Orta Vadeli Programda Sapmalar ve Ekonomi Politikaları Üzerine Değerlendirme
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Merkez Direktörü Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, son yıllarda Orta Vadeli Program (OVP) çerçevesinde yapılan tahminlerdeki sapmaların giderek arttığına dikkat çekti. Yılmaz, “Son altı yılda gerçekleşen veriler, büyümenin sürekli yüksek, enflasyonun ise sürekli düşük tahmin edilmesinin, tahminlerde önemli bir yanlılık olduğunu göstermektedir” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
Yılmaz, OVP’deki enflasyon ve büyüme hedefleri ile gerçek gerçekleşmeler arasındaki farkları irdeleyerek, tahmin hatalarının ortalama seviyelerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti. “OVP’ler, programın üçüncü yılındaki tahminlerde önemli başarısızlıklar sergilemektedir. Bu durum, programların gerçekçi ve tutarlı bir biçimde tasarlanmadığını göstermektedir” dedi. Yılmaz, aşağıdaki noktalara özel olarak değindi:
- 2018-2024 arasında orta vadeli tahminlerde enflasyonda yüzde 408, döviz kurlarında yüzde 63.2 ve büyümede yüzde 6.9 oranında sapmalar yaşandı.
- Yakın vadede ortaya çıkan sapmaların ortalaması ise yüzde 19 seviyesindedir. Brent petrol fiyatlarında yüzde 15, döviz kurlarında ise yüzde 28.4 oranında sapmalar kaydedildi. Reel büyüme oranındaki sapmanın ise negatif yüzde 10.3 olarak gerçekleştiği gözlemlendi.
- Tahmin edilen yılın başlangıcına dört ay kala, yılın ilk 8-9 aylık enflasyon verilerinin analiz edildiği bir durumda, yakın tahminlerde enflasyondaki ortalama sapma oranının yüzde 200’lerde olması oldukça zor bir durumu işaret etmektedir.
‘Türkiye’ye Yakışmayan Bir Durum’
- Yılmaz, Türkiye’nin son 7-8 yıldır tahminler ve gerçekleşmeler arasındaki sapmaların arttığını, bunun tehlikeli bir durum olduğunu vurguladı. “Burada asıl sorun, bilerek aynı hataların tekrar yapılıyor olması. Bu, Türkiye gibi köklü bir geçmişe ve kurumsal yapıya sahip bir ülkeye yakışmayan bir durumdur. Ekonomi ile ilgili mali risklerin vatandaşlara iyi bir şekilde anlatıldığı, ekonomideki aktörlerle sağlıklı tartışmaların yapıldığı bir ekonomik modelin eksikliğini yaşıyoruz” ifadelerini kullandı.
- Yılmaz, enflasyonu sürekli düşük, büyüme hedefini ise yüksek belirlemenin, ya kendimizi ya da başkalarını kandırmak anlamına geldiğini belirtti. Bu bağlamda, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) gibi işleyen bir kurumsal yapının yeniden inşa edilmesi ve güçlendirilmesi gerektiğini, ayrıca OVP’lerin hazırlanma ve uygulanma süreçlerinde ciddi bir revizyon yapılmasının zorunlu olduğunu sözlerine ekledi.
