WhatsApp ve Ekonomik Modeli
WhatsApp, dünya genelinde yaklaşık üç milyar kullanıcıya ulaşmış bir mesajlaşma uygulaması. Son 24 saat içinde 100’den fazla WhatsApp mesajı göndermiş olmama rağmen, bu mesajlar genellikle ailemle plan yapma, iş arkadaşlarımla projeler üzerinde tartışma ve arkadaşlarımla dedikodu yapma gibi sıradan konularla sınırlıydı. Ancak bu sıradan mesajlarım bile otomatik olarak şifreleniyor. Bu işlem, WhatsApp’in farklı ülkelerdeki veri merkezlerinde bulunan güçlü sunucuları sayesinde gerçekleşiyor. Bu operasyon, düşük maliyetli değil; ancak ben ve konuştuğum arkadaşlarım, WhatsApp’i kullanmak için bugüne kadar bir kuruş bile ödemedik.
Peki, WhatsApp nasıl para kazanıyor? Elbette, arkasında Facebook ve Instagram gibi dev şirketlerin sahibi olan Meta’nın bulunması büyük avantaj sağlıyor. Kullanıcılar için WhatsApp, bireysel hesaplar sunarken, ticari müşterilerden gelir elde ediyor. Geçtiğimiz yıldan itibaren, şirketler WhatsApp’te bedava kanallar kurarak abone olan kullanıcılara mesaj gönderebiliyor. Bu sistem bazı ülkelerde yeni bir uygulama olsa da, örneğin Hindistan’da WhatsApp üzerinden otobüs bileti almak artık mümkün.
Meta’da mesajlaşma bölümünün başkan yardımcısı Nikila Srinivasan, “Vizyonumuz, hem şirketlerin hem de müşterilerin işlerini mesajlaşma yoluyla gerçekleştirebilmesi” diyor. Srinivasan, mesajlaşma ekranından çıkmadan bilet almak, iade işlemi başlatmak veya ödeme yapmak gibi işlemlerin yapılabileceğini ifade ediyor. Ayrıca, şirketler, Facebook veya Instagram’daki bir reklamdan direkt WhatsApp mesaj penceresi açılmasını sağlayacak bağlantılar satın alabiliyor. Bu durumun, teknoloji devi için “milyarlarca dolar” değerinde bir fırsat sunduğunu belirtiyor.
Reklam Stratejisi
Farklı mesajlaşma uygulamaları, gelir elde etme konusunda çeşitli yöntemler kullanıyor. Güvenlik protokolleri ile tanınan Signal, kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak dikkat çekiyor. Diğer mesajlaşma uygulamalarının aksine, yatırımcılardan para almadıklarını ve bunun yerine bağış topladıklarını belirtiyorlar. WhatsApp’in kurucularından Brian Acton’ın 2018 yılında yaptığı 50 milyon dolarlık bağış da bu bağış sürecinin bir parçası. Signal’in başkanı Meredith Whittaker, nihai hedeflerinin küçük bağışçılardan gelen çok sayıda mütevazı katkıyla ayakta kalmak olduğunu söylüyor.
Bilgisayar oyunlarına yönelik genç bir kullanıcı kitlesine sahip olan Discord ise farklı bir gelir modeli benimsiyor. Uygulamaya kaydolmak ücretsiz olmasına rağmen, bazı özellikler ve oyunlar için ücret talep ediliyor.
- Discord’a neden erişim engeli getirildi, uygulama neden eleştiriliyor?
Snapchat, bu yöntemlerin çeşitli unsurlarını bir araya getirerek kendi gelir modelini oluşturuyor. Ağustos 2024 itibariyle 11 milyon ücretli abonesi bulunan Snapchat, aynı zamanda artırılmış gerçeklik gözlükleri olan Snapchat Spectacles’ı da satıyor. Forbes’a göre, şirket 2016-2023 yılları arasında yalnızca faizlerden 300 milyon dolar kazandı. Ancak Snapchat’in ana gelir kaynağı senede yaklaşık dört milyar dolara ulaşan reklam gelirleri.
İngiltere merkezli Element, hükümetlere ve büyük kuruluşlara güvenli bir mesajlaşma sistemi sunuyor. Müşteriler, bu teknolojiyi kendi özel sunucuları üzerinden yönetebiliyor. Element’in kurucularından Matthew Hodgson, 10 yıllık bir geçmişe sahip olan şirketin kâr etmeye çok yaklaştığını ifade ediyor. Hodgson’a göre, mesajlaşma uygulamaları için en yaygın iş modeli hâlâ reklamcılık. “Pek çok mesajlaşma platformu, kullanıcıların aktivitelerini ve iletişimlerini takip ederek reklam satıyor, onları en iyi reklamlarla hedef alıyor” diyor.
Buradaki temel düşünce şu: Şifreleme ve anonimlik prensipleri uygulanmasına rağmen, uygulamaların kullanıcılar hakkında daha fazla bilgi edinmesi ve bu verileri reklam satışı için kullanabilmesi için mesajların içeriğini görmesine gerek yok. Hodgson, bu durumu “eski bir hikaye” olarak tanımlıyor. “Eğer kullanıcı sizseniz ve ödeme yapmıyorsanız, o zaman büyük ihtimalle ürün sizsinizdir.” şeklinde ekliyor.
- Telegram, kullanıcıların telefon numarası ve IP adresi gibi bilgilerini hükümetlerle paylaşabileceğini açıkladı.
- WhatsApp, tepkiler sonrası gizlilik kampanyası başlattı.
