Sri Lanka’da Tarihi Seçim Heyecanı
Sri Lanka’da 2022 yılında eski devlet başkanı Gotabaya Rajapaksa‘nın istifasına neden olan ülke genelindeki protestoların ardından, seçmenler ilk kez sandık başına gitmeye hazırlanıyor. 22 milyon nüfuslu bu ada ülkesinde, 21 Eylül’de yapılacak devlet başkanlığı seçimlerinde 17 milyondan fazla kayıtlı seçmenin oy kullanması bekleniyor. Bu seçim, Sri Lanka’daki en karmaşık ve öngörülemez seçimlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Adaylık Koşulları
Sri Lanka anayasasına göre, devlet başkanları en fazla iki kez, beş yıllığına seçilebiliyor. Aday olabilmek için gereken koşullar ise şöyle:
- 30 yaşın üzerinde olmak,
- İki kez devlet başkanlığı yapmamış olmak,
- Daha önce devlet başkanlığı görevinden alınmamış olmak.
Adaylardan oyların mutlak çoğunluğunu, yani yüzde 50 artı birini alan kişi, seçimin kazananı olarak ilan ediliyor. Ancak, eğer hiçbir aday bu oranı elde edemezse, en yüksek oyu alan iki adayla ikinci tura gidiliyor.
Rekor Sayıda Aday Yarışacak
2022’de hükümet karşıtı protestoların yaşandığı bir dönemin ardından yapılacak bu ilk seçimde, rekor sayıda aday yarışacak. Başlangıçta 39 kişinin aday gösterdiği devlet başkanlığı seçiminde, İdroos Muhammed İliyas’ın vefatı ile aday sayısı 38’e düştü. Tüm adaylar erkek olup, öne çıkan isimler arasında:
- Ranil Wickremesinghe: Mevcut Devlet Başkanı ve 75 yaşında, bağımsız aday olarak yarışıyor.
- Sajith Premadasa: Muhalefet lideri ve Wickremesinghe’nin başlıca rakibi.
- Anura Kumara Dissanayake: Gençler arasında popüler olan solcu ittifakın lideri.
- Namal Rajapaksa: Ülkenin eski başkanlarından Mahinda Rajapaksa’nın en büyük oğlu ve en genç aday.
Uzun süredir ekonomik zorluklarla mücadele eden Sri Lanka, yeni devlet başkanının önünde önemli sorunlar yığılmış durumda, özellikle ekonomik kriz başta olmak üzere.
2022’de Yaşanan Krizin Etkileri Sürüyor
Sri Lanka’da yakıt, ilaç ve gıda gibi temel ihtiyaç maddelerinde ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, ekonomik krizin derinleştiği bu ülkede, 5,7 milyon kişi insani yardıma muhtaç durumda. Uzun süredir devam eden kötü ekonomik gidişatın patlama noktası 2022’de yaşandı; Mayıs 2022’de Sri Lanka, dış borcunu ödeyemediği için temerrüde düştü.
Bu süreçte döviz sıkıntısı, toplu taşıma araçlarına yakıt teminini zorlaştırdı. Hükümet, artan fiyatları kontrol altına almak için acil durum ilan etmesine karşın, ülkedeki kötü gidişatı engelleyemedi. Otomobil ve gübre ithalatı yasaklandı; ancak dünya genelindeki akaryakıt fiyatlarının artması durumu daha da kötüleştirdi. Sri Lanka, dış borçlarını ödemekte zorlanmaya başladı ve bu nedenle Uluslararası Para Fonu (IMF), Çin ve Hindistan gibi ülkelerden 2022’de önemli miktarda borç aldı.
Enflasyonun yüzde 70’lere ulaştığı ülkede, dönemin devlet başkanı Rajapaksa ve hükümeti, yaşanan ekonomik sorunların suçlusu olarak gösterildi. Bu durum, ülke genelinde “aragalaya” adı verilen kitlesel protestoları tetikledi. Sri Lanka’nın 8’inci Devlet Başkanı olan Rajapaksa, hükümet karşıtı protestoların ardından 14 Temmuz 2022’de istifa ederek ülkeyi terk etti. Ardından, eski Başbakan Wickremesinghe geçici devlet başkanı oldu.
Gıda, akaryakıt ve diğer temel ihtiyaç maddelerini almakta zorluk çeken Sri Lankalılar, yarınki devlet başkanlığı seçimiyle birlikte kötü gidişata dur diyecek bir lider arayışındalar.
