Güney Afrika Yüksek Mahkemesi, devlet demiryolu şirketi Transnet ile Wabtec South Africa Technologies arasındaki 2014 yılında imzalanan ve büyük tartışmalara yol açan lokomotif tedarik sözleşmesini geçersiz kıldı. Yaklaşık 428,7 milyon dolar değerindeki bu anlaşma, 233 adet dizel lokomotifin satın alınmasını kapsıyordu. 14 Nisan 2025 tarihinde verilen bu tarihi karar, kamu ihalelerinde iddia edilen yolsuzlukları hedef alan bir dizi beklenen kararın ilki olma özelliğini taşıyor. Bu gelişme, Transnet’in kamu sektörü anlaşmalarında güvenilirliğini ve mali sorumluluğunu yeniden tesis etme yönündeki daha geniş misyonuna önemli bir destek sağlıyor.
Yüksek Mahkeme Yolsuzluk İddialarıyla Gündeme Gelen Sözleşmeyi Hükümsüz Kıldı
Yüksek Mahkeme’nin bu önemli kararı, Transnet, Wabtec ve Güney Afrika Özel Araştırma Birimi (SIU) arasında yürütülen müzakereler sonucunda varılan bir anlaşmanın ardından geldi. Bu müzakerelerin temel amacı, kamu yararını en üst düzeyde korurken, Transnet’in hayati öneme sahip yük taşımacılığı hizmetlerinin herhangi bir kesintiye uğramasını engellemekti. Varılan anlaşmanın şartlarına göre, Transnet tedarik edilen 233 dizel lokomotifi elinde tutmaya devam edecek. Buna karşılık, Wabtec daha önce yapılan ödemeleri geri iade etmeyecek ancak Transnet’e doğrudan 3,77 milyon dolar tutarında bir tazminat ödemeyi kabul etti. Ek olarak, Wabtec, sözleşme kapsamında üstlendiği ancak henüz yerine getirmediği tedarikçi geliştirme taahhütlerini tamamlamak üzere Transnet’e 3,77 milyon dolarlık bir kredi sağlayacak. Bu uzlaşma hükümleri, operasyonel istikrarı sürdürmeyi hedeflerken, aynı zamanda vergi mükelleflerinin kaybettiği değerin bir kısmının da geri kazanılmasını amaçlıyor.
Uzlaşma Şartları Navlun Hizmetlerini Aksatmadan Kamu Fonlarını Koruyor
Yolsuzluk iddialarıyla çalkalanan bu sözleşmenin iptali ve sağlanan uzlaşma, SIU tarafından memnuniyetle karşılandı. Hesap verebilirliğin ve ulusal varlıkların korunmasının altını çizen SIU, Transnet ile yaptığı ortak açıklamada, “Adalete ve kamu fonlarının korunmasına olan bağlılığımızı sürdürüyoruz” ifadelerini kullandı. İptal edilen bu sözleşme, Transnet’in 2012 yılında başlattığı ve toplamda 2,68 milyar dolar değerindeki 1.064 lokomotiflik devasa bir tedarik programının bir parçasıydı. Bu program kapsamında dört farklı şirkete sözleşme verilmişti: Alstom (eski adıyla Bombardier), CRRC SA, CRRC E-Loco ve Wabtec. Alstom 232 elektrikli lokomotif tedarik ederken, CRRC SA 240 dizel ünite, CRRC E-Loco ise 359 elektrikli ünite tedarik etmişti. Wabtec ise şu anda iptal edilen ve inceleme altında olan 233 dizel lokomotiften sorumluydu. Diğer üç tedarik anlaşmasıyla ilgili yasal süreçlerin ise halen devam ettiği belirtiliyor. Yetkililer, bu süreçlerin tamamlanmasıyla birlikte gelecekteki devlet tarafından yürütülecek projelerde etik yönetimin güçlendirilmesini ve geçmişteki yasa dışı uygulamalardan kaynaklanan kayıpların tamamen telafi edilmesini hedefliyor. Bu karar, Güney Afrika’nın kamu ihalelerindeki yolsuzlukla mücadele konusundaki kararlılığının önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
