Hac ibadeti sırasında önemli bir ritüel olan tavaf, Hacer-i Esved’in hizasından başlayarak Kâbe’nin etrafında dönerken, Kâbe’nin sol tarafında yer alarak yedi defa dönmeyi ifade eder. Bu ibadet, Müslümanların Kâbe’yi ziyaret ederken yerine getirmeleri gereken temel görevlerden biridir. Tavaf çeşitleri arasında yer alan ve özel bir anlam taşıyan Ziyaret Tavafı, hacı adaylarının merak ettiği konular arasında yer alır.
Ziyaret Tavafı Ne Zaman Yapılır?
Ziyaret tavafı, diğer adıyla ifâza tavafı, haccın rüknü olarak kabul edilir. Kur’an-ı Kerim’de yer alan “Ve Beyt-i Atîk’i (Kâbe’yi) tavaf etsinler.” (el-Hac, 22/29) ayeti, bu tavafın yapılmasını emretmektedir. Bu emrin, Mekkeli ve Mekkeli olmayan tüm hacı adayları için geçerli olduğu konusunda İslam âlimleri arasında bir görüş birliği bulunmaktadır.
Ziyaret tavafının geçerli olabilmesi için, Arafat vakfesinin yapılmış olması ve belirlenen zaman diliminde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ziyaret tavafının vakti, Kurban Bayramı’nın ilk günü ile başlar. Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre bu tavafın zamanı fecr-i sâdıkın doğması ile, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise gece yarısından sonra başlamaktadır. Ancak bu tavafın, bayramın birinci günü Akabe cemresi taşlandıktan, kurban kesildikten ve tıraş olduktan sonra yapılması daha faziletli kabul edilmektedir.
Cumhur âlimlere göre, ziyaret tavafının son vakti için kesin bir sınırlama yoktur; bu tavaf, ömrün sonuna kadar gerçekleştirilebilir. Eğer bir kişi tavaf etmeden memleketine dönerse, daha sonra geri dönüp tavafını yapması halinde ziyaret tavafı farzı yerine gelmiş olur. Bu gecikme sebebiyle herhangi bir ceza uygulanması gerekmez (Mâverdî, el-Hâvî, 4/192; Kâsânî, Bedâi‘, 2/132; İbn Kudâme, el-Muğnî, 3/408; Aliyyü’l-kârî, Fethu bâbi’l-‘inâye, 3/85). Ancak, ziyaret tavafı yapılıncaya kadar cinsel ilişki yasağının devam ettiğini unutmamak gerekir.
Kaç Çeşit Tavaf Vardır?
Tavaflar, hükmü açısından dört ana kategoride sınıflandırılmaktadır: farz, vacip, sünnet ve nâfile. Ayrıca yapılış şekline göre ise yedi çeşit tavaf bulunmaktadır:
- Hac Tavafı (Kudüm Tavafı)
- Ziyaret Tavafı
- Veda Tavafı
- Umre Tavafı
- Nezir Tavafı
- Nâfile Tavafı
- Tahiyye Tavafı
Hükümleri ve isimleri farklılık gösterse de, bu tavafların her birinin yapılış şekilleri, farzları (şartları ve rükünleri), vacipleri ve sünnetleri aynıdır.
