Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde Türkiye-ABD ilişkilerini, savunma sanayii iş birliğini ve bölgesel gelişmeleri ele aldı. Özellikle Türkiye’ye uygulanan Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası (CAATSA) yaptırımlarının kaldırılması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, F-35 programına dönüş, F-16 tedarik süreci ve Suriye’de istikrarın sağlanması gibi konulara dikkat çekti.
CAATSA Yaptırımları ve Türkiye’nin F-35 Programından Çıkarılması
ABD, 2017’de yürürlüğe giren CAATSA yasası kapsamında, Türkiye’ye Rusya’dan S-400 hava savunma sistemlerini satın alması nedeniyle yaptırımlar uygulamıştı. Bu yaptırımlar çerçevesinde Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ve dönemin Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir’in yanı sıra bazı kurum yetkilileri de ABD’nin yaptırım listesine alındı.
Bunun yanı sıra Türkiye, F-35 savaş uçağı programından çıkarıldı ve Türk savunma sanayiinin programdaki rolü sona erdirildi. Türkiye, hem projeye finansal katkı sağlamış hem de bazı önemli parçaların üretiminde aktif rol almıştı. Ancak S-400’lerin alımı nedeniyle bu ortaklık sonlandırıldı.
Erdoğan, Trump ile yaptığı görüşmede, Türkiye’nin yeniden F-35 programına dahil edilmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca, Türkiye’nin F-16 savaş uçakları tedarik sürecinin tamamlanması ve mevcut uçaklarının modernizasyonuna izin verilmesi gerektiğini ifade etti.
Türkiye-ABD İlişkilerinde Son Gelişmeler
Son yıllarda Türkiye ve ABD arasındaki ilişkiler, Suriye politikası, Doğu Akdeniz gerilimleri, İsrail-Filistin meselesi ve Rusya ile olan ilişkiler gibi birçok konuda gerilmişti. Özellikle S-400 krizi, iki ülke arasındaki savunma sanayii iş birliğini sekteye uğratmıştı.
Buna rağmen, son dönemde Türkiye’nin İsveç’in NATO üyeliğine onay vermesi gibi gelişmelerin ardından iki ülke arasındaki ilişkilerde yumuşama sinyalleri gözlemlendi. ABD, Türkiye’nin talepleri doğrultusunda 40 adet modernize edilmiş F-16 satışını ve 79 adet uçağın modernizasyonunu onayladı.
Erdoğan, görüşmede ABD ile savunma sanayiinde daha yakın bir iş birliği geliştirme çağrısında bulunarak, Türkiye’nin NATO müttefiki olarak önemine dikkat çekti. Ayrıca, Rusya-Ukrayna savaşında Türkiye’nin barış çabalarına vurgu yaparak, bölgesel istikrarın sağlanması için iş birliğinin artırılması gerektiğini dile getirdi.
Suriye’de İstikrar ve ABD’nin Tutumu
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump ile yaptığı görüşmede Suriye’de istikrarın yeniden sağlanması gerektiğini vurguladı. Suriye’de yeni yönetimin işlevsellik kazanması ve normalleşme sürecine destek verilmesi gerektiğini belirten Erdoğan, Suriye’ye yönelik yaptırımların kaldırılmasının mültecilerin geri dönüş sürecine katkı sağlayacağını ifade etti.
Türkiye, terörle mücadelede ABD’den daha fazla iş birliği beklediğini de dile getirerek, özellikle PKK/YPG gibi örgütlere verilen desteğin kesilmesi gerektiğini belirtti. Türkiye, ABD’nin terörle mücadelede müttefiklik ruhuna uygun adımlar atmasını beklediğini vurguladı.
Türkiye ve ABD’nin Savunma Sanayii İş Birliği
Türkiye, CAATSA yaptırımları nedeniyle ABD ile savunma sanayiinde birçok ortak projede dışlanmış durumda. Erdoğan, yaptırımların kaldırılmasının hem NATO içindeki iş birliğini güçlendireceğini hem de iki ülkenin ortak çıkarlarına hizmet edeceğini belirtti.
Türkiye, savunma sanayii alanında bağımsızlığını artırma yolunda önemli adımlar atmış olsa da, F-35 ve F-16 gibi ABD üretimi savaş uçaklarına erişimin önemini koruduğunu düşünüyor.
Öte yandan Türkiye, savunma alanında yalnızca ABD ile değil, Avrupa ve Asya’daki diğer ülkelerle de iş birliklerini güçlendirmeye çalışıyor. Ancak, ABD ile stratejik ortaklığın devam etmesi için CAATSA yaptırımlarının kaldırılması büyük önem taşıyor.
Türkiye-ABD İlişkilerinde Yeni Dönem
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump arasındaki son görüşme, iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olabilir. Erdoğan, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, F-35 programına geri dönüş ve F-16 tedarikinin hızlandırılması gibi konulara öncelik verdi.
Ayrıca, Suriye’de istikrarın sağlanması, Ukrayna-Rusya savaşında Türkiye’nin barış çabalarına destek verilmesi ve ABD ile savunma sanayiinde iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiği mesajını iletti.
Görüşme, ABD-Türkiye ilişkilerinin geleceği açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Özellikle CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konusu, önümüzdeki süreçte Türkiye-ABD ilişkilerinde belirleyici bir rol oynayabilir.
