Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi’nden Yöresel Ürün Araştırması
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi’nden akademisyenler Fatih Yılmaz ve Esra Kadanalı, “Tüketicilerin Yöresel Ürün Algısının Satın Alma Niyetine Etkisi: Erzurum İli Örneği” başlıklı kapsamlı bir araştırma gerçekleştirdi. Bu çalışmada, yöresel gıda ürünlerine yönelik araştırmaların hem ekonomik hem de pazarlama alanlarında giderek daha fazla önem kazandığı vurgulandı.
Araştırmanın ana amacı, tüketicilerin yöresel ürün algısının satın alma niyetine olan etkisini incelemekti. Bu bağlamda, Erzurum’da 440 tüketici ile yüz yüze anket uygulandı. Elde edilen bulgulara göre, “Sonuç olarak, yöresel gıda ürünü satın alma niyetinde yöresel ürün algısının yaklaşık %20 etkisinin olduğu” ifade edilmiştir.
“Tüketicilerle Yüz Yüze Görüşüldü”
Yapılan araştırmada, yöresel ürünlere yönelik artan ilginin arkasında yatan sebepler arasında gelişen tüketici bilinci, bu ürünlere olan talebin artışı, kırsal ekonominin kalkınmasında yöresel gıda ürünlerinin yaygınlaşmasının önemi ve küresel çevre sorunlarıyla başa çıkmada yöresel gıda ürünlerinin tercih edilmesinin rolü gibi faktörler sıralanmıştır. Bu durum, hem mikro hem de makro düzeyde konunun araştırılmasında etkili olmuştur.
Dünyada yöresel/yerel gıda ürünlerine yönelik talep eğiliminin arttığı gözlemlenmektedir. Yöresel gıda ürünlerine olan talebin yükselmesi, sektör paydaşlarının stratejilerini belirlemelerinde ve tüketicilerin yöresel ürünleri nasıl algıladıkları konusunda önemli bir temel teşkil etmektedir. Bu bağlamda, yöresel ürün çeşitliliği açısından önemli bir merkez olan Erzurum ilinde yapılan yüz yüze anketten elde edilen sonuçlar detaylı bir şekilde değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, yöresel ürün algısını etkileyen faktörler üç ana başlık altında toplanmış ve bunlar algılanan kalite, risk ve değer olarak adlandırılmıştır. Ayrıca, satın alma niyeti için iki önemli faktör belirlenmiştir.
“Her Ürün Grubunda Algılanan Riski Farklılaştırmaktadır”
Çalışma sonucunda, değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesinde çoklu regresyon analizi kullanıldığı belirtilmiştir. Analiz sonuçları, algılanan kalite, algılanan risk ve algılanan değerin satın alma niyetini olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Özellikle algılanan kalite ve algılanan değerin, satın alma niyeti üzerindeki olumlu etkileri literatürle de uyumlu bir şekilde ortaya konmuştur. Ancak, algılanan riskin yöresel ürünler için satın alma niyetini olumlu etkilediği durumu farklı bir değerlendirme gerektirmektedir.
Yöresel gıda ürünlerinde görülen çeşitlilik, her ürün ve ürün grubunun farklı özelliklere sahip olması nedeniyle algılanan riski etkileyebileceği düşünülmektedir. Örneğin, hammaddesi hayvansal veya bitkisel olan ürünlerde algılanan risk dereceleri farklılık gösterebilmektedir. Aynı zamanda, ürün özelliklerine göre algılanan risk çeşitleri (finansal risk, fonksiyonel risk vb.) de farklılık arz etmektedir. Bu çerçevede, her ürün grubunda algılanan risklerin farklılaşması söz konusudur. Dolayısıyla, tüketicilerin yöresel gıda ürün algılarının satın alma niyetine etkisini belirlemede en uygun pazarlama stratejilerinin geliştirilmesi için ürün veya ürün grupları bazında araştırmalar yapılması önerilmektedir.
