Özbekistan Demiryolları (Oʻzbekiston Temir Yoʻllari), ülkenin kritik öneme sahip demiryolu sektörünü modernize etmek ve bu alana özel sektör yatırımlarını çekmek amacıyla önemli bir adım atarak, bünyesindeki bazı kilit iştiraklerdeki hisselerini açık artırma yoluyla satışa çıkarma kararı aldı. Bu stratejik hamle, ülkenin ulaşım altyapısını güçlendirme ve ekonomik kalkınmayı destekleme vizyonunun bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Satışa Sunulan Kilit İştiraklerdeki Hisseler
Devlete ait demiryolu operatörü, ilk aşamada demiryolu sektöründe kritik rol oynayan iki önemli bağlı şirketindeki %40 oranındaki hisselerini özel yatırımcılara sunuyor. Bu şirketler şunlardır:
Oʻzvagontaʻmir: Vagon bakım, onarım ve modernizasyon hizmetlerinde uzmanlaşmış köklü bir kuruluş. Sahip olduğu geniş depo ağı (Andican, Kungrad, Semerkant, Termiz ve Khavast) ile ülke genelinde kritik bir hizmet sunmaktadır.
O’ztemiryo’lqurilishmontaj: Başkent Taşkent başta olmak üzere, ülke genelindeki metro inşaatı ve demiryolu altyapı projelerine odaklanmış bir mühendislik ve inşaat şirketidir.
Bu stratejik satışların yanı sıra, Özbekistan Demiryolları’nın ana faaliyet alanı ile doğrudan ilişkili olmayan bazı varlıkların da elden çıkarılacağı belirtiliyor.
Özelleştirme Hamlesinin Arkasındaki Temel Motivasyonlar
Özbekistan’da Cumhurbaşkanı Shavkat Mirziyoyev’in liderliğinde hayata geçirilen kapsamlı ekonomik reform programı, demiryolu sektöründe de önemli dönüşümleri tetikliyor. Bu reformların temel amacı, özel sektörün katılımını teşvik etmek, yabancı yatırımı ülkeye çekmek ve sonuç olarak demiryolu endüstrisini daha rekabetçi ve verimli bir yapıya kavuşturmaktır.
Bu bağlamda atılan adımlar, demiryolu altyapısının modernizasyonunu hızlandırmak, lojistik süreçleri iyileştirmek ve yolcu taşımacılığı hizmetlerinin kalitesini artırmak gibi uzun vadeli hedeflere hizmet etmektedir. Özelleştirme yoluyla elde edilecek sermayenin, sektördeki yeni yatırımların finansmanında ve teknolojik yeniliklerin hayata geçirilmesinde önemli bir rol oynaması beklenmektedir.
Geçmiş Özelleştirme Girişimleri ve Gelecek Vizyonu
Özbekistan’ın demiryolu sektöründeki özelleştirme çabaları yeni değil. Kasım 2024’te lojistik devi Cotton Logistics’in, Özbekistan Demiryolları’nın konteyner taşımacılığı iştiraki Uztemiryulkonteyner’deki %35 hisseyi 15 milyon dolar karşılığında satın alması, bu yöndeki kararlılığın somut bir göstergesiydi. Benzer şekilde, Nisan 2025’te Taşkent Raylı Vagon Fabrikası’ndaki %90 hissenin Ulaştırma Mühendisliği Merkezi’ne devredilmesi de sektördeki yeniden yapılanma sürecinin bir parçası olarak değerlendirilmektedir.
Özbekistan Ulaştırma Bakanlığı’nın bu özelleştirme girişimlerine verdiği güçlü destek, hükümetin ulusal ulaşım ağlarının geliştirilmesinde özel sektörün hayati bir rol oynadığına olan inancını yansıtmaktadır. Reform sürecinin önümüzdeki dönemde de devam etmesi ve demiryolu sektörüne bağlı diğer alanlarda da benzer özelleştirme adımlarının atılması beklenmektedir. Bu stratejik hamleler, Özbekistan’ı bölgesel bir ulaşım ve lojistik merkezi haline getirme vizyonunun önemli bir parçasını oluşturmaktadır.
