CHP Bursa Milletvekili ve Parti Meclis Üyesi Orhan Sarıbal, Türkiye’nin ayçiçeği bitkisel yağ üretiminin ülke ihtiyacının yaklaşık yüzde 80’ini karşıladığını vurgulayarak, “Dünya genelinde ayçiçeği üretiminin yüzde 75.8’i Rusya, Ukrayna ve Avrupa Birliği ülkelerinde gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda Avrupa Birliği, en büyük ithalatçı konumundayken, Çin ise en büyük ihracatçı olarak öne çıkmaktadır.” dedi.
Sarıbal, “Türkiye, ayçiçeği üretiminde dünya genelinde 9. sırada yer almakta ve yağlık ayçiçeği üretiminin yarısından fazlası Trakya ve Batı Karadeniz illerinde gerçekleştirilmektedir. En fazla üretim, Edirne (yüzde 13), Adana (yüzde 12), Tekirdağ (yüzde 10), Kırklareli (yüzde 10) ve Konya (yüzde 8) illerinde yapılmaktadır. Bu beş ilin toplam üretimdeki payı yüzde 50’yi aşmaktadır.” şeklinde konuştu.
Ayrıca, AK Parti’nin ithalata dayalı tarım politikalarının ayçiçeği üreticilerini zor durumda bıraktığını belirten Sarıbal, “TÜİK verilerine göre, Türkiye’nin ayçiçeğindeki yeterlilik derecesi 2002 yılında yüzde 84.8 iken, 2023 yılı itibarıyla bu oran yüzde 51.3’e gerilemiştir.” dedi. “Yağlı tohumlar ve türevleri, Türkiye’nin en önemli ithalat kalemlerinden birini oluşturmakta.” diye ekledi.
Sarıbal, “Türkiye, ayçiçeği ithalatında Avrupa Birliği’nin ardından dünya genelinde ikinci sırada yer almaktadır. 2023 yılında ayçiçeği tohumu, yağı ve küspesi için toplamda 2 milyar dolar ödenmiştir. İthalatın yüzde 44’ü Ukrayna’dan, yüzde 25’i ise Romanya’dan gerçekleştirilmiştir. Son beş yılda bu kalem için ödenen bedel yüzde 117 oranında artış göstermiştir. AKP döneminde yağlı tohum ve türevleri için ödenen toplam miktar ise 26 milyar dolara yaklaşmıştır.” açıklamasında bulundu.
2024 yılına ait 6 aylık verilerine göre yaklaşık 1 milyar dolar değerinde ithalat yapıldığını belirten Sarıbal, “İthalat genellikle yağlı tohum ve ham yağ şeklinde gerçekleşmekte, bu durum sanayinin kırma kapasitesinin atıl kalmasına neden olmaktadır. Türkiye, ayçiçeğinde net ithalatçı konumundadır ve bu nedenle yurtiçi ayçiçeği tohumu ile yağ fiyatları, dünya fiyatlarındaki dalgalanmalardan etkilenmektedir.” dedi.
Sarıbal, ayrıca, “İthalat fiyatlarının artmasıyla birlikte Türkiye’de de fiyatlar artış göstermektedir. Küresel döviz kurlarının yükselmesi ve petrol fiyatlarının artması, Türkiye’deki fiyatların da yükselmesine sebep olmaktadır.” şeklinde sözlerini sürdürdü.
Milletvekili Sarıbal, üretici örgütleri tarafından dile getirilen önerileri de şu şekilde sıraladı:
- Ayçiçeği tohumu ve ham ayçiçeği yağı ithalatında gümrük vergileri, rekoltenin gıda güvencesini tehlikeye sokacak seviyeye düştüğü durumlar hariç asla düşürülmemelidir.
- Yağlık ayçiçeğinde 2 lira 25 kuruş olan fark ödemesi (prim) desteği, 5 TL’ye yükseltilmelidir.
- Kuraklıktan zarar gören ayçiçeği üreticilerinin zararları en kısa sürede karşılanmalıdır.
- Kamu araştırma kuruluşlarının, kuraklığa dayanıklı çeşit geliştirme çalışmalarını hızlandırması gerekmektedir.
- Yıl içerisinde yapılan zamlar göz önünde bulundurularak mazot ve gübre destekleri revize edilmelidir.
