Avrupa Birliği’nin yürütme organı olan Avrupa Komisyonu, Avrupa Savunma Fonu (EDF) aracılığıyla savunma alanında önemli bir finansman hamlesi gerçekleştirdi. Son finansman turunda, insansız hava araçları (İHA’lar), otonom mayın tarama sistemleri ve hipersonik silahlara karşı savunma teknolojileri gibi kritik alanlardaki 62 savunma projesi toplamda 910 milyon avro (1 milyar dolar) tutarında destek almaya hak kazandı.
Avrupa Komisyonu’nun Çarşamba günü yaptığı resmi açıklamaya göre, bu finansman turunun öne çıkan projeleri arasında otonom mayın tarama sistemi geliştirmeyi amaçlayan Eurosweep, yeni nesil döner kanatlı uçak geliştirmeyi hedefleyen ENGRT II ve insansız kara araçlarının saha testlerini yapmayı amaçlayan iMUGS2 projeleri yer alıyor. Bu projeler, Avrupa’nın savunma yeteneklerini geleceğin tehditlerine karşı güçlendirme vizyonunun somut örneklerini teşkil ediyor.
Kritik Savunma Açıklarını Kapatma ve Stratejik Özerkliği Güçlendirme Hedefi
Avrupa Savunma ve Uzay Komiseri Andrius Kubilius, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede, bu finansman kararının “kritik savunma yeteneği boşluklarını kapatmak ve Avrupa’nın stratejik özerkliğini güçlendirmek için önemli bir adım” olduğunu vurguladı. Kubilius, son EDF fon tahsisinin “hem gelişmiş Ar-Ge’yi hem de gerçek dünya savunma yeteneklerini desteklediğini” de sözlerine ekledi. Bu ifadeler, fonun sadece teorik araştırmalara değil, aynı zamanda pratik uygulamaları olan savunma teknolojilerinin geliştirilmesine de odaklandığını gösteriyor.
EDF Bütçesinin Yarısı Tahsis Edildi, Rekor Başvuru Sayısı Dikkat Çekti
2021 yılında Avrupa’da işbirlikçi savunma araştırma ve geliştirmeyi teşvik etmek amacıyla kurulan EDF, yaklaşık 8 milyar avroluk toplam bütçesinin yarısını 2027 yılına kadar tahsis etmiş durumda. Komisyon, EDF 2024 teklif çağrısına rekor sayıda, tam 297 başvuru aldığını ve bu yoğun ilgi arasından en nitelikli 62 projenin seçildiğini belirtti. Bu yüksek başvuru sayısı, Avrupa savunma sanayiindeki Ar-Ge ve iş birliği potansiyelinin büyüklüğünü gözler önüne seriyor.
Ukrayna Savunma Sanayii İlk Kez EDF Projelerine Dahil Oldu
Komiser Kubilius, bu finansman turunun bir diğer önemli özelliğinin ise Ukrayna savunma sanayisinin ilk kez EDF projelerine katılım sağlayabilmesi olduğunu müjdeledi. Bu gelişmeyi “iş birliğimizi derinleştiren ve Ukrayna’nın Avrupa savunma sanayi üssüne entegre olmasına yardımcı olan” önemli bir adım olarak nitelendirdi. Ukrayna’nın savunma alanındaki deneyimi ve uzmanlığının, Avrupa savunma projelerine yeni bir boyut kazandırması bekleniyor.
KOBİ’lerin Artan Katılımı ve Belirli Proje Detayları
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün Ekim ayında yayımladığı bir rapor, EDF’nin önemli bir fon sağlayıcı olduğunu ve 2021-2027 dönemi bütçesinin tüm AB savunma Ar-Ge harcamalarının yaklaşık %15’ini oluşturduğunu ortaya koyuyor. Bu bağlamda, EDF’nin stratejik önemi bir kez daha teyit edilmiş oluyor. Komisyonun verilerine göre, 2024 çağrısında küçük ve orta ölçekli şirketlerin (KOBİ’ler) toplam fonlamanın %27’sini oluşturması dikkat çekici bir gelişme. Önceki üç turda bu oranın %18 ila %20 arasında seyrettiği düşünüldüğünde, KOBİ’lerin savunma Ar-Ge projelerindeki rolünün giderek arttığı görülüyor.
Finansman almaya hak kazanan bazı önemli projeler ve aldıkları destek miktarları ise şu şekilde:
- Avrupa Yeni Nesil Rotorlu Uçak Teknolojileri Faz II (ENGRT II): Airbus Helicopters liderliğindeki 40’tan fazla şirket ve enstitüden oluşan konsorsiyum, tahmini toplam maliyeti 160 milyon avro olan bu proje için AB’den 100 milyon avro fon aldı. Proje, yeni nesil döner kanatlı askeri ve sivil helikopter teknolojilerinin geliştirilmesini amaçlıyor.
- iMUGS2: Estonya merkezli ve şu anda Birleşik Arap Emirlikleri’nin devlete ait teknoloji şirketi EDGE Group’a ait olan Milrem tarafından koordine edilen proje, insansız kara sistemlerinin saha testleri ve denemeleri için 50 milyon avro destek alacak. Proje, yeni ve eski askeri araçların otonom ve sürü yeteneklerini entegre etmesine olanak tanıyan sistem mimarileri geliştirmeyi hedefliyor.
- Eurosweep: Norveçli Forsvarets Forskningsinstitutt liderliğindeki bu proje, otonom özelliklere sahip bir deniz mayın tarama sistemi geliştirmek amacıyla 28,5 milyon avro hibe almaya hak kazandı. Deniz güvenliği ve mayın temizleme operasyonları için kritik bir teknoloji geliştirilmesi amaçlanıyor.
- Hipersonik Savunma Projesi: Adı açıklanmayan gizli bir proje, hipersonik süzülme araçlarına karşı koymayı amaçlayarak 78 milyon avroluk önemli bir finansman desteği aldı. Bu yatırım, Avrupa’nın gelecekteki olası hipersonik tehditlere karşı savunma yeteneklerini güçlendirme çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
- Scepter: İspanya’nın Indra Sistemas şirketi tarafından koordine edilen ve hava platformları için birlikte çalışabilir ve standartlaştırılmış radar, elektronik harp ve iletişim sistemleri geliştirmeyi amaçlayan bu araştırma programı, 35 milyon avro fon aldı. Bu proje, Avrupa hava kuvvetlerinin operasyonel etkinliğini artırmayı hedefliyor.
- Boosting European Advanced Missile System Technologies (Beast): Diehl Defence liderliğindeki bu proje, gelecekte kısa menzilli, havadan havaya füze geliştirmeyi amaçlıyor ve 34,9 milyon avro destek alacak. Avrupa’nın hava üstünlüğü yeteneklerine katkı sağlaması bekleniyor.
- Citadel Range (CR14): Estonya Savunma Bakanlığı liderliğindeki bu Avrupa siber savunmasını yükseltme projesine 48 milyon avro fon ayrıldı. Siber tehditlere karşı Avrupa’nın savunma mekanizmalarını güçlendirmeyi amaçlıyor.
- Fasett2: Airbus’ın öncülük ettiği bu proje, 20 tonluk yük taşıma kapasitesine sahip yeni bir orta boy Avrupa askeri nakliye uçağı için bir konsept çalışması yaparak 30 milyon avro finansman elde etti. Avrupa’nın askeri lojistik yeteneklerini geliştirme potansiyeli taşıyor.
- Ninja2: Rheinmetall liderliğindeki bu proje, sıkışmayan hassas mühimmat geliştirme amacıyla 29,6 milyon avro destek alacak. Modern savaş alanlarının gerektirdiği hassasiyet ve güvenilirlik özelliklerine sahip mühimmat geliştirilmesi hedefleniyor.
EDF ayrıca, izinsiz ortamlarda dayanıklı drone navigasyonu veya sürü halinde hareket etme kabiliyeti üzerinde çalışan beş küçük projeye ve askeri faaliyetlerin tespiti ve izlenmesi de dahil olmak üzere uydu görüntüsü analizinde yapay zekanın uygulanmasına yönelik dört projeye de fon sağladı. Bu küçük ölçekli projeler, geleceğin savunma teknolojilerine yönelik yenilikçi yaklaşımları desteklemeyi amaçlıyor.
Avrupa Birliği’nin bu kapsamlı savunma yatırımı, kıtanın güvenlik ve savunma alanındaki iş birliğini derinleştirme ve stratejik özerkliğini güçlendirme yönündeki kararlılığını açıkça ortaya koyuyor. Özellikle Ukrayna savunma sanayiinin ilk kez dahil olması, bu iş birliğinin coğrafi ve politik sınırlarını genişlettiğini gösteriyor. EDF aracılığıyla yapılan bu tür yatırımların, Avrupa’nın savunma sanayiinin rekabet gücünü artırması ve gelecekteki güvenlik tehditlerine karşı daha hazırlıklı olması bekleniyor.
