2025 Bütçesi ve Özelleştirmeler
Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulan 2025 Bütçesi’nde, özelleştirme süreçleri önemli bir yer tutarken, iktidarın gelecek yılki özelleştirme stratejisi de detaylandırılmıştır. Bütçe verilerine göre, 1986 yılından bu yana özelleştirmeler hız kazanmış ve bu süreçte toplam 277 kuruluşta hisse satışı veya varlık satış/devri yoluyla özelleştirme işlemleri gerçekleştirilmiştir. Bu kuruluşlardan 272’sinde özelleştirme kapsamında kamu payı kalmamıştır.
1986-2024 döneminde özelleştirmelerden elde edilen toplam gelir ise 150.9 milyar TL (yaklaşık 71.1 milyar dolar) olarak kaydedilmiştir. Zorunlu harcamalar düşüldükten sonra, bu tutarın 119.2 milyar TL (50.7 milyar dolar) Hazine’ye aktarılmıştır. Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), 2002 yılında iktidara gelmiş olup, 1986-2004 döneminde sadece 4.8 milyar TL özelleştirme tahsilatı gerçekleştirilmiştir. Geriye kalan özelleştirme gelirlerinin tamamı ise AKP döneminde elde edilmiştir.
Elektrik üretiminde, 2012-2023 yılları arasında yaklaşık 6 bin MW kurulu güce sahip 11 termik santral ile 1,601 MW kurulu güçteki 97 hidroelektrik santral (HES) özel sektöre devredilmiştir. Bu işlemlerin toplam büyüklüğü ise 27.8 milyar TL olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, 8 HES ve 10.2 MW kurulu gücündeki Bozcaada Rüzgar Enerjisi Santrali’nin özelleştirme hazırlıkları devam etmektedir.
Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) özelleştirmesi kapsamında, ABD, Birleşik Krallık, İsveç ve Avustralya merkezli büyük fonlarla toplam 23 görüşme gerçekleştirilmiştir. TEİAŞ’ın halka arzı için hazırlık çalışmaları, bu yılın sonunda tamamlanması beklenmektedir.
1997-2023 döneminde, Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. (TDİ) bünyesinde bulunan 16 liman ile TCDD’ye ait Mersin, Samsun, Bandırma, İskenderun ve Derince limanlarının özelleştirilmesinden toplam 6.3 milyar TL gelir elde edilmiştir. Fenerbahçe Kalamış Yat Limanı’nın 40 yıl süreyle işletme hakkının verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesi için yapılan ihale sonucunda 505 milyon dolar teklif alınmıştır. İzin ve onay süreci hâlâ devam etmektedir.
Çanakkale Gökçeada Kuzu Limanı, 550 yat kapasiteli 4 çıpalı yat limanı ve yolcu limanı olarak hizmet verecek şekilde projelendirilmiştir ve 2025’te ihale edilecektir. Tekirdağ Çeşmeli Liman Sahası’nın (Eski NATO Kabul Limanı) özelleştirme işlemlerinin de 2025’te tamamlanması planlanmaktadır. Araç muayene hizmetleri de gelecek yıl ihale edilecektir.
Otoyol ve köprülerin özelleştirilmesi de gündemde olup, Sümerbank bünyesinde bugüne kadar; 15 bağlı ortaklık ve şirket, 47 işletme, 45 iştirak hissesi, 1 marka, 3 tesis, 6 yarım kalmış tesis ve 390 mağaza özelleştirilmiştir. Geriye kalan tüm varlıkların da özelleştirilmesi hedeflenmektedir.
Doğusan Boru Sanayi ve Ticaret A.Ş.’deki özelleştirme idaresine ait hisseler, özelleştirilecektir. Ayrıca, Milli Reasürans T.A.Ş.’deki hisseler için özelleştirme çalışmaları devam etmekte, Compagnie Financiere Ottomane S.A. için de özelleştirme süreci sürmektedir. Yediemenlik faaliyetleri de gelecek yıl özelleştirilecektir.
Periyodik muayene hizmetlerinin özelleştirilmesi için çalışmalar sürdürülmekte olup, kamuya ait 18 sosyal tesisten 3’ü özelleştirilmiştir. Geriye kalan sosyal tesislerin de özelleştirilmesi planlanmaktadır. Ülkemizin çeşitli yerlerindeki taşınmazlar için özelleştirme işlemleri devam etmekte, ayrıca Taşıt Yasası kapsamında taşıt ve iş makinelerinin satışına yönelik çalışmalar da sürmektedir.
