’lar, toplamda 8 ton yük taşıma kapasitesine sahip olup, 400 kilometreye kadar hedefleri tespit edebilme yeteneğine sahiptir.
Modern Füzeler ve Diğer Alımlar
Ermenistan, Su-30’larda kullanılmak üzere, Hindistan Savunma Araştırma ve Geliştirme Teşkilatı (DRDO) tarafından geliştirilen Astra BVR (görüş ötesi menzilli) havadan havaya füzeleri tedarik etmeyi hedeflemektedir. 110 kilometre menzil kapasitesine sahip olan Astra füzeleri, otonom güdümlü yapısıyla dikkat çekmektedir. Ayrıca, Erivan yönetimi, 2022’de sipariş ettiği 15 adet “Akash 1S” (Gökyüzü) hava savunma füze sistemini yıl sonuna kadar teslim almayı beklemektedir.
Ermenistan, ilk partisi Ağustos 2023’te teslim edilen 90 adet 155 milimetrelik çekili obüslerden (ATAGS) daha fazla sipariş vermek için de görüşmeler yürütmektedir.
Fransa ile Savunma İşbirliği
Ermenistan’ın savunma alanında Fransa ile işbirliğine yönelik ilk anlaşması Ekim 2023’te imzalanmıştır. 18 Haziran’da ise iki ülke, Caesar topçu sistemi tedarikine ilişkin anlaşmayı imzalamıştır. 36 adet sipariş edilen bu sistemlerin teslimatının Eylül 2025’e kadar tamamlanması beklenmektedir. Caesar Mk1 topçu sistemleri, Fransız Nexter tarafından üretilmektedir ve 155 milimetre çapındaki top, 5 personel tarafından kullanılabilmektedir.
Ermenistan ayrıca, Fransa’dan, Ukrayna’ya ücretsiz olarak verilen ancak yeterli koruma sağlamadığı gerekçesiyle reddedilen Arquus marka Bastion tipi zırhlı araç siparişi vermiştir. 24 adedi Aralık 2023’te teslim edileceği belirtilmiştir. Ermenistan Savunma Bakanlığı Harp Akademisi komutanı liderliğindeki heyetin Fransa’ya yaptığı resmi ziyarette, işbirliğinin genişletilmesi ve öğrenci değişimi konularında mutabakat sağlanmıştır.
ABD’nin Kafkasya’daki Etkisi
ABD hükümeti, Güney Kafkasya’daki mevcudiyetini güçlendirmek amacıyla Ermenistan’a destek sağlamaya çalışmaktadır. ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) aracılığıyla sağlanan 250 milyon dolarlık yardıma ek olarak, Avrupa Birliği (AB) ile birlikte dört yıl için toplam 356 milyon dolarlık bir yardım planı bulunmaktadır. ABD Dışişleri Bakanlığı, Ermenistan Savunma Bakanlığında bir ABD ordu temsilcisinin çalışacağına dair açıklamalar yapmıştır.
Ayrıca, ABD, Ermenistan ile ortak “Eagle Partner 2024” tatbikatı gerçekleştirmiştir. Geçen yıl eylülde yapılan benzeri tatbikata Ermenistan Barış Koruma Tugayı ile ABD askerleri katılmıştır. Basında, ABD ile Ermenistan arasında savunma alanında görüşmelerin sürdüğüne dair bilgiler yer almaktadır. ABD’nin Ermenistan’a doğrudan silah satışı ile ilgili bilgi bulunmamakla birlikte, Yunanistan, GKRY ve Güney Kore gibi ülkeler üzerinden silah sağlanması ihtimali göz ardı edilmemektedir.
Yunanistan ve GKRY ile Üç Taraflı İşbirliği
Aralık 2023’te Yunanistan’a resmi bir ziyaret gerçekleştiren Savunma Bakanı Suren Papikyan, iki ülke hükümetleri arasında askeri-teknik işbirliğine ilişkin bir anlaşmayı imzalamıştır. Anlaşmanın içeriği hakkında detaylı bilgi verilmezken, Papikyan, işbirliğinin GKRY’ye de uzanabileceğini ifade etmiştir. Papikyan, 24 Ağustos’ta GKRY’li mevkidaşı Vasilis Palmas ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, savunma alanında işbirliği konularını ele aldıklarını belirtmiştir.
Çin ve Güney Kore ile Temaslar
Ermenistan Savunma Bakanı Papikyan, “Askeri Alanda Sorumlu Yapay Zeka Zirvesi”ne katılmak üzere gittiği Güney Kore’de de savunma alanı yetkilileriyle temaslar gerçekleştirmiştir. Bu temaslarla ilgili basında detaylı açıklama yapılmamış olsa da Papikyan, Güney Kore’den Çin’e geçerek, Çin Savunma Bakanı Amiral Dong Cün ile görüşmüştür. Ermenistan Savunma Bakanlığı, görüşmede iki ülke arasındaki üst düzey temasların artırılması ve Ermenistan-Çin savunma işbirliğinin geliştirilmesi konularının ele alındığını bildirmiştir.
Papikyan’ın bu temasları, Ermenistan’ın bu ülkelerden silah alımı da dâhil olmak üzere, askeri alanda işbirliğini geliştirme arayışında olduğunu göstermektedir.
