Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa ülkelerinden tedarik ettiği F-16 savaş uçaklarını aktif olarak kullanan Ukrayna’ya, bu filonun sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla ilginç bir destek mekanizması başlattı. Uçuş kabiliyetleri olmayan, emekliye ayrılmış F-16’lar, Ukrayna’nın operasyonel uçaklarının yedek parça ihtiyacını karşılamak üzere gönderilmeye başlandı.
Sosyal Medyada Yayılan Hurda F-16 Görüntüleri
Arizona’daki Tucson Uluslararası Havalimanı’nda çekilen ve kısa sürede sosyal medyada geniş yankı uyandıran fotoğraflar, kanatları, motorları ve radar burunları sökülmüş vaziyetteki üç adet F-16 savaş uçağının, Ukrayna’ya ait bir Antonov An-124 kargo uçağına yüklendiğini gözler önüne serdi. Uçuş takip sistemlerinden elde edilen veriler, bu Antonov uçağının 26 Nisan tarihinde Polonya’nın Rzeszów-Jasionka Havalimanı’na indiğini doğruladı. Bu durum, görüntülerin gerçekliğini ve sevkiyatın amacını netleştirdi.
ABD Hava Kuvvetleri’nden Açıklama
Gelişmeler üzerine bir açıklama yapan ABD Hava Kuvvetleri, Ukrayna’ya sağlanan F-16’ların “tamamen operasyon dışı” olduğunu ve “motor ile radar gibi kritik bileşenlerinin bulunmadığını” teyit etti. Yapılan açıklamada, bu uçakların yalnızca Ukrayna’nın operasyonel F-16 filosu için bir yedek parça kaynağı olarak gönderildiği vurgulandı. Hurda F-16’lar, Tucson yakınlarındaki Davis-Monthan Hava Üssü’nde konuşlu bulunan ve “uçak mezarlığı” olarak da bilinen 309. Havacılık Bakım ve Rejenerasyon Grubu’ndan (AMARG) temin edildi. Bu durum, ABD’nin Ukrayna’ya verdiği desteğin boyutunu ve yöntemlerini farklı bir açıdan ortaya koyuyor.
Gönderilen F-16 Varyantı Mercek Altında
Ukrayna’ya gönderilen hurda F-16’ların tam model versiyonu henüz resmi olarak doğrulanmamış olsa da, uçakların burun kısmında dikkat çeken IFF (Dost-Düşman Tanımlama) antenleri, bu uçakların ABD Ulusal Hava Muhafızları tarafından bir dönem kullanılan eski Block 15 ADF varyantları olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Bu varyant, daha eski bir konfigürasyona sahip olsa da, Ukrayna’nın elindeki operasyonel F-16’ların bakımı ve onarımı için gerekli olabilecek çeşitli yedek parçaları barındırıyor olabilir.
Ukrayna’nın Zorlu F-16 Macerası
Ukrayna, bugüne kadar Hollanda’dan 24, Danimarka’dan 19 ve Norveç’ten 12 adet operasyonel F-16 tedarik etti. Ayrıca, yedek parça ihtiyacını karşılamak üzere 10 adet uçak sözü alırken, Belçika da 30 adet F-16 teslim etmeyi taahhüt etti. Ancak, bu uçaklardan bazılarının sadece Romanya’daki Avrupa F-16 Eğitim Merkezi’nde (EFTC) pilot eğitimi amacıyla kullanıldığı biliniyor.
Ukrayna Hava Kuvvetleri’nin F-16’lara geçiş süreci, hem uçakların yaşından kaynaklanan yüksek bakım maliyetleri hem de yedek parça tedarikindeki zorluklar nedeniyle oldukça çetin geçiyor. Özellikle Belçika Savunma Bakanlığı, parça eksikliklerinin teslimatlarda gecikmelere yol açtığını kamuoyuna duyurmuştu.
Trajik bir şekilde, Ukrayna F-16’larla yaşanan kayıpları da bildirdi. İlk F-16, Temmuz 2024’te göreve alınmasından kısa bir süre sonra düşerken, 12 Nisan 2025’te Rusya’ya ait S-400 hava savunma sistemi tarafından vurulduğu iddia edilen bir diğer F-16 da düşürüldü. Her iki olayda da Ukraynalı pilotlar hayatlarını kaybetti. Bu kayıplar, F-16’ların operasyonel kullanımının risklerini ve sürdürülebilirliğinin önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Şu anda Ukrayna’nın operasyonel F-16’ları, AIM-9X ve AIM-120 gibi gelişmiş hava-hava füzeleriyle devriye uçuşlarında, GBU-39/B küçük çaplı bombalar ve AN/ALQ-131 elektronik karşı tedbir podlarıyla hava-yer görevlerinde kullanılıyor. Ancak Ukrayna’nın havadan yakıt ikmal kabiliyetinin olmaması nedeniyle, F-16’lar genellikle üç harici yakıt tankıyla görev yapıyor, bu da operasyonel menzillerini ve havada kalış sürelerini sınırlıyor.
Bu bağlamda, ABD’nin sağladığı uçuş kabiliyeti olmayan F-16’lar, Ukrayna’nın giderek büyüyen F-16 filosunun operasyonel olarak ayakta kalabilmesi ve etkin bir şekilde görev yapabilmesi açısından hayati bir yedek parça kaynağı olarak değerlendiriliyor. Bu destek, Ukrayna’nın hava gücünü koruma ve savunma yeteneklerini sürdürme çabalarına önemli bir katkı sağlayabilir.
