Çin, Pekin’in bölgede “yoğunlaşan jeopolitik” gelişmeler ve “orta menzilli füze sistemi” konuşlandırılması olarak nitelendirdiği bir ortamda, ilk ulusal güvenlik beyaz kitabını yayımladı. Devlet Konseyi Bilgi Ofisi tarafından Mandarin dilinde yayınlanan 23 sayfalık rapor, “Yeni Dönemde Çin’in Ulusal Güvenliği” başlığını taşıyor ve ülkenin “yoğunlaşan jeopolitik, hegemonyacılık ve Soğuk Savaş zihniyetinin geri dönüşü” ile mücadele ettiği bir bölgedeki güvenlik endişelerini özetliyor.
Çin hükümeti uzun yıllardır savunma dokümanlarını kamuoyuyla paylaşıyor olsa da, bu belge deniz ve toprak anlaşmazlıklarından terörizme, biyoteknolojiden gıda güvenliğine kadar geniş bir yelpazedeki güvenlik tehditlerine değinen ilk ulusal güvenlik raporu olma özelliğini taşıyor. Belgede, Asya-Pasifik bölgesinin artan uluslararası silahlanma yarışı ortasında “ciddi” güvenlik zorluklarıyla karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Çin, “bazı ülkelerin” bölgedeki askeri ittifakları güçlendirdiğini, bölgesel ortakları ikna ettiğini, “küçük gruplar” oluşturduğunu ve “orta menzilli füze sistemi” gibi askeri yetenekleri konuşlandırdığını iddia ediyor.
Çin herhangi bir ülke ismi zikretmese de, ABD geçen yıl Filipinler’e, savaş sonrası savunma anlaşması kapsamında Amerikan ve Filipinli askerler arasında düzenlenen yıllık ortak tatbikatların bir parçası olarak bir Typhon füze rampası konuşlandırmıştı. Çinli yetkililer, Amerikan askeri varlıklarının Filipinler’de önceden konumlandırılmasını doğrudan bir tehdit olarak algılamış ve Manila’yı füze sistemini geri çekmeye defalarca çağırmıştı. Ancak Filipinler bu talebi reddetmiş ve askeri modernizasyonun bir parçası olarak gelecekte benzer sistemler edinmeyi planladığını belirtmişti.
Beyaz bültende, söz konusu fırlatıcıların varlığının “bölgesel gerginlikleri artırdığı” ifade ediliyor. Ayrıca, “Çözülmemiş toprak ve deniz hakları anlaşmazlıkları, yabancı güçlerin müdahalesiyle daha zor ve karmaşık hale geldi” deniliyor. Jeopolitik risk firması Amador Research’ün kurucusu Julio Amador III, Defense News’e yaptığı açıklamada, Çin’in “bölge dışı güçlerin dış müdahalesine” her zaman karşı çıktığını söyledi. Amador, “Çin muhtemelen bunu, ABD’yi istikrarsızlık kaynağı olmakla suçlamak ve kendisini alternatif bir ortak olarak sunmak için yayınladı” değerlendirmesinde bulundu.
Ulusal güvenlik beyaz bülteni, Çinli ve Amerikalı yetkililerin 90 gün boyunca tarifeleri düşürmeyi kabul ettiği Cenevre’deki üst düzey bir toplantının hemen ardından yayımlandı. Bu görüşmeler, iki ülkenin Nisan ayının başlarında birbirlerine dört kat tarife artışı tehdidinde bulunmasının ardından gerçekleşti. Çin’in gümrük vergisi savaşına ilişkin görüşleri, bazı ülkelerin uluslararası yükümlülüklerini hiçe sayarak küresel ekonomik düzeni bozan gümrük vergileri uyguladığına odaklanan beyaz kitapta da yansıtılıyor.
Ticaret belirsizliklerinin yaşandığı bir ortamda Çin, Güney Çin Denizi’ndeki bir ada eyaleti olan Hainan’da pilot uygulama olarak bir serbest ticaret bölgesi kurmayı planladığını duyurdu. Belgede ayrıca, hükümetin diğer ülkelerin güvenlik gerekçesiyle gümrük vergisi, ticaret ve teknoloji savaşları başlatması ve Çin’e karşı kamuoyu oluşturmasının ardından, ulusal güvenliği etkileyebilecek yabancı yatırımları incelemek üzere ofisler kurma planlarını açıkladığı belirtiliyor.
Beyaz kitapta ayrıca Tayvan ile “barışçıl bir yeniden birleşme” vurgusu yapılıyor ve Çin’in Güney Çin Denizi’nde uzun süredir tartışılan Davranış Kuralları’nın tamamlanmasına verdiği destek yinelendi. Amador, beyaz kitapta çok taraflı mekanizmaların altını çizmesine rağmen, belgenin Çin’in tartışmalı bölgelerdeki konumunu veya duruşunu önemli ölçüde değiştirmeyebileceğini ifade etti. Bu durum, on yıllardır Çin’in dış politika açıklamaları ile Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması gemileri, sahil güvenlik gemileri ve Güney Çin Denizi’ndeki balıkçı filolarının faaliyetleri arasındaki uyumsuzluktan yakınan Manila için bir çekişme konusu olmaya devam ediyor.
Amador, “Beyaz kitapçık olduğu gibi alınmamalı,” uyarısında bulundu ve “Çin Halk Cumhuriyeti’nin eylemlerinin sözleriyle uyuşmadığı yerleri not ederek ve her türlü olasılığa hazırlıklı olarak dikkatlice incelenmesi gerektiğini” sözlerine ekledi. Çin’in bu ilk ulusal güvenlik beyaz kitabı, bölgedeki karmaşık jeopolitik denklemler ve artan gerilimler ışığında, Pekin’in güvenlik algısını ve önceliklerini anlamak açısından önemli bir kaynak teşkil ediyor. Ancak uzmanlar, belgedeki ifadelerin Çin’in sahadaki eylemleriyle ne kadar örtüşeceğinin yakından takip edilmesi gerektiğini vurguluyor.
