Kök Hücre Tedavisi ile Görme Yetisi Geri Kazanıldı
Dünyada bir ilke imza atan kök hücre tedavisi sayesinde, görme kaybı yaşayan dört bireyin görme yetisi yeniden kazandırıldı. Japonya’nın Osaka Üniversitesi’nden uzmanlar tarafından geliştirilen bu tedavi, henüz deneme aşamasında olmasına rağmen kornea hasarı bulunan hastalarda dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
Kök hücre nakli uygulanan ileri derecede görme bozukluğu yaşayan üç hastanın, bir yıl boyunca belirgin bir iyileşme gösterdiği bildirildi. Dördüncü hastada ise görme yetisinde bir iyileşme gözlemlendi, ancak bu iyileşmelerin uzun vadeli olmadığı kaydedildi.
Yeniden Programlanmış Hücreler
Donanımhaber’de yer alan habere göre, bu dört hasta, gözün şeffaf yüzeyi olan korneadaki hasarları iyileştirmek amacıyla yeniden programlanmış kök hücrelerle yapılan tedaviyi deneyimleyen ilk bireylerdir. Uzmanlar, tedavinin güvenli görünmesine rağmen daha kapsamlı klinik çalışmaların gerekliliğini vurgulamaktadır.
Kornea, gözdeki limbal halkada bulunan kök hücreler aracılığıyla kendini yenileyebilme yeteneğine sahiptir. Ancak, limbal kök hücre eksikliği (LSCD) olarak adlandırılan durumda, bu yenileyici kök hücreler azalmakta veya tamamen yok olmaktadır. Bu durum, korneanın üzerinde yara dokusunun birikmesine ve sonunda körlüğe yol açabilmektedir. Travma, otoimmün hastalıklar ve genetik faktörler de LSCD’ye neden olabilmektedir.
Mevcut LSCD tedavileri oldukça sınırlıdır ve genellikle hastanın sağlıklı gözünden alınan kök hücrelerin naklini içermektedir. Ancak her iki gözde de sorun yaşanıyorsa, bu yöntemin uygulanması mümkün olmamaktadır. Organlarını bağışlayan kişilerden alınan kornea nakilleri ise alıcıların bağışıklık sistemi tarafından reddedilme riski taşımaktadır.
Tedavi Etkisini Anında Gösterdi
Çalışma ekibi, kök hücre tedavisinde farklı bir yaklaşım benimseyerek uyarılmış pluripotent kök (iPS) hücrelerini kullanmayı tercih etti. Sağlıklı bir bağışçıdan alınan kan hücreleri, embriyonik benzeri bir duruma dönüştürüldü ve daha sonra korneal epitel hücreleri haline getirildi. Hazırlanan bu epitel hücre tabakası, hastaların kornealarındaki yara dokusu temizlendikten sonra gözlerine yerleştirildi.
Nakil sonrası yapılan iki yıllık gözlemler, tedavinin büyük yan etkilere yol açmadığını göstermektedir. Hiçbir hastada tümör oluşumu gözlemlenmedi ve bağışıklık sistemi, nakil edilen hücrelere saldırmadı. Tedaviyi geliştiren uzmanlardan Kapil Bharti, bu sonuçların güven verici olduğunu ancak tedavinin güvenliği adına daha fazla nakil yapılması gerektiğini ifade etti.
Nakillerin ardından dört alıcının da görüşlerinde anında iyileşme ve LSCD’den etkilenen kornea alanında azalma gözlemlendi. İyileşmeler, bir yıllık gözlem süresi boyunca hafif tersine dönüşler gösteren bir hasta hariç hepsinde devam etti. Bilim insanları, tedaviye bağlı görme iyileşmesinin tam olarak neye bağlı olduğunu henüz net olarak anlayamadıklarını belirtiyor. Nakil edilen hücrelerin alıcının korneasına tutunup çoğalmış olabileceği veya nakil öncesi yapılan yara dokusu temizliğinin bu iyileşmeye katkıda bulunmuş olabileceği düşünülüyor.
