İtalyan havacılık devi Leonardo, İngiliz magazin basınının M-346 jet eğitim uçağının Rus tasarımına dayandığı yönündeki iddialarının ardından harekete geçti. Şirket, uçağın tamamen Avrupa kökenli olduğunu ve NATO standartlarına göre geliştirilip üretildiğini vurgulayarak iddialara yanıt verdi.
İngiliz Basınında “Rus Tasarımı” İddiası ve Siyasi Tepkiler
İngiliz magazin gazeteleri, M-346’nın Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin (RAF) ünlü Red Arrows akrobasi timinin kullandığı eski BAE Hawk T1 jetlerinin potansiyel halefi olarak gündeme gelmesinin ardından bu tartışmalı iddiaları ortaya attı. Özellikle The Sun gazetesinin “Hava Farce” başlığıyla yayınladığı bir makalede M-346’nın “Rus tasarımı” olduğu belirtildi. Gazete, Muhafazakar Parti’nin savunma sözcüsü James Cartlidge’in “Kırmızı Oklar muhteşem hava gösterilerini gerçekleştirdiğinde, kırmızı, beyaz ve mavi buhar izleri Birleşik Krallık bayrağını temsil eder – Rus üç rengini değil” şeklindeki sözlerini aktararak konuyu siyasi bir boyuta taşıdı. Başka magazin gazeteleri de benzer bir yaklaşım sergileyerek Başbakan Keir Starmer’dan, Red Arrows’ın bir sonraki jetinin Rusya tarafından tasarlanmayacağına dair güvence vermesini talep etti. Starmer ise yaptığı açıklamada, “Size garanti verebilirim; Kızıl Oklar’da veya başka bir konuda Rus nüfuzunun olmaması çok, çok önemli” ifadelerini kullandı. Ancak Starmer’ın sözcüsü, Hawk uçaklarının yerine geçecek kesin bir satın alma planının henüz olmadığını da belirtti.
Leonardo’dan Sert Yanıt: “Tamamen Avrupa Tasarımı ve Üretimi”
İtalyan Leonardo şirketi, İngiliz basınının iddialarına gecikmeden ve sert bir şekilde yanıt verdi. Şirket yaptığı açıklamada, “M-346, Avrupa’da en katı NATO standartlarına göre tasarlandı, geliştirildi ve üretildi” ifadelerini kullanarak uçağın kökenine vurgu yaptı. Leonardo ayrıca, Avrupa’nın dört bir yanından ve İngiltere’den pilotların İtalya’daki tesislerinde M-346 jetleri üzerinde eğitim aldığını hatırlatarak, uçağın NATO ülkeleri arasındaki iş birliğinin bir parçası olduğunu belirtti.
Ortak Geçmiş Ancak Farklı Yollar: Aermacchi-Yakovlev İş Birliği
Leonardo’nun köklerini oluşturan İtalyan jet eğitim uçağı üreticisi Aermacchi’nin, 1993-2000 yılları arasında Rus Yakovlev firması ile ortak bir prototip jet eğitim uçağı tasarımı üzerinde çalıştığı biliniyor. Bu iş birliği döneminde yaklaşık 300 uçuş testi gerçekleştirildi. Ancak, 2000 yılında Yakovlev’in ABD yapımı Honeywell motorunu kullanmayı reddetmesi üzerine ortaklık sona erdi. O dönemde Aermacchi’de görev yapan Paolo Mezzanotte, bu ayrılığın temel nedeninin Rus tarafının askeri bir uçakta Amerikan motorunu kabul etmemesi olduğunu ifade etti. İş birliğinin sona ermesiyle birlikte Aermacchi M-346’yı, Yakovlev ise Yak-130’u ayrı ayrı geliştirmeye başladı. Mezzanotte, ironik bir şekilde Rusların ayrılıktan sonra Honeywell motorunu kopyaladıklarını ve Ukrayna’da ürettiklerini de sözlerine ekledi.
Dış Görünüş Benzerliği Ötesinde Temel Farklılıklar
Paolo Mezzanotte, iki uçağın dış görünüşlerinin birbirine benzediğini kabul etmekle birlikte, benzerliklerin bununla sınırlı olduğunu vurguladı. “M-346’daki üretim teknolojisi, genel sistemler, görev sistemleri, tahrik ve uçuş kontrol sistemi tamamen farklı. İtalya, uçakla ilgili Yakovlev belgelerini edindi ancak daha sonra tamamen yeniden tasarladı” diyen Mezzanotte, İtalyan mühendisliğinin uçağın gelişiminde baştan sona belirleyici rol oynadığını ifade etti. Ayrıca, Yakovlev’in o dönemde çok iyi mühendisleri olmasına rağmen, üretim teknolojilerinin 1950’lerdeki İtalyan seviyesinde olduğunu da sözlerine ekledi. Bu açıklamalar, M-346’nın sadece yüzeysel bir benzerlik taşıdığını, özünde tamamen farklı bir mühendislik ürünü olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
