Cep Telefonu Piyasasında Kaçak Girişler Rekor Seviyede
Cep telefonu piyasasında, yüksek vergiler, IMEI kayıt ücretlerindeki artış ve taksit sınırlamaları gibi faktörler nedeniyle yasal satışlar düşerken, kaçak telefon girişlerinde ise rekor seviyelere ulaşıldığı bildiriliyor. Ekonomim’den alınan verilere göre, bu yılın ilk 8 ayında ithal edilen cep telefonu sayısı yüzde 9,7 oranında azalarak 2 milyon 952 bine gerilemiş durumda. Öte yandan, ele geçirilen kaçak cep telefonlarının sayısı son 3 yılın toplamını aşmış durumda.
Son yıllarda cep telefonu fiyatlarındaki hızlı yükseliş, taksit sınırlamaları ve IMEI kayıt ücretlerindeki artış, Türkiye’deki akıllı telefon pazarında köklü değişimlere neden oldu. 2019 yılına kadar yıllık ortalama 12 milyon telefon satışı gerçekleşen Türkiye’de, taksit sınırının getirilmesi ve vergi oranlarının artırılması piyasalardaki dengeleri alt üst etti. Bu durum, illegal yollarla yurda giren cep telefonlarının sayısında ciddi bir artışa yol açtı.
Ticaret Bakanlığı’nın verilerine göre, 2019 yılında 16 bin 178 olan kaçak telefon sayısı, 2023 yılına gelindiğinde 57 bin 533’e yükselmiş ve bu yılın ocak-ağustos döneminde 127 bin 438’e çıkarak son 3 yılın toplamını geride bırakmıştır. Kaçak girişlerin tahmin edilen miktarının çok daha yüksek olduğu düşünülüyor ve yıl sonunda yakalanan kaçak telefon sayısının 200 bine ulaşması bekleniyor.
Mobil İletişim Araçları ve Bilgi Teknolojileri İş İnsanları Derneği (MOBİSAD) Açıklamaları
MOBİSAD Başkanı Mustafa Kemal Turnacı, kayıt dışı telefonların artışını değerlendirirken, yüksek vergilerin, azalan alım gücünün ve taksit sınırlamalarının teknolojiye erişimi zorlaştırdığını vurguladı. Ayrıca, yolcu beraberinde getirilen cihazlar üzerindeki düzenlemelerin suistimal edildiğini ifade etti. Turnacı, daha makul vergiler ve taksit avantajlarının sağlanması durumunda, hem sektörden elde edilen vergi gelirinin artacağını hem de vatandaşların teknolojiye daha kolay ulaşabileceğini belirtti.
Yenilenmiş Telefon Pazarındaki Büyüme
Yüksek fiyatların etkisiyle yenilenmiş cep telefonu pazarının da büyüdüğü gözlemleniyor. Geçtiğimiz yıl 300 bin seviyelerinde olan yenilenmiş cihaz satışlarının, bu yıl 600 bine ulaşacağı öngörülüyor ve bu artışın devam etmesi bekleniyor.
Cep Telefonu İthalatındaki Düşüş
Kaçak girişlerdeki artışın yanı sıra, cep telefonu ithalatı da önemli bir düşüş göstermiştir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre, 2020 yılında 9 milyondan fazla olan cep telefonu ithalatı, 2021 yılında 4,3 milyona, 2022 yılında ise 3,2 milyona kadar gerilemiştir. 2023 yılında ise 5,1 milyona yükselen ithalat, bu yılın ilk 8 ayında yüzde 9,7 azalarak 2,9 milyona düştü. Turnacı, 2019 yılına kadar yıllık ortalama 12 milyon cep telefonu satılan Türkiye’de, pandemi sonrası talep artışı olsa da bunun daha çok kayıt dışı sektörü desteklediğini belirtti. Bu yıl yasal cep telefonu satışlarının 10 milyona gerilemesi bekleniyor.
Taksit Sınırının Artırılması Gerekiyor
Turnacı, mevcut taksit sınırının teknolojik cihazlara erişimi kısıtladığını ve bu sınırın 30 bin TL’ye çıkarılması gerektiğini savundu. Şu an piyasada, 12 taksitle alınabilecek yeni teknolojiye sahip cep telefonu modelinin neredeyse bulunmadığını ifade ederek, 5G uyumlu cihazlar için bu esnekliğin tanınmasının önemine vurgu yaptı.
Operatör Fiyatları Üzerine Değerlendirmeler
Son dönemde yüksek operatör fiyatları ile ilgili artan şikayetler hakkında değerlendirmelerde bulunan Turnacı, sektördeki vergi yükünün son 3 yılda yüzde 479 oranında arttığını belirtti. Vatandaşların makul fiyatlarla hizmet alması gerektiğini ifade eden Turnacı, Avrupa ortalamasına göre Türkiye’de abone başına ortalama gelir seviyesinin çok daha düşük olduğunu da sözlerine ekledi.
