Yeni Kredi Kartı Düzenlemesi ve Tartışmalar
AKP’nin, Savunma Sanayi Destekleme Fonu’na aktarılması planlanan yıllık 70-80 milyar TL’lik gelir artırıcı kalıcı “hizmet bedeli” getiren yasa teklifi, özellikle kredi kartı sahipleri arasında büyük bir tartışma başlattı. Teklif doğrultusunda, limiti 100 bin TL ve üzerinde olan kredi kartı sahiplerinden her bir kart için yıllık 750 TL alınması öngörülüyor. Bu durum, alım gücü hızla düşen toplumun geniş kesimlerinin günlük ihtiyaçlarını karşılamak için sıkça başvurduğu kredi kartlarına yönelik endişeleri artırdı.
TBB Risk Merkezi’nin Ağustos 2024 sonu itibarıyla yayımladığı verilere göre, bireysel kredi kartı kullanan “tekil kişi” sayısında son bir yılda 2 milyon 451 bin kişilik bir artışla toplam 37 milyon 930 bin kişiye ulaşıldı. Kredi kartı borçları ise yüzde 77.1 artışla 1.6 trilyon liraya yükseldi. Ayrıca, ortalama kredi kartı borcu (risk) 26 bin 49 liradan 43 bin 127 liraya çıkmış durumda. Kredi kartı borcu olanların yüzde 49.2’sinin kart limiti 100 bin TL’nin üzerinde bulunuyor.
Zihinleri Karıştıran Projeler
AKP’nin yeni kaynak paketi ekonomistlerden de yoğun tepkiler aldı. Dr. Mahfi Eğilmez, “İdarenin böyle bir hataya düşeceğini sanmam ama yine de belirtmekte fayda var: Kredi kartı limitinden ve kullanılan kredilerden vergi alınamaz. Kredi, bir borçtur; vergi, borçludan değil, krediyi veren alacaklıdan alınır. Bilimden uzaklaştıkça kavram kargaşası daha da derinleşiyor.” dedi. Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu ise, “Bu fikir son derece mantıksız! Kredi kartı limiti sizin talebinize göre değil, bankanın kararına göre belirleniyor. Ayda 10 bin TL harcama yapmayan birinin limiti 100 bin TL’yi geçebiliyor, dolayısıyla bu kişilerle ayda 1 milyon harcayanların aynı ücreti ödemesi adil mi?” değerlendirmesinde bulundu.
Prof. Dr. Şenol Babuşcu, “Gelirden değil, ileride doğabilecek borçlardan vergi alınmasının düşünüldüğü başka bir ülke var mı?” diye sordu. Uğur Gürses ise, “Bu durum, kurumsal çöküş ve kriz dönemlerine özgüdür; ‘cin fikirli’ kişiler, uydurma vergi veya fonlarla ortaya çıkar. Hangi ‘elbiseyi’ giydirirlerse giydirsinler, zaten sinirleri gergin olan halkın sabrını daha da zorlayacaklardır.” ifadelerini kullandı.
Esnafın Sorunları
Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu Genel Başkanı Bendevi Palandöken, kredi kartı ile yapılan alışverişlerde kesilen yüksek komisyon oranlarına dikkat çekerek, “Esnafın kazanamadığı parayı bankalar komisyon olarak alıyor. Özellikle 40-45 günde geri dönüş sağlanmasıyla esnafın kazancı yüzde 3, bankanın kestiği komisyon ise yüzde 4’leri geçiyor. Ayrıca, kredi kartlarındaki faiz oranları da mutlaka düşürülmeli.” şeklinde konuştu.
SSDF’nin Gelir Durumu
AKP’nin yeni vergi paketinin gerekçesinde, “Savunma Sanayii Destekleme Fonu’na (SSDF) yeni kaynak yaratılıyor” ifadesi, bu fonun güncel durumunu yeniden gündeme taşıdı. Sayıştay’ın raporuna göre, SSDF’nin 2023 yılı giderleri 114.1 milyar TL, gelirleri ise 135.1 milyar TL olarak belirlendi. Raporda gelirlerin detayları ise şu şekilde açıklandı:
- Teşebbüs ve mülkiyet gelirleri: 5 milyar 253 milyon TL
- Alınan bağış ve yardımlar: 5 milyon 331 bin TL
- Diğer gelirler: 128 milyar 766 milyon TL
- Değer ve miktar değişimleri gelirleri: 1 milyar 85 milyon TL
Toplam gelir 135 milyar 109 milyon TL olarak hesaplandı.
