AB Liderler Zirvesi Brüksel’de Başlıyor
Belçika’nın başkenti Brüksel, yarın başlayacak olan Avrupa Birliği (AB) Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak. AB üyesi 27 ülkenin devlet veya hükümet başkanlarının katılımıyla gerçekleştirilecek bu zirve, iki gün sürecek. Zirveye AB Konseyi Başkanı Charles Michel başkanlık edecek ve bu, Michel’in başkanlık edeceği son resmi AB zirvesi olacak. AB Konseyi Başkanlığı, Aralık ayında Portekiz’in eski başbakanı Antonio Costa‘ya devredilecek.
Zirveye, haziran ayında yapılan Avrupa Parlamentosu (AP) seçimlerinin ardından beş yıl daha görevine devam edecek olan AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile kısa süre içinde görevi Estonya’nın eski Başbakanı Kaja Kallas‘a devredecek olan AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell de katılacak. Zirvenin ana gündem maddesi dış politika konuları olacak.
Ukrayna’nın Durumu
AB liderleri, daha önceki zirvelerde katılan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy‘nin bu toplantıya katılmasını bekliyor. Üçüncü kışına giren savaşta, AB liderleri cephedeki son gelişmeler, Ukrayna’ya kapsamlı destek ve Zelenskiy’nin barış çabalarını ele alacak. Zirvede, Ukrayna’ya askeri destek konusunda hava savunma sistemleri, mühimmat ve füzelerin teslimatı ile Avrupa Barış Fonu kapsamındaki yardım önlemleri gözden geçirilecek.
- Rusya’nın dondurulmuş varlıklarından elde edilen gelirlerin Ukrayna’ya destek için kullanılması değerlendirilecek.
- Batı ülkeleri, yaklaşık 300 milyar dolarlık Rus varlığını dondurdu ve bu tutarın yaklaşık 200 milyar doları AB ülkelerinde bulunuyor.
- Dondurulan varlıklar, her yıl milyarlarca dolar faiz geliri sağlıyor; ABD, AB ve G7 ülkeleri bu geliri Ukrayna’yı desteklemek için kullanmayı planlıyor.
G7 taahhüdü kapsamında, AB, Rusya’nın dondurulmuş varlıklarının getirilerini teminat göstererek Ukrayna’ya 35 milyar avro kaynak sağlamayı amaçlayan bir girişim başlattı. Toplantıda bu konudaki son adımlar da görüşülecek. Ayrıca, son dönemde yoğun saldırılara maruz kalan Ukrayna’nın enerji sektörü ve kritik altyapısının kış dönemine nasıl hazırlanabileceği de ele alınacak.
Orta Doğu Sorunları
AB liderleri, Gazze’de bir yıldır süren kriz karşısında ortak bir tutum geliştiremezken, İsrail’in Lübnan’da gerçekleştirdiği saldırıları da gündeme getirecek. 30 Eylül’de AB dışişleri bakanları, Lübnan gündemi ile olağanüstü toplanmış ve Borrell, Lübnan’ın “Gazze” olmasının engellenmesi gerektiğini vurgulamıştı. Ancak, saldırılar Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Gücü’nü (UNIFIL) hedef alacak şekilde artarken, AB ülkelerinin ortak bir açıklamaya imza atması zaman aldı.
- Borrell, bu durumu, “Oldukça açık olan bazı şeyleri söylemek çok uzun sürüyor. Üye ülkeler daha hızlı bir anlaşmaya varabilseydi memnun olurdum.” ifadeleriyle özetledi.
- AB ülkelerinin ortak açıklamasında, UNIFIL saldırılarından derin endişe duyulduğu ve tarafsız bir soruşturma beklenildiği bildirildi.
AB liderlerinin, Lübnan’da çatışmalara son verilmesi için ateşkes sağlanması çabaları ve Lübnan devletine verilecek destek konularında istişarede bulunması bekleniyor. Gazze konusundaki tartışmalarda ise ateşkes ve acil insani yardımın sağlanması ile tüm esirlerin koşulsuz serbest bırakılması için uluslararası çabalar masaya yatırılacak. Batı Şeria’daki son durum ve yerleşimcilerden gelen şiddet de değerlendirilecek.
Ekonomik Rekabetçilik
AB liderleri, Birliğin ekonomik durumu ve rekabetçiliği üzerine de tartışmalar yapacak. Uzun vadede, AB’nin rekabet gücünü artırmaya ve ekonomik refahı iyileştirmeye odaklanacak olan liderler, stratejik sektörlerdeki bağımlılıkları azaltmayı ve Avrupa’yı endüstriyel, teknolojik bir merkez haline getirmek için gereken adımları tartışacak. Eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi, AB ekonomisinin küresel gelişmeler karşısında nasıl rekabetçi kalabileceğine dair bir raporu von der Leyen’e sunmuştu.
- Raporda, AB’nin ABD ve Çin ile ekonomik olarak rekabet edebilmesi için daha koordineli bir sanayi politikasına, hızlı karar alabilmeye, yatırımları artırmaya ve ortak borçlanmaya ihtiyaç duyduğu belirtilmişti.
Düzensiz Göç Sorunu
Von der Leyen’in zirve öncesinde AB liderlerine gönderdiği mektup, düzensiz göçle mücadelenin önemini gündeme taşıdı. İtalya ve Arnavutluk arasındaki anlaşmayı örnek gösteren von der Leyen, AB dışındaki geri dönüş merkezleri oluşturulması gerektiğini savundu. Frontex’in düzensiz göç rakamlarına göre, 2024’ün ilk 9 ayında yüzde 42’lik bir düşüş kaydedilmiş olsa da göç, aşırı sağın artan etkisi nedeniyle hala AB gündeminin önemli bir maddesi olarak kalıyor.
Savunma ve Güvenlik Alanında Gelişmeler
AB liderlerinin, savunma ve güvenlik konularındaki ilerlemeleri de gözden geçirmesi bekleniyor. AB, Avrupa kıtasında son üç yıldır devam eden savaşa yanıt olarak, bu alanlara özel önem vermeye başladı. Savunma yatırımlarını ve endüstriyel kapasiteyi artırmaya yönelik yeni adımlar, AB’nin yürütme organı Komisyon’da savunmadan sorumlu bir üyenin yer almasıyla daha da hız kazanacak.
Brüksel’de KİK Zirvesi
Zirvenin öncesinde, bugün ilk kez AB-Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) zirvesi düzenleniyor. Brüksel, KİK üyeleri Bahreyn, Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman’ın liderlerini ağırlayacak. Bu altı ülkenin liderleri, AB Konseyi Başkanı Michel, AB Komisyonu Başkanı von der Leyen ve AB Yüksek Temsilcisi Borrell ile bir araya gelecek. AB, Rusya ile enerji krizinin ardından, enerji sektörünü de içeren yaptırımlar ve kaynak çeşitlendirme planları çerçevesinde Körfez ülkeleri ile işbirliğini güçlendirmek istiyor.
