Antarktika’daki Bitki Örtüsünün Büyümesi ve İklim Değişikliği
Uydu verilerinin incelenmesi, 1986 yılında 1 kilometrekareden daha az bir alanda bitki örtüsü varken, 2021 yılı itibarıyla bu alanın neredeyse 12 kilometrekareye ulaştığını göstermektedir. Araştırmacılar, çoğu yosun türünden oluşan bitkilerin yayılma hızının 2016’dan bu yana belirgin bir şekilde arttığını tespit etti. Buz ve çıplak kayaların baskın olduğu bir kıtada bitki örtüsünün bu denli büyümesi, küresel ısınmanın, Antarktika’nın küresel ortalamadan daha hızlı bir şekilde ısındığını gösteren önemli bir işarettir.
Bilim insanları, bu yayılmanın, Antarktika’nın bozulmamış ekosistemine yabancı istilacı türler için bir dayanak sağlayabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Kuzey Kutbu’nda da benzer bir yeşillenme gözlemlenmiş olup, 2021 yılında Grönland’ın devasa buz örtüsünün zirvesine kayıtlara geçen ilk kar yerine yağmur düşmüştü.
İngiltere’deki Exeter Üniversitesi’nden araştırmanın eş başkanı Dr. Thomas Roland, “Antarktika’nın peyzajı hala neredeyse tamamen kar, buz ve kayaların hakimiyetinde ve yalnızca küçük bir kısmı bitki yaşamı tarafından kolonize edilmiş durumda. Ancak, bu küçük kısım dramatik bir şekilde büyüyerek, bu geniş ve izole vahşi doğanın bile insan kaynaklı iklim değişikliğinden etkilendiğini gösteriyor” şeklinde yorumda bulundu. Roland, karbon emisyonlarının durdurulmadığı sürece ısınmanın devam edeceğini ve bunun “bu ikonik ve hassas bölgenin biyolojisi ve peyzajında köklü değişiklikler” getirebileceğine dikkat çekti.
Nature Geoscience dergisinde yayınlanan bu çalışma, Landsat görüntülerinin kapsamlı analizine dayanmaktadır. Yosunların yayılımındaki hızlanma, Antarktika çevresindeki deniz buzu miktarında belirgin bir azalmanın başladığı döneme denk gelmektedir. Araştırmacılar, daha sıcak açık denizlerin bitki büyümesini destekleyen daha ıslak koşullara yol açabileceğini ifade ediyor.
Yosunlar, çıplak kayaları kolonize edebilmekte ve daha ılıman iklimle birlikte diğer bitkilerin büyümesine olanak tanıyacak toprakların oluşumunu sağlayabilmektedir. Hertfordshire Üniversitesi’nden ve aynı zamanda bu çalışmanın eş lideri olan Dr. Olly Bartlett, “Antarktika’da toprak çoğunlukla fakirdir ya da hiç yoktur, fakat bitki yaşamındaki bu artış, organik madde ekleyerek toprak oluşumunu kolaylaştıracaktır. Bu durum, eko-turistler, bilim insanları veya kıtaya gelen diğer ziyaretçiler tarafından taşınacak yerli olmayan ve istilacı türlerin gelme riskini artırıyor” dedi.
2017 yılında gerçekleştirilen bir araştırma, kıtadaki yosun büyüme oranının arttığını belirlemiş, ancak kapladığı alanı değerlendirmemiştir. 2022’de yapılan bir başka çalışma ise Antarktika’nın kuzeyindeki Signy Adası’nda iki yerli çiçekli bitkinin yayıldığını göstermiştir. Kıtada eriyen karların yüzeyinde yeşil alglerin de çiçek açtığı gözlemlenmiştir.
