Son yapılan araştırmalar, lise ve üniversite eğitimine devam edemeyen bireylerin %70’inden fazlasının, maddi koşulların farklı olması durumunda okulu bırakmayacaklarını ifade ettiğini göstermektedir. Eğitimden kopuşun başlıca nedenleri arasında ekonomik sıkıntılar, aile desteğinin yetersizliği ve erken yaşta evlilik öne çıkmaktadır. Koruncuk Vakfı ile Kadir Has Üniversitesi işbirliğiyle düzenlenen “Eğitime Erişim: Sivil Toplum Kuruluşlarının Etkisi” başlıklı toplantıda, üniversite rektörü Prof. Dr. Sondan Durukanoğlu Feyiz, Cumhuriyetin ilk yıllarında eğitim hakkı için büyük mücadeleler verildiğini hatırlatarak, “Bugün Türkiye’de durum böyle değil. Belli bir aile grubunun üyesi değilseniz, iyi bir eğitim alma hakkınız var mı? Bu, büyük bir soru işareti. Sınavlardaki başarınız ve sıralamanız aile koşullarınıza bağlı” şeklinde konuştu.
Koruncuk Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Av. Dr. Figen Samuray, birçok gencin eğitim hakkından yararlanamadığını belirterek, bu çocuklar için iki ana model uyguladıklarını aktardı.
‘PARA KAZANMAK İÇİN’
Toplantıda, Çocuk ve Haklarını Koruma Platformu ile GFK tarafından gerçekleştirilen “Eğitime Erişim” araştırmasının sonuçları da paylaşıldı. Rapora göre, ilkokul ve ortaokul mezunlarının lise eğitimine devam etmeme nedenleri arasında “ekonomik sıkıntı” en başta gelmektedir. Özellikle kız çocukları için bu durum, ailelerin izin vermemesi ve erken yaşta evlilikle daha da karmaşık hale gelmektedir.
Araştırmanın bazı çarpıcı bulguları ise şöyledir:
- Liseyi terk edenlerin %70’inden fazlası ve üniversite eğitimine devam edemeyenlerin %77’si, maddi koşulların farklı olması hâlinde eğitimlerine devam edeceklerini belirtmiştir.
- Ailenin okula devam iznini vermesi ve eğitim tamamlandıktan sonra evlenilmesi durumunda, üniversiteye devam etme oranı kızlar arasında daha yüksektir.
- 18-24 yaş grubundaki bireylerin %8.3’ü, konaklama imkânı olmaması nedeniyle üniversite eğitimine devam edemediklerini ifade etmiştir.
- Hem lise hem de üniversite eğitimine devam edemeyenler arasında maddi sebepler erkekler arasında daha yaygınken, evlilik ve aile desteğinin eksikliği kızlar arasında daha belirgindir. Ancak maddi koşullar, kızlar için de eğitime devam edememe sebepleri arasında birinci sıradadır. Başka bir deyişle, bu gençler hem ekonomik hem de ailevi engellerin baskısı altında kalmaktadır.
- Üniversite eğitimine devam etmeyen bireyler, liseyi yarıda bırakanlara göre daha çok para kazanmak amacıyla eğitimlerini sonlandırdıklarını belirtmişlerdir. Bu durum, maddi yetersizliklerin ötesinde, lise sonrası çalışma baskısının ne denli yaygın bir sebep olduğunu göstermektedir.
