COMAC ve Air China’dan Önemli Anlaşma
Çin’in resmi haber ajansı Xinhua’nın bildirdiğine göre, ülkenin önde gelen bayrak taşıyıcı hava yolu şirketi Air China, yeni nesil geniş gövdeli uzun mesafe yolcu uçağı C929 için Çin Ticari Uçak Şirketi (COMAC) ile önemli bir ön sipariş anlaşması imzaladı. Bu anlaşma, C929’un henüz geliştirilme aşamasında olmasına rağmen, uçağın ilk siparişini almasını sağladı. Anlaşma, Çin’in Guangdong eyaletindeki Cuhay kentinde düzenlenen Çin Uluslararası Havacılık ve Uzay Fuarı’nda (Airshow China) gerçekleştirildi.
C929’un, özellikle “Airbus 350” ve “Boeing 787” gibi mevcut modellerle rekabet etmesi hedefleniyor. Planlanan uçuş menzili 12 bin kilometre olan bu uçağın, geliştirme sürecinde henüz bir prototipi bulunmamakta ve uçuşa uygunluk lisansı da alınmamıştır. İlk teslimatın 2027 yılına kadar gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
C919’a Yeni Siparişler
Fuar sırasında COMAC’ın geliştirdiği diğer yolcu uçağı modelleri için de yeni siparişler alınmıştır. Çin devlet televizyonu CCTV’nin aktardığına göre, yerel hava yolu şirketi Hainan Airlines, COMAC’ın yerli üretim orta mesafe dar gövdeli yolcu uçağı C919’dan 60 adet sipariş vermiştir. C919, “Airbus 320” ve “Boeing 737” gibi popüler modellerin muadili olarak tasarlanmış olup, Çin’in en büyük üç havayolu şirketi olan Air China, China Eastern ve China Southern’ın filolarında yer almaktadır. Bu uçak, ticari seferlerde kullanılmaya başlanmış ve 156 ila 168 yolcu kapasitesine sahip olup, 5 bin 500 kilometreye kadar uçabilmektedir.
C919’un ilk teslimatı 9 Aralık 2022’de gerçekleştirilmiş, uçak ilk ticari seferini ise 28 Mayıs 2023 tarihinde Şanghay ile Pekin arasında yapmıştır. Sivil havacılık sektöründe en yaygın kullanılan dar gövdeli yolcu uçağı olma özelliği taşıyan C919’un piyasaya girmesiyle birlikte, Çin’in ABD merkezli Boeing ve Avrupa merkezli Airbus şirketlerinin hâkim olduğu yolcu uçağı pazarında önemli bir pay sahibi olabileceği değerlendirmeleri yapılmaktadır.
COMAC tarafından 2008 yılında geliştirilmesine başlanan C919, jet motoru ve uçuş kontrol yazılımları gibi kritik bileşenleri ABD merkezli General Electric ve Honeywell gibi şirketler tarafından üretilip Çin’de montajlandığı için tamamen milli bir ürün olarak değerlendirilememektedir.
ARJ21 Modelinin İsim Değişikliği
Öte yandan, COMAC, kısa mesafe yolcu uçağı modeli ARJ21’in adını “C909” olarak değiştirerek, orta ve uzun mesafe model isimleriyle uyumlu hale getirmiştir. Fuarda yer alan Hainan Airlines, C909’dan 40 adet sipariş verirken, başka bir yerli hava yolu şirketi Colorful Guizhou Airlines ise 30 adet sipariş vermiştir. ARJ21’in ilk test uçuşu 2008 yılında yapılmış ve uçuşa uygunluğu 2014 yılı sonunda tescil edilmiştir. Ticari seferlere ise Haziran 2016’da başlamıştır ve halen birçok iç hat güzergahında aktif olarak kullanılmaktadır.
Boeing’in bağlı ortaklığı McDonnell Douglas’ın “MD-80” ve “MD-90” tipi uçaklarının Çin’de lisanslı montajıyla üretilen ARJ21, 78 ila 95 yolcu kapasitesine sahiptir. 3 bin 700 kilometreye kadar uçabilen bu kısa mesafe yolcu uçağı, Alp tipi dağlık bölgelerde ve farklı havaalanı koşullarında güvenle uçabilme özelliğine sahiptir.
