TTB’den Okul Yemeği Önerisi
Türk Tabipleri Birliği (TTB), artan çocuk ölümlerine dikkat çekerek okullarda bir öğün ücretsiz yemek verilmesi gerektiğini vurguladı. TTB, bu konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı:
“Çocuk sağkalımı, bir ülkenin en önemli sağlık göstergelerindendir. Ülkemizde 2023 yılında, 2022 yılına göre bebek ölümleri ve beş yaşın altındaki çocuk ölümlerinde belirgin bir artış gözlemlenmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun Haziran 2024’te açıkladığı ölüm istatistiklerine göre, bin canlı doğum başına düşen bebek ölüm sayısını ifade eden “bebek ölüm hızı”, 2022 yılında binde 9,2 iken, 2023 yılında binde 10’a yükselmiştir. Çocukların sağkalımını etkileyen temel etmenler arasında temel eşitsizlikler (gelir, eğitim, barınma gibi) ve sağlıkta yaşanan eşitsizlikler bulunmaktadır. Gelir dağılımındaki adaletsizlikler ve sağlık eşitsizlikleri, erken çocukluk döneminde bodurluk artışına ve okul çağında beslenme yetersizliklerine; sık hastalanma ve okuldan kopma gibi sorunlara yol açmaktadır.
Günümüzde ekonomik koşulların giderek kötüleşmesi nedeniyle ailelerin öncelikleri, çocuklarının eğitimi yerine gıda ve barınma ihtiyaçları olmuştur. Bu nedenle, giderek daha fazla sayıda çocuk okulunu bırakıp çalışmak zorunda kalmaktadır. Artan yoksulluk ve sağlıklı gıdaya erişim zorlukları nedeniyle çocuklar, besin değerinden yoksun, sadece tokluk hissi veren gıdalar tüketmektedir. Aileler, hem ekonomik hem de doyurucu olan karbonhidrat ağırlıklı gıdalara yönelmek zorunda kalmaktadırlar. Bu durum, çocukların gelişimleri için gerekli olan temel besin öğelerini yeterince alamamasına ve bazı sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
Son yıllarda çocuklarda demir eksikliği, obezite ve protein eksikliğinden kaynaklanan malnütrisyon gibi beslenme bozuklukları yaygınlaşmıştır. Çocuklar, sık enfeksiyon geçiriyor ve iyileşme süreçleri uzun sürmektedir. Çocuklarda beslenme yetersizlikleri ile birlikte ortaya çıkan hastalıkların önlenmesi ve yaşam kalitesinin artırılması için, hükümetlerce besin, beslenme ve sağlık politikalarının oluşturulması ve geliştirilmesi; ücretsiz yemek hakkının gündeme getirilip uygulanması gerekmektedir. Ancak mevcut iktidar, 2022-2023 eğitim döneminde başlatılan “Okulumda Sağlıklı Besleniyorum Programı” kapsamındaki ücretsiz okul yemeği uygulamasını tamamen kaldırmıştır.
6-12 Yaş Arası Çocuklar İçin Dengeli Beslenme
2022-2023 eğitim-öğretim yılının başında Türkiye’de 1.5 milyon öğrenci ücretsiz yemekten yararlanırken, Şubat 2023 depremleri sonrasında uygulamanın beş milyon öğrenciye ulaşması planlanmıştı. Ancak 2023 yılı Eylül ayında “Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği” değiştirilerek, Şubat 2023 depremlerinden etkilenen 11 ilin dışındaki illerde anaokullarındaki öğrencilere yemek verme uygulaması kaldırılmıştır. Her dört çocuktan biri okula aç gitmektedir. Ayrıca, Milli Eğitim Bakanlığı, 2023-2024 eğitim döneminde ikili eğitim yapan okullardaki taşımalı eğitim kapsamındaki öğrencilerin ücretsiz yemek hakkını da sonlandırmıştır.
Mevcut Milli Eğitim Bakanı, 2024 yılı bakanlık bütçesini açıkladığında okullarda obezite mücadelesi programına dikkat çekmiş, ancak bodurluk sorunu ve ücretsiz okul yemeği konusuna hiç değinmemiştir. Sağlık Bakanlığı, web sitesinde “Okul Çağı Döneminde Beslenme” başlıklı bir rapor paylaşarak, okul çağındaki 6-12 yaş çocukların yeterli ve dengeli bir şekilde beslenmesinin sağlanması gerektiğini belirtse de, gerçeklik şudur ki; çocuklar gıdaya erişememekte, okula aç gitmekte ve her gün evde ve okulda açlıkla mücadele etmektedirler.
Ücretsiz Bir Öğün Okul Yemeği Hakkı
Çocukların en temel hakkı olan sağlıklı beslenme ve psikososyal açıdan tam bir iyilik halinde eğitim alabilmesi için, ücretsiz bir öğün okul yemeği programlarının sosyoekonomik olarak dezavantajlı okullarda ivedilikle başlatılması, hak temelli müdahalelerle çocuk sağlığının güçlendirilmesi gerekmektedir. Muhalefet partileri, “Ne önersek reddediliyor” şeklindeki bir rahatlığa düşmeden, çocukların ücretsiz beslenme hakkını temin edecek ve bu alandaki yatırımları artıracak her türlü girişimi sürekli ve kademeli olarak meclis gündeminde tutmalıdır. Kamuoyu ve sivil toplum da bu konuda destek olmalıdır.
Okulda bir öğün ücretsiz, sağlıklı yemek, her çocuğun hakkıdır. Çocukların sağlığı ve geleceği için hakkımız olanı birlikte kazanmalıyız. Krizin faturasını birileri ödeyecekse, bu kesim okul çağındaki çocuklar olmamalıdır.”
