ABD’nin altıncı nesil gizli bombardıman uçağı projesi B-21 Raider’ın üretimindeki karmaşık süreçler ve artan malzeme maliyetleri, ana yüklenici Northrop Grumman için önemli bir maliyet yükü oluşturdu. Şirket, 2025 yılının ilk çeyreğinde B-21 Raider programı nedeniyle 477 milyon dolar zarar ettiğini kamuoyuna duyurdu. Bu açıklama, projenin geliştirme ve üretim aşamasındaki zorlukları gözler önüne serdi.
Northrop Grumman’ın Salı günü yayınladığı mali performans raporunda, 477 milyon dolarlık zararın büyük bir kısmının, şirketin B-21’in üretim sürecinde gerçekleştirdiği ve gelecekte daha yüksek üretim hızlarına olanak tanıyacak bir değişiklikten kaynaklandığı belirtildi. Bu stratejik karar, kısa vadede maliyetleri artırsa da, uzun vadede üretim verimliliğini ve dolayısıyla programın karlılığını artırma potansiyeli taşıyor.
Makroekonomik Faktörler ve Üretim Optimizasyonu Maliyetleri Artırdı
Northrop Grumman CEO’su Kathy Warden, Salı günü yatırımcılarla gerçekleştirdiği bir telekonferansta, küresel makroekonomik koşulların bombardıman uçağının üretiminde kullanılan malzemelerin tahmini fiyatlarını yukarı yönlü etkilediğini ifade etti. Açıklanan zarar, bombardıman uçağı için planlanan ilk beş düşük oranlı ilk üretim (LRIP – Low-Rate Initial Production) partisinin tamamını kapsıyor.
Warden, finansal tablolardaki bu olumsuz etkiye rağmen, B-21 programında kayda değer ilerleme sağlandığını vurguladı. Uçuş testleri aracılığıyla performans hedeflerinin başarıyla gösterildiğini ve üretimin ilk iki partisindeki çalışmaların planlandığı gibi ilerlediğini belirtti. Warden, elde edilen önemli tecrübelerle birlikte, bu son derece yetenekli stratejik caydırıcılığı ABD Hava Kuvvetleri’ne sunmaya hazır olduklarının altını çizdi.
Havacılık Sistemleri Bölümünde Toplam Kayıp 183 Milyon Dolar
B-21 programındaki bu önemli zarar, Northrop Grumman’ın havacılık sistemleri bölümünde toplamda 183 milyon dolarlık bir kayba yol açtı. Aynı bölüm, 2025’in ilk çeyreğinde 2,8 milyar dolarlık satış gerçekleştirdi. Ancak bu rakam, 2024’ün aynı dönemine göre %8’lik bir düşüşü temsil ediyor.
Genel olarak, Northrop Grumman’ın toplam kârı, 2024’ün ilk çeyreğine kıyasla 498 milyon dolar azalarak önemli bir düşüş gösterdi. Bir önceki yılın aynı döneminde 1,1 milyar dolar olan işletme geliri, %46 oranında geriledi. Bu düşüşün neredeyse tamamının B-21 programındaki zarardan kaynaklandığı belirtildi.
Geliştirme Aşaması Tamamlandı, Testler Sürüyor
Kathy Warden, B-21’in mühendislik ve üretim geliştirme (EMD – Engineering and Manufacturing Development) aşamasını başarıyla tamamladığını ve şu anda bombardıman uçağının tüm belirlenen hedefleri karşılayabildiğini kanıtlamak amacıyla kritik testlerden geçtiğini yatırımcılara aktardı. Northrop Grumman, halihazırda ilk iki düşük oranlı ilk üretim (LRIP) partisi üzerinde çalışmalarını sürdürüyor ve üçüncü ile dördüncü partiler için uzun vadeli malzeme tedariki ve planlama faaliyetlerine başlandığını ifade etti.
Warden, uçakları inşa etme konusunda önemli bir deneyim kazandıklarını ve bu birikimin, yeni ve karmaşık bir uçak geliştirmenin getirdiği riskleri azaltmada önemli bir rol oynadığını vurguladı.
B-21’in Maliyeti ve Hava Kuvvetleri’nin Planları
ABD Hava Kuvvetleri ve Northrop Grumman, B-1 Lancer ve B-2 Spirit bombardıman uçaklarının yerini alacak olan B-21’i Aralık 2022’de tanıtmış ve uçağın ilk uçuşu Kasım 2023’te gerçekleşmişti. B-21’in geliştirme ve test süreci, genel olarak sorunsuz ilerlemiş ve birçok yetkili ile kanun koyucu tarafından övgüyle karşılanmıştı. Ancak CEO Warden, 2023’ün başından itibaren yatırımcıları, şirketin programın başlangıcında muhtemelen maliyetleri karşılamakta zorlanabileceği ancak ilerleyen aşamalarda kârlılık elde edeceği konusunda uyarmıştı.
Açıklanan son kayıplar, Northrop Grumman’ın 2023’ün dördüncü çeyreğinde B-21 için bildirdiği 1,6 milyar dolarlık zararın devamı niteliğinde. Eski Hava Kuvvetleri Bakanı Frank Kendall da Nisan 2024’te milletvekillerine, Hava Kuvvetleri’nin uçak için ödediği maliyetlerin Northrop ile yapılan müzakereler sonucunda düşürüldüğünü belirtmişti. Dağıtım aşamasında, B-21’in enflasyona göre ayarlanmış ortalama tedarik birim maliyetinin yaklaşık 692 milyon dolar olması bekleniyor. Hava Kuvvetleri, en az 100 adet B-21 satın almayı planlıyor ancak daha fazla bombardıman uçağı alımının önünü açık bırakmış durumda.
Üretim Optimizasyonu Uzun Vadede Karlılığı Artıracak
CEO Warden, bu yılki kayıplara yol açan üretim değişikliklerinin, Northrop’un üretimi artırırken edindiği derslerle ilgili olduğunu ve bu değişikliklerin Hava Kuvvetleri ile iş birliği içinde yapıldığını söyledi. Warden, Northrop LRIP aşamasını tamamlayıp tam oranlı üretime geçtiğinde bu derslerin özümseneceğini ve bu tür maliyet etkilerinin “geride kalacağını” öngördüğünü ifade etti. Ayrıca, B-21’deki zararın büyük bir kısmının, süreç değişikliğinden kaynaklandığını, malzeme maliyetlerinin ise daha küçük bir paya sahip olduğunu belirtti.
Northrop Grumman ayrıca, Hava Kuvvetleri için Soğuk Savaş döneminden kalma Minuteman III nükleer füzelerinin yerini alması planlanan LGM-35A Sentinel kıtalararası balistik füzesini de üretiyor. Warden, Hava Kuvvetleri ve Northrop Grumman’ın Mart ayında Sentinel’in birinci kademe katı yakıtlı roket motorunun statik ateşleme testini başarıyla gerçekleştirdiğini de sözlerine ekledi. Ancak Sentinel programı, fırlatma merkezleri gibi tesislerin inşasındaki beklenenden yüksek harcamalar nedeniyle öngörülen gelecekteki maliyetlerinde önemli aşımlarla karşı karşıya bulunuyor. Warden, Northrop’un maliyetleri düşürmenin ve programı daha verimli hale getirmenin yollarını bulmak için Hava Kuvvetleri ile yakın iş birliği içinde çalıştığını belirtti. Warden, “Sentinel’in yeniden yapılandırma programında baktığımız şey, değişikliklerin ve gerekliliklerin tasarımda ve nihayetinde sözleşmede yeterli şekilde yansıtılmasını sağlamaktır ve bunu hükümetle birlikte yapmak için çalışacağız,” dedi.
