Portekiz devlet demiryolu işletmesi Comboios de Portugal’ın (CP) yüksek hızlı tren alımı için açtığı ihalede Alstom ve Talgo ön yeterlilik sürecini geçti. İhaleye başvuran iki üreticinin teklif vermeye hak kazanmasıyla birlikte, 12 yüksek hızlı trenin tedarikini kapsayan 504 milyon avroluk süreçte bir sonraki aşamaya geçildi.
CP tarafından 22 Eylül’de yapılan açıklamada, seçim kurulunun iki başvuruyu da değerlendirdiği ve Alstom’un ALSTOM Ferroviária Portugal SA ile ALSTOM Ferroviaria SpA üzerinden, Talgo’nun ise Patentes Talgo SL aracılığıyla yaptığı başvuruların kabul edildiği bildirildi. Böylece her iki üretici de yüksek hızlı trenler için nihai tekliflerini sunabilecek.
İhale 12 Kesin Tren Ve 8 Opsiyonel Üniteyi Kapsıyor
İhalenin 504 milyon avroluk taban bedeli; yedek parçalar, özel bakım ekipmanları ve 12 yüksek hızlı çoklu ünitenin tedarikini içeriyor. Kazanan firma ayrıca CP’nin ilk treni teslim almasından itibaren iki yıl boyunca kapsamlı bakım hizmeti sağlayacak.
Sözleşmede CP’ye sekiz tren daha satın alma opsiyonu da tanınıyor. Böylece kesin siparişlerin yanı sıra opsiyonların tamamının kullanılması halinde toplam filo 20 yüksek hızlı trene ulaşabilecek. İhale kapsamında ayrıca gelecekte trenlerin bakımını üstlenecek CP personeline yönelik eğitim programı da bulunuyor.
Portekiz hükümetinin daha önce aldığı karar doğrultusunda yüksek hızlı tren projesine ayrılan toplam yatırım tutarı ise 584 milyon avro seviyesinde. Bu bütçenin yaklaşık 45 milyon avroluk bölümü, yeni trenlerin işletilmesi ve bakımı için gerekli atölye ile ekipmanların kurulmasına ayrılıyor.
Yeni trenlerin her birinde 500’den fazla koltuk bulunması gerekiyor. Araçların hareket kabiliyeti kısıtlı yolcuların kullanımına uygun olması, bisikletler için alan sağlaması ve Wi-Fi, USB-C bağlantıları ile video gözetim sistemlerini barındırması da ihale şartları arasında yer alıyor.
İlk Tren 2031’in İlk Çeyreğinde Teslim Edilecek
CP’nin planlamasına göre tekliflerin alınması ve değerlendirilmesinin ardından sözleşmenin 2027’nin ilk çeyreğinde imzalanması hedefleniyor. İlk yüksek hızlı trenin ise 2031’in ilk çeyreğinde teslim edilmesi planlanıyor.
Hükümetin öngördüğü teslimat programında ilk trenin ardından ayda bir yeni trenin filoya katılması ve teslimatların 2032’nin üçüncü çeyreğinde tamamlanması öngörülüyor. Bununla birlikte, söz konusu tarihin yalnızca 12 kesin siparişi mi yoksa sekiz opsiyonel treni de mi kapsadığı henüz netlik kazanmış değil.
Portekiz Altyapı ve Konut Bakanı Miguel Pinto Luz, Infraestruturas de Portugal’ın Lizbon-Porto yüksek hızlı demiryolu altyapısını 2032 yılında tamamlamasının planlandığını belirtti. Hükümet, yeni trenlerin altyapı tamamlandığında hizmete girecek şekilde ülkeye ulaşmasını hedefliyor.
Lizbon-Porto Yolculuğu 1 Saat 15 Dakikaya İnecek
CP’nin yeni yüksek hızlı tren filosunun temel kullanım alanlarından biri Lizbon-Porto koridoru olacak. Hükümet, yaklaşık 300 km/sa işletme hızına ulaşması planlanan trenlerle iki kent arasındaki seyahat süresinin yaklaşık 1 saat 15 dakikaya düşürülmesini hedefliyor.
Yeni trenlerin başlangıçta İber Yarımadası’nda kullanılan ray açıklığında işletilmesi planlanıyor. Bununla birlikte araçların Avrupa standart ray açıklığına dönüştürülebilecek şekilde tasarlanması gerekiyor. Bu dönüşüm için trenlerde yeni tekerlek takımlarının kullanılabilmesi öngörülüyor.
Yüksek hızlı tren alım programı, 2025 yılında yaşanan siyasi kriz nedeniyle daha önce planlanan takvimin yaklaşık bir yıl gerisine kaldı. CP, ihaleyi Mayıs 2026’da başlatırken süreçte ilk olarak üreticilerin ön yeterlilik başvurularını değerlendirdi. Alstom ve Talgo’nun yeterlilik aşamasını geçmesiyle birlikte şimdi teknik ve mali tekliflerin değerlendirilmesine yönelik aşamaya geçilecek.
CP’nin Filo Yenileme Programı Sürüyor
Yüksek hızlı tren alımı, CP’nin mevcut demiryolu filosunu yenilemeye yönelik geniş kapsamlı yatırım programının bir bölümünü oluşturuyor. Şirket, yürüttüğü çalışmaları tarihindeki en büyük filo yenileme programlarından biri olarak değerlendiriyor.
CP’nin Alstom ile şehir içi ve bölgesel hizmetlerde kullanılmak üzere 153 trenin tedarikini kapsayan başka bir sözleşmesi de bulunuyor. Bu trenlerin teslimatlarının 2029 yılında başlaması planlanıyor.
Öte yandan Stadler tarafından üretilecek 22 bölgesel trenin de Portekiz’e teslimatları başladı. Söz konusu araçlar ülkede tip onayı ve sertifikasyon süreçlerinden geçiriliyor.
CP Yönetim Kurulu Başkanı Pedro Moreira, yüksek hızlı tren ihalesinin şirketi yüksek hızlı demiryolu hizmetlerini işletme hedefine yaklaştırdığını belirtti. Moreira, filo yatırımlarının demiryolu taşımacılığına yönelik artan talebe cevap verme amacı taşıdığını ifade etti.
CP Ve Renfe İhalelerinde Farklı Teknik Gereksinimler
Portekiz’in yüksek hızlı tren alımı, İspanya’nın demiryolu işletmecisi Renfe’nin 2026 yılında yürüttüğü yüksek hızlı tren tedarik süreciyle de benzerlik taşıyor. Ancak iki ihalenin teknik ve ticari kapsamları birbirinden farklı.
CP ihalesinde 12 kesin tren ve sekiz opsiyonel ünite bulunurken, Renfe’nin programında 30 kesin tren ile 10 opsiyonel tren yer alıyor. CP’nin 12 tren, yedek parçalar, özel ekipmanlar ve iki yıllık bakım hizmetini kapsayan taban fiyatı 504 milyon avro olarak belirlenirken, Renfe ihalesinin 30 tren için belirtilen değeri 1,362 milyar avro seviyesinde.
CP trenlerinin yaklaşık 300 km/sa hızla çalışması planlanırken, Renfe filosunda altyapının izin vermesi halinde 350 km/sa hıza ulaşılması öngörülüyor. CP trenleri İberya ray açıklığında işletilecek ancak standart açıklığa dönüşüme hazır olacak. Renfe araçları ise doğrudan 1.435 milimetrelik standart ray açıklığına göre tasarlanıyor.
Koltuk kapasitesinde de farklı şartlar bulunuyor. CP, tren başına 500’den fazla koltuk talep ederken Renfe’nin ihalesinde iki sınıfta en az 450 koltuk şartı yer alıyor. Bu nedenle iki ihalenin toplam bedellerinin doğrudan tren başına maliyet üzerinden karşılaştırılması, kapsam ve teknik özelliklerdeki farklılıklar nedeniyle yanıltıcı olabiliyor.
